zondag, november 29, 2009

Evaluatie met de dramaturg


Op een regenachtige vrijdagochtend fiets ik tussen de buien door naar Dokter Kees, de dramaturg van De Mooie Onbekende die in werkelijkheid Kees Deenik heet, en die ik geen Dokter Kees meer mag noemen. Ik breng hem een bezoek om de productie De Mooie Onbekende te evalueren en dan met name onze samenwerking. Ik ben erg tevreden over de samenwerking. Eigenlijk kan ik helemaal geen minpunten ontdekken. We hebben een aantal keren tussendoor overlegd, zo'n beetje het juiste aantal, één keer samen met Gerda, de vormgeefster (wat hij en ik ook als erg positief ervoeren), er is een gesprek geweest onder leiding van Kees met alle spelers over de inhoud van het stuk, er waren vragen van de spelers die Kees snel en adequaat heeft beantwoord, en Kees heeft zich op het juiste ogenblik langzamerhand uit de productie teruggetrokken omdat op dat moment zijn werk gedaan was. Daarna is hij betrokken gebleven, heeft op de avond van de eerste voorstelling gezellig met ons meegegeten en mooie foto's gemaakt.

Ik vind zijn aandeel een verrijking en een verdieping van het proces en ik ben er van overtuigd dat door zijn aandeel de productie beter is geworden dan wanneer hij er niet was geweest.

Joseph Conrad: The Secret Agent

The Secret Agent (1907) kende ik van de film Sabotage (1936) van Alfred Hitchcock*. Zoals vaak blijkt het boek beter dan de film. Joseph Conrad heeft aan het begin van de vorige eeuw een boek geschreven dat met de aanslagen van 9/11 en van de Unabomber opnieuw aan actualiteit heeft gewonnen.

Mr Verloc woont met zijn vrouw Winnie, zijn schoonmoeder en kleine Stevie, het jongere broertje van zijn vrouw dat niet helemaal goed bij zijn hoofd is, in een huis boven een winkel met pornotijdschriften en condooms. De winkel is slechts een dekmantel want in werkelijkheid is hij een spion voor een niet nader genoemd Oost-Europees land, waarschijnlijk Rusland. Al jarenlang doet hij zijn werk conscentieus maar het is degenen die boven hem staan niet genoeg. Er moet iets gebeuren. Er moet een aanslag gepleegd worden op het observatorium van Greenwich en Verloc gebruikt of misbruikt hiervoor Kleine Stevie die bij de aanslag omkomt. Een in door zijn vrouw in de kleding genaaid adres (voor als de arme jongen verdwaalt) leidt de politie in de personen van de Assistent Commisioner en hoofdinspecteur Heat naar Verloc. Als Winnie of mevrouw Verloc er via de politie achter komt dat haar lieve broertje is vermoord, drijft dat haar tot waanzin.

In de film van Hitchcock is er een vrij onwaarschijnlijke romance tussen Winnie en iemand van de politie. In het boek verklaart op het einde van het boek kameraad Ossipon, een vriend en collega van Verloc, haar zijn liefde, iets wat het boek veel spannender maakt. Ook geen happy end bij Joseph Conrad. De echt gevaarlijke daders van de aanslagen, zoals de Professor die altijd rondloopt met een bom onder zijn jas, blijven vrij rondlopen zonder gepakt te worden. Het boek eindigt als volgt: "Nobody looked at him. He passed on unsuspected and deadly, like a pest in the street full of men."

* In hetzelfde jaar maakte Hitchcock een film met de titel The Secret Agent naar een boek van Somerset Maugham. Op de foto Sylvia Sydney als Winnie.

vrijdag, november 27, 2009

Standaard Tijd (4)

Gelukkig. Het komt goed. De vier wordt hersteld en de man vindt zijn vrouw. Man en vrouw vertrekken naar links en ik vertrek naar rechts. Mijn schaduw is te zien in de rechter onderhoek op het witte doek.

Standaard Tijd (3)

Maar er gaat iets mis. Er gaat iets mis met de vier en er gaat iets mis met de afspraak. De man wordt ongerust en kijkt angstig rond. Waar blijft zijn afspraakje?

Standaard Tijd (2)

Terwijl de drie van 11:23 uur wordt omgebouwd tot vier staat een man te wachten. Hij heeft een afspraak op of om en nabij dit tijdstip.

Standaard Tijd (1)

Bij het Rotterdamse Centraal Station wordt gewerkt aan een constant veranderend kunstwerk. Standaard Tijd door Mark Formanek. Een stuk of vier mannen met witte helmen zijn druk en constant in de weer met metalen strips die aan een ingenieus ophangsysteem hangen. Iedere minuut moet een gedeelte verhangen worden en op het hele uur meer. Soms gaat er iets mis.

Madonna

De drummer is een vrouw en lijkt een madonna. Terwijl ze niet veel meer doet dan de maat tikken kijkt ze de hele tijd met een hemelse blik omhoog zoals je dat op bidprentjes ziet. Haar stijl van drummen doet me denken aan Mo Tucker van de Velvet Underground. De band heet Catfish en zoals de naam doet vermoeden spelen ze rockabilly. Ik zie ze tijdens de Plug & Play die op eigen kracht en zonder hulp van Erasmus Cultuur uit de dood is herrezen in de sociëteit van het Rotterdamsch Studenten Gezelschap. Het is een leuk bandje, deze twee mannen met gitaren en een vrouw die de maat slaat, maar niet echt origineel. Maar vooral de eindes van de nummers maken me aan het lachen. De drummer slaat niet af maar houdt gewoon op met spelen. Soms net een tik te laat.

dinsdag, november 24, 2009

Alice

"Heet je Ellis op z'n Nederlands of Alice op z'n Engels?" vraag ik de oude dame op de terugweg. Ik ben nog eenmaal terug geweest op de markt in Schiebroek. Ditmaal met Alice en voor het maken van een foto. Maar het is net als met Philip weer een mooie ervaring alhoewel Alice op het einde van de rit als ik de vraag naar haar naam stel, enigszins onwel wordt.

Door Workmate word ik gevraagd of ik voor een foto in de brochure en op de website nog een keer met iemand met de markt wil gaan. Samen met een van de medewerkers van Workmate en een fotograaf gaan we met zijn vijven op stap. Alice wil Cox Oranges kopen want het is november en dat is de tijd van de Coxen. Verder wil ze graag een paar nieuwe kousen want de kousenverkoper houdt er binnenkort mee op. De kousenverkoper behandelt haar als een prinses of filmster want we zijn in gezelschap van een heuse fotograaf die alles van alle kanten vastlegt.

Het verhaal van Alice is niet zo prettig. Haar hele leven heeft ze gewerkt op een makelaarskantoor en nu is ze alleen. Ze tobt met haar gezondheid, voeten en rug, kan niet meer naar de bridgeclub en heeft geen familie. Geen kinderen of man die haar bezoeken in het verpleeghuis. Toch is het een opvallend vrolijke vrouw. Ze staat er op ons te trakteren op koffie met appeltaart en net als met Philip drinken en eten we in Au Bon Vivant. Opnieuw worstelen we met het opstapje maar ditmaal zijn we dankzij de fotograaf met twee mannen en tillen we de rolstoelen gewoon omhoog.

Op de terugweg wordt Alice als gezegd onwel en ze verexcuseert zich dat het zo moet aflopen. Ik probeer de stemming er in te houden maar die is echt omgeslagen. "Een echt Schots lassie," probeer ik nog, maar enigszins in mineur breng ik haar terug naar haar kamer in het verpleeghuis.

Alleen.
Alleen op de wereld, net als in een boek.
Door iedereen verlaten, niemand die haar zoekt.

zondag, november 22, 2009

Terugblik

Fedde SpoelNu is het festival voorbij en gaan we verder. Iemand vroeg me of ik het niet jammer vind dat mijn voorstelling niet is genomineerd en het antwoord is "ja". Na de overwinning in Vlaardingen had ik op zijn minst verwacht dat we genomineerd zouden worden en ik had in alle eerlijkheid niet verwacht dat de voorstelling van Nieuw Bloed zou worden genomineerd omdat ik er persoonlijk niet van onder de indruk was. Maar smaken verschillen en de jury heeft altijd gelijk.

Ik ben blij met de vele positieve reacties op mijn eigen voorstelling De Mooie Onbekende. We hebben drie goede voorstellingen gespeeld en er is een groot aantal mensen die er voor mij toe doen geweest, die mij hebben verteld dat ze van onze voorstelling onder de indruk waren.

Ik heb een erg fijne groep spelers bij elkaar gebracht die een echte groep is geworden en waarmee ik tot nu toe erg fijn heb samengewerkt. Dat is iets dat in ieder geval al goed is gelukt. We hebben iets gemaakt waar we met zijn allen achter staan en nu is het tijd om vooruit te kijken. Ik wil de complete tekst van De Mooie Onbekende van Klaus Pohl gaan spelen en ga me er nu op richten om dat voor elkaar te krijgen.

Pluk de dag: Doe 's normaal, man

Theatersport, ik heb er niets mee. Het is niet mijn vorm van theater en gelukkig doet Pluk de dag tijdens dit eenakterfestival niet echt aan theatersport. Ze doen een sketch over een man op kantoor. Roel Pot speelt een rol die op Mr Bean lijkt. Een enigszins autistische man die alles op zijn bureau netjes recht wil hebben liggen en dat zelfs controleert met een rolmaat. Hij wordt gekoeioneerd door zijn baas, een snelle manager. De sketch heeft dat wat de sketch Dinner for one op het Vlaardings Eenakterfestival ontbeerde. Onvoorspelbaarheid. Alhoewel je de clou makkelijk ziet aankomen zijn er toch grappige onverwachte wendingen. Een leuk niemandalletje dit Doe's normaal, man en een grappig en onderhoudend besluit van de avond.

Het Nieuwe Werk: Ella

En dan is er een voorstelling die alles heeft en uiteindelijk het festival wint: Ella van Het Nieuwe Werk. Zes mannen spelen samen Jozef, de zoon van Ella, die uitgedost is als zijn moeder en aan het publiek het verhaal van haar leven speelt/vertelt. Een monoloog van Herbert Achternbusch die door de regisseur Francien Schraal net als in het geval van Open Huwelijk is opgesplitst naar meerdere spelers.

Het is een tragisch verhaal over een mislukt leven van een vrouw die gek geworden is of dat misschien al was maar in dat geval in ieder geval zonder enig respect is behandeld. Ella wordt geslagen, misbruikt, gevangen gezet en soms moet ik denken aan de rol van Rosel in mijn eigen stuk.

De zes mannen spelen allen erg intens in een decor van hooibalen en koffiekopjes. Ze doen een dansje als kippen (het verhaal speelt zich af in of bij een kippenhok), zingen en eentje speelt op de mondharmonica. Ook de vormgeving is prachtig, alle zes mannen dragen ongeveer hetzelfde (voorgeschreven in het script van Achternbusch), een schort, een soort van lange witte onderbroek, geitenwollensokken en kippenveren onder een band in het haar.

De terechte winnaar van het Eenakterfestival 2009.

Tar: Creon vs Antigone

Een kort fragment uit een groter stuk van Jean Anouilh, de dialoog tussen Antigone en Kreon uit Antigone. Twee spelers, een eenvoudig maar mooi decor en mooie kostuums. Maar het kan me niet boeien. Het conflict is prachtig, de jonge rebelse vrouw die weet dat ze voor haar daden gestraft zal worden met de dood en die dood welbewust kiest, en de koning die zijn nichtje ter dood zal moeten brengen als ze volhardt in haar plannen.

Op zaterdag ben ik beland in de kleine zaal van theater Zuidplein waar de laatste avond van het Eenakterfestival plaatsvindt. De laatste avond, de laatste drie voorstellingen.

Het conflict tussen koning en nicht blijft in deze voorstelling kabbelen en het komt nergens tot een echte spanning tussen de twee spelers. De koning wandelt wat rond over de rand die het decor is, een soort kubistische kleine letter e die plat op de grond ligt en twee vierkanten vormt waarvan er één open is. In het open vierkant zit Antigone, op de letter loopt de koning, balancerend op de rand zoals de mannen uit Zie de mannen vallen van Hauser Orkater. (Zie de mannen vallen weten ze dan niet dat alleen een vrouw kan balanceren op de rand?) De koning is gedoemd tot vallen. Maar ook de voorstelling Creon vs Antigone valt. Valt tegen.

KRT: Open huwelijk

Ik ben geen liefhebber van het werk van Dario Fo, ik zeg het maar meteen, open en eerlijk. Ik vind het gedateerd, ouderwets en oubollig. Ik ben dan ook nieuwsgierig wat Sergio van Marion er met mijn 'oude groepje' KRT van heeft gemaakt. Een Open Huwelijk bestaat dat nog? Is dit niet veel meer de tijd van stoute meisjes als Heleen van Royen en Marlies Dekkers? Er wordt nog steeds vreemd gegaan maar niet volgens de wetten en codes van de seksuele revolutie in alle openheid.

De regisseur heeft er duidelijk voor gekozen om het stuk in het verleden te laten spelen. Een discobol, de kleding van de personages. De twee rollen van de man en de vrouw heeft hij opgesplitst naar acht acteurs, vier vrouwen en vier mannen, een idee dat ik later terug zie komen bij Het Nieuwe Werk. Sinds mijn vertrek bij KRT zijn er een aantal nieuwe en jonge spelers bijgekomen. Ondanks mijn tegenzin tegen het stuk geniet ik er toch van. De opkomst van de vrouw vanuit de koelkast is erg mooi gevonden. Het spel is soms wat wisselvallig maar Wil Bruggeman verbaast me in positieve zin, hij is het meest overtuigend bij de mannen, en ook het nieuwe talent Tessa Naber valt me op.

Maar zelf zal ik niet snel een stuk van Dario Fo gaan regisseren.

Mangrove: Périférique

Dit is de eerste voorstelling op het festival waardoor ik echt geraakt word. Het is energiek, humorisch en heeft veel vaart. Zoals eerder opgemerkt is er geen decor, er zijn alleen wat requisieten, een aantal koffers en de inhoud daarvan. Het stuk gaat over een gezin dat op vakantie gaat en het moet en zal gezellig worden, iets waar de dochter die al uit huis is en nog één keer mee gaat, helemaal geen zin in heeft. De zoon is niet helemaal goed bij zijn hoofd, er is sprake van vreemde seksuele verlangens

Deze tweede voorstelling van de avond in het RO theater is ook van een nieuwe groep, Mangrove. Ik herken twee speelsters van Rotjong, Annemiek van der Linden en Winnie Roseval. Het stuk heet Périférique en in de laatste minuut valt het me ineens op dat ik dit stuk ken, het is een bewerking van een stuk dat ik een aantal jaren eerder op het Eenakterfestival heb gezien, gespeeld door VZOD. Maar die deden het niet zo goed als deze.

De voorstelling wordt door de jury terecht genomineerd en de twee vrouwen winnen samen de prijs voor Beste Actrice.

Nieuw Bloed: Nieuw bloed kookt

De vrijdagavond is het Eenakterfestival in het RO Theater waar me opvalt dat daar veel groepen zonder decor, of in ieder geval in een heel minimaal decor spelen. De eerste groep heeft alleen een stukje vloer dat als schoolbord en speelvloer dient, de tweede groep (Mangrove) heeft helemaal geen decor, en de laatste groep (KRT) heeft een koelkast, een stoel en een kapstok.

Nieuw Bloed begint veelbelovend. Een man in ondergoed zingt een Engelstalig lied over Irene en een tweede man met een gebreid mutsje en een dreigend uiterlijk verbiedt hem te zingen. Ieder ogenblik verwacht je dat hij de rechthoekige stalen staaf die op de grond ligt zal opnemen en de kwetsbare man in ondergoed een gemene klap zal verkopen. Dat gebeurt niet. De man in ondergoed is de hoofdpersoon lees ik later in het programma en de andere drie acteurs (drie vrouwen en bovengenoemde man) zijn de stemmen in zijn hoofd.

Na het veelbelovende begin blijft de voorstelling een beetje kabbelen. Er is niet echt een duidelijke ontwikkeling en terwijl de twee mannen, Rob Ligthert en Marc Eikelenboom, erg sterk spelen en later de prijs voor Beste Acteur mogen delen, vind ik de vrouwen niet echt sterk. Het verbaast me achteraf dat deze voorstelling door de jury wordt genomineerd.

De Poel: Gelukkiger dagen

Het Eenakterfestival is afgelopen en de prijzen zijn verdeeld. Maar voordat het zover was zag ik nog alle andere voorstellingen in het festival van 2009, een goede editie met veel mooie voorstellingen. Op dezelfde avond waarop mijn groep speelde, de donderdagavond in het OT Theater speelden nog twee andere groepen. Over VZOD heb ik al geschreven maar voorafgaand aan onze voorstelling speelde De Poel een bewerking van Gelukkige dagen van Samuel Beckett onder de titel Gelukiger Dagen. Beckett heeft altijd gelijk schreef ik nog onlangs naar aanleiding van Krapps laatste band en ook bij deze bewerking werd het gelijk van Beckett bewezen.

In het oorspronkelijke stuk zit de hoofdpersoon Winnie ingegraven in een grote hoop zand. In het eerste deel tot haar middel, na de pauze tot haar nek. Haar man Willie loopt wat rond. De vrouw mijmert over gelukkige dagen en ook vandaag zal weer een gelukkige dag worden.

Regisseur René Roza heeft gekozen voor verhuisdozen en in plaats van omhoog, gaan de verhuisdozen naar beneden. Truike Reichert zit aan het begin ingebouwd in een kubus van verhuisdozen en eindigt liggend bovenop een veel kleiner aantal dozen, als op een baar opgebaard na haar dood. Nadeel van de bewerking tot een half uur is dat er erg veel tekst moet worden gezegd om het verhaal duidelijk te maken. Pauzes ontbreken en daardoor haakt het publiek op een gegeven moment toch af. Dan duurt zelfs een half uur lang. Aan de spelers ligt het niet, die spelen mooi, maar de tekst van Beckett wordt geen recht gedaan.

dinsdag, november 17, 2009

Jules Romains: Les Copains

Ik regisseer op maandagavond Dr Knock en daarom pak ik een boekje dat al heel lang in mijn boekenkast staat, Les Copains van dezelfde schrijver, Jules Romains. Het is een wonderlijk boek en het kost me moeite om er in te komen. Het gaat over zeven kameraden en het begint in een café. De zeven personages zijn in het begin en ook later, moeilijk uit elkaar te houden. Alleen de figuur van Bénin krijgt veel kleur. Hij is het die de aanzet tot het avontuur waarin de zeven jongemannen zich storten.

Zoals ik al zei begint het allemaal in een café waar genoemde Bénin wil weten of de inhoud van de kruik met wijn wel precies een liter bevat zoals door de waard wordt gezegd. Een lange discussie ontstaat over hoe te bewijzen dat dat het geval is. Uiteindelijk oppert Bénin dat het makkelijk bewezen kan worden. Zijn maag heeft precies de inhoud van twee liter. Als hij twee kruiken wijn leegdrinkt en zijn maag is daarna precies vol dan klopt het. Daarop ontsteken zijn kameraden in woede en smijten hem de deur uit.

Even later komt Bénin terug, onder het stof. Hij heeft daar een kaart van Frankrijk ontdekt die zijn vrienden moeten komen bekijken. In elk departement staat een oog getekend en de ogen in de onderprefecturen Ambert en Issoire kijken hem erg gemeen aan. Daarom moet er wraak genomen worden op deze twee plaatsen. Eerst schrijven alle zeven een kwatrijn waarvan de rijmwoorden Ambert en Issoire moeten zijn en dan moet een orakel geraadpleegd worden om te bekijken hoe te handelen.

Er wordt aan de waard een encyclopedie gevraagd waarin Martin, één van de zeven, op een willekeurige plaats een naald steekt. De woorden waar de naald in terecht komt moeten de weg wijzen. Daarna wordt ook nog een slaapwandelaar geraadpleegd. (Een prachtige absurdistische scène.) Dan begint de expeditie naar het stadhuis van Ambert. Dit alles is slechts inleiding want in de twee genoemde plaatsen begint het echte avontuur maar dan is het boek al halverwege.

Daar geven de helden zich over aan een aantal Dadaïstische en anticonformistische acties die het hoogtepunt vormen van het boek en die mij net als Dr Knock erg vermaakten. Het leger, de kerk en de burgerij worden op fantastische wijze voor de gek gehouden. Maar zoals gezegd duurde het nogal lang voor het boek op gang kwam.

Mijn lievelingsboek van Jules Romains blijft tot nu toe een veel serieuzer boek, Le Mort de Quelqu'un, een boek zonder intrige over de gebeurtenissen na de dood van een man, een documentaire in boekvorm. Het boek begint met de dood van iemand en eindigt met de begrafenis. In die korte tijd lijkt de hoofdpersoon meer te leven dan er voor en er na.

zondag, november 15, 2009

Veertien sterren

Dan volgt aan het einde van een lange avond de beoordeling door de jury van het festival. Elke voorstelling wordt apart besproken en krijgt een uitgebreid verhaal met positieve en negatieve punten en een beoordeling. De jury bestaat uit Joost Pluym, Flip Heeneman en iemand van wie ik de naam ben vergeten, hij vervangt de zieke Frank van Vlerken. De presentator heeft zijn naam op de eerste avond genoemd maar die is me helaas niet bijgebleven. Ook op de website van De Fakkel is zijn naam niet te vinden. Maar goed.

In de meningen van de jury over de voorstellingen die ik heb gezien kan ik me grotendeels vinden en wij, de spelers, de Vormgeefster en ik van Het 'Vermoeden' zijn dan ook erg blij als aan het einde van de rit blijkt dat wij de meeste sterren hebben verdiend, vijf sterren voor de regie (op een schaal van zes), vijf voor het spel en vier voor de scenografie. Er wordt geen winnaar gekozen in Vlaardingen, maar wij zijn duidelijk de favorieten van de jury: WE HEBBEN GEWONNEN!

Wat door mij bedoeld was als een extra repetitie voor publiek wordt veel meer dan dat. Geen mooie perzische kleden op de vloer, weinig ruimte en een hoog lijsttoneel, het heeft allemaal niet uitgemaakt, we hebben onze eerste overwinning behaald. Opnieuw gevoelens van euforie. Nu op naar de tweede voorstelling in Rotterdam in het OT Theater op donderdag 19 november.

Wilt u de voorstelling De Mooie Onbekende zien dan kan dat dus nog. Reserveren: www.hoenu.nl

Tweede voorstelling (in Vlaardingen)

De tweede voorstelling van De Mooie Onbekende wordt gespeeld in Vlaardingen. Van te voren bespreken we bij de koffie alle reacties die we in Rotterdam hebben ontvangen. Sommige reacties roepen op tot een verandering, andere reacties wijs ik van de hand. Ik stel de spelers voor om dit keer te proberen iets dieper te gaan, de tijd te nemen, meer rust in de voorstelling te brengen.

We hebben het tafelkleed niet bij ons, moeten ergens een kapstok lenen, maar uiteindelijk lukt het toch om ook op het kleine lijsttoneel de voorstelling er goed uit te doen zien. Ik spreek nog uitgebreid met de technice van het theater over een manier om beamerbeelden op De Mooie Onbekende te projecteren maar we komen er niet uit en niet tot een bevredigende oplossing. Dus besluit ik dit element maar helemaal weg te laten.

De voorstelling gaat mijns inziens erg goed. Het stuk krijgt een nieuwe diepte. Van tijd tot tijd voel ik dat er een schok door de zaal gaat. Het publiek is na afloop zelfs enigszins beduusd en stil. Het komt hier harder en heftiger aan dan in Rotterdam waar het publiek naar mijn idee meer blasé is en meer gewend is dan in Vlaardingen. Het enigszins gewijzigde einde van het stuk is sensueler dan in Rotterdam en ik ben opnieuw tevreden.

Vlaardings Eenakterfestival (2)

Op de tweede avond van het Vlaardings Eenakterfestival zie ik alleen onze eigen De Mooie Onbekende en de laatste voorstelling, het klassieke Dinner for One door De Fakkel, organisator van het festival. Voor wie het niet kent, het is een stuk over een oude dame die elk jaar haar verjaardag viert met een viertal heren (daarin lijkt het op Grand Dessert van de dag daarvoor). De heren zijn jammergenoeg dood en de ober moet hun plaatsen innemen. "Zelfde ritueel als vorig jaar?" vraagt hij zijn meesteres, "Zelfde ritueel als vorig jaar," is het antwoord. Dan worden de gerechten opgediend en bij elke gang wordt gedronken. De oude dame drinkt een glas en de ober drinkt de vier glazen van de afwezige gasten leeg waarbij hij hun gewoonten en spraak imiteert. Lnagzamerhand wordt de ober steeds meer dronken. Struikelblok is een tijgervel met een grote kop waarover de ober steeds (bijna) struikelt.

Terwijl ik zit te kijken vraag ik me af waarom ik niet moet lachen in tegenstelling tot een groot gedeelte van het publiek. De ober speelt het goed, maar doet een imitatie van de acteurs die het voor hem hebben gedaan. De voorstelling is een copie van een copie van een copie. Toen ik dit stuk voor de eerste keer zag heb ik vreselijk gelachen, nu kan het mijn lachspieren niet beroeren. Jammer. Een gemiste kans.

zaterdag, november 14, 2009

Vlaardings Eenakterfestival (1)

Omdat John Schneider speelt op het Vlaardings Eenakterfestival ga ik daar naar toe om hem te zien. Maar de eerste voorstelling van de avond is van Mimegroep Kruimels. Het thema van het festival is Bijgeloof en zij spelen een voorstelling getiteld 2012 naar aanleiding van het geloof van de Maya's dat in 2012 de wereld zal vergaan.

2012
De voorstelling begint met een prachtige meerstemmig en a cappella gezongen lied waarin wordt gewaarschuwd dat de wereld vergaat. Daarna start een verhaal over een nijver volkje dat op het toneel bezig is met een groot aantal bloempotjes waarin iets onduidelijks lijkt te groeien. De potten zijn in zes rijen uitgespreid en de spelers mimen allerlei werkhandelingen tot opeens een witte ballon uit de nok van het theater naar beneden dwarrelt. Met een briefje er aan. Eén van de vindt de ballon met het briefje en begint vreemd te doen en uit de pas te lopen. Langzamerhand loopt er steeds meer uit de hand, er volgt een soort explosie en er ontstaat chaos. Maar uiteindelijk vergaat de wereld niet en vindt het volk een nieuwe wereldorde.
Een mooie rustige voorstelling maar het duurt allemaal iets te lang. De kostuums vond ik goed bedacht maar slecht, slordig uitgevoerd. Kort het stuk een stukje in, zou ik zeggen.

Lidwina
Dan volgt Lidwina, van theatergroep Vrij waar John Schneider in speelt. Dat hij een goed acteur is weet ik al van mijn eigen voorstelling. Dit stuk is enigszins een niemandalletje maar het is goed gedaan. Goed acteerwerk. Het decor is simpel gehouden, gewoon twee stoelen en een klein tafeltje. Meer is eigenlijk ook niet nodig. Dit stuk kan overal gespeeld worden met en in het meubilair dat er is. In huiskamers bijvoorbeeld, ik heb van John begrepen dat dat ook de bedoeling is. Het stuk zelf vind ik niet zo sterk. Het eerste gedeelte met de tv kan er mijns inziens makkelijk uit zodat het stuk begint met de spannende regel: "Over 14 minuten komt ze beneden." en de clou is ook niet echt verrassend. Maar ik verveel me niet door het sterke acteerwerk.

Grand dessert
De vijf dames van 's-Gravenspel dineren en vier van de vijf weten niet waarom ze zijn uitgenodigd en door wie. De gastvrouw May houdt hen in spanning. Langzamerhand wordt de intrige onthuld, maar nadeel is dat iedereen de clou al lang van te voren ziet aankomen. Er wordt niet echt sterk gespeeld, of in ieder geval erg wisselvallig. Alles duurt nogal lang en de handeling wordt onnodig gerekt. Als het stuk heel snel wordt gespeeld is het ook niet erg dat het verhaal zo doorzichtig is.

vrijdag, november 13, 2009

VZOD: En toen ontmoette ik een groot wit konijn

Op dezelfde avond dat Het 'Vermoeden' De Mooie Onbekende op het Eenakterfestival Rotterdam speelt zijn natuurlijk nog twee andere voorstellingen te zien in het Rotterdams Eenakterfestival, Gelukkiger Dagen van De Poel en En toen ontmoette ik een groot wit konijn van VZOD. Tijdens de eerste voorstelling ben ik bij mijn acteurs dus die moet ik missen, ik hoop hem volgende week nog te zien.

Ergens in oktober was een bijeenkomst voor de regisseurs van het Eenakterfestival en daar was ik al nieuwsgierig geworden naar de voorstelling van Sander Zweerts de Jong. Zijn concept was dertig korte scènes van een minuut, dertig losse beelden. Echt een concept uit de beeldende kunst of performance, maar het klonk interessant. De titel moest al lang van te voren opgegeven worden en bij een improvisatiestuk is dat altijd moeilijk, maar nu zat hij vast aan de titel En toen ontmoette ik een groot wit konijn.

De uiteindelijke voorstelling is een vrolijk geheel van scènes die uit improvisatie zijn ontstaan. De mensen zitten in een sleur, afgesloten van elkaar met koptelefoontjes en Ipods, gevangen in hun eigen wereld. Tandenpoetsen, werken achter typemachines. En dan komt er een groot wit konijn op. Het witte konijn wordt ingehaald als een soort messias die iedereen gaat redden. Iedereen is vrolijk en blij totdat het witte konijn verdwijnt en terugkeert in dezelfde beige/bruine kleding als alle anderen.

Het ziet er mooi uit, de kleding, het kale toneel met achterin slechts een klein bankje en voorop het toneel een microfoon die uit de lucht komt. Een sympathieke voorstelling waarin leuk gespeeld wordt, en met veel enthousiasme, door de grote groep mannen en vrouwen. Sprak mij erg aan.

De voorstelling is nog te zien op donderdag 19 november in het OT Theater in Rotterdam. Reserveren: www.hoenu.nl

Eerste voorstelling


De eerste voorstelling is gespeeld en heel goed ontvangen. Achteraf voel ik me euforisch. Veel complimenten (over het stuk en over de uitstekende spelers) en zelf ook erg tevreden. Ik was erg benieuwd naar de reacties en of wat ik had bedoeld over is gekomen. Maar zelfs de mensen die niet van het stuk houden zijn enthousiast over hoe het is gedaan. Goed spel, mooie mise-en-scène.

Van te voren veel gedoe met de techniek. Dingen die niet kunnen, niet werken. Op het laatste moment geen beamer gebruikt na discussie met de spelers en de Dokter Kees. Zo zijn er in een voorstelling altijd toevalligheden die niet bedacht zijn. In de schuur vind ik bijvoorbeeld een slingertje feestverlichting die ik op het allerlaatste moment toevoeg. Een ideetje dat ik ook had, weer was vergeten en dat weer terug kwam op het moment dat ik het slingertje terugvond.

De spelers beginnen het stuk een beetje stroef, er worden kleine foutjes gemaakt maar wat het mooie is, ze lossen alles heel goed op en weten de vaart er in te houden. Mijn complimenten. Morgen spelen we in Vlaardingen en hebben daaraan voorafgaand een repetitie op het toneel daar dat aanzienlijk kleiner is dan in het OT Theater in Rotterdam. Maar de voorstelling die al goed is kan alleen nog maar nog beter worden.

De voorstelling is nog te zien op zaterdag 14 november in het Valkenhoftheater in Vlaardingen, en op donderdag 19 november in het OT Theater in Rotterdam.

dinsdag, november 10, 2009

Geert Mak over de val van De Muur

Het is twintig jaar na de val van de Berlijnse Muur. Op 9 november 1989 viel de Muur. Geert Mak geeft voor Studium Generale en het Nederlands Genootschap voor Internationale Zaken (NGIZ) een lezing over de gevolgen van de val. Wat is er veranderd in Europa en hoe is Europa sindsdien veranderd?

In de Burgerzaal van het Rotterdamse Stadhuis en ingeleid door onze eigen burgemeester geeft hij een bevlogen verhaal. Zeven lessen die te leren zijn van de geschiedenis. We moeten hoop houden, niet pessimistisch zijn. Europa zit opnieuw even in een impasse maar uiteindelijk zal het goed komen.

Mak haalt een mooi verhaal aan over een ruzie met handgemeen op de redactie van NRC/Handelsblad naar aanleiding van een artikel van Anton Constandse over de inval van de Russen in Hongarije. "Europa moet geen zelfmoordacties doen" of iets dergelijks was de kop boven het artikel.

Bijzonder is zijn pleidooi als ex-PSP'er voor een Europees leger omdat we niet afhankelijk moeten zijn van het Amerikaanse leger. Toch maakt hij duidelijk waarom dat nodig zou zijn met een voorbeeld van de eenwording van Frankrijk waar in het Franse leger de man uit Lille kennis maakt met de man uit Marseille. Eigenlijk zijn alle landen in Europa ooit net zulke lappendekens geweest als Europa nu. De Republiek der Zeven Provincieën noemt Mak als soortgelijk samenstelsel van verschillende onderdelen.

Een mooi verhaal in een mooie zaal.

zondag, november 08, 2009

TG Amsterdam: La voix humaine

La Voix Humaine is een stuk dat Jean Cocteau schreef in 1930, de tijd dat de telefoon zo langzamerhand overal ingeburgerd begon te raken. Hij schreef het voor de actrice Berthe Bovy en nu wordt het gespeeld door Halina Reijn, geregisseerd door Ivo van Hove. Ik kende het stuk van lezen maar had het alleen (lang geleden) een keer gezien in de operaversie van Francis Poulenc.

Ivo van Hove toont Halina Reijn achter een groot raam in een grote stad. Ze is gekleed in een lichtblauwe Micky Mousetrui en een zwarte Adidas-trainingsbroek. Het haar is opgestoken met speldjes. Ze is duidelijk een meisje, een kindvrouwtje dat kirt om haar geliefde aan de andere kant van de lijn te vleien. Daarin is ze ouderwets, weinig modern. Als ze het raam openschuift horen we het rumoer van een drukke straat. De setting is daarentegen overduidelijk modern, het is niet 1930. Wat ook opvalt is dat haar telefoon geen snoer heeft. Alles is gemoderniseerd, het is nu, het is theater van nu met mooie lichteffecten en geluidseffecten.

Het is voor het eerst dat ik Halina Reijn in het theater zie en niet op film of televisie en ze doet het fantastisch. In de Poolse plaats Torun heeft ze een prijs gewonnen voor haar spel en die prijs lijkt me verdiend. De voorstelling zelf vind ik iets te lang. Om anderhalf uur vol te maken is er hier en daar een beetje gerekt. Er zijn prachtige scènes zoals wanneer Halina plotseling rechtstreeks het publiek aanspreekt, er is veel humor als we zien hoe ze liegt tegen haar geliefde aan de andere kant van de telefoonlijn. Er is mooie muziek. Een goede voorstelling met geweldig acteerwerk die iets beter zou zijn geweest als-ie wat was ingekort tot, bijvoorbeeld, een uur.

In het OT Theater


In het OT Theater hebben we natuurlijk veel te weinig tijd. We komen niet eens tot een volledige doorloop. Er gaat te veel tijd verloren met opbouwen en klaarzetten. Het is echter goed voor de spelers om even de zaal te voelen. Ik ga het speelvlak iets verkleinen maar ik ben tevreden over hoe het er in de grote zaal uitziet. De spelers spelen mat en slordig. Ze zijn zomaar 'koud' de vloer opgegaan en dat is te merken. Er zijn veel tekstfouten, er zijn requisieten vergeten, kortom: de spelers zitten er niet 'in'. Ik ben ervan overtuigd dat het allemaal wel goed zal komen, dit is slechts een opwarmertje. Donderdag is het zover. Dan gaan we voor het echie!

zaterdag, november 07, 2009

RO Theater: Boe!

Een nieuwe voorstelling van Jetse Batelaan is altijd spannend. Je weet nooit wat je moet verwachten, maar dat het bijzonder is is zeker. Ditmaal krijgen we bij binnenkomst een koptelefoon met slechts één oortje en met een tasje uitgerijkt. In de zaal krijgen we door twee jongens uitgelegd wat we met deze walkman moeten doen zoals twee stewardessen in een vliegtuig uitleggen hoe je de reddingsvesten moet vinden. We moeten het ding op ons hoofd zetten en het oortje achter onze oorlel plaatsen en afwachten of we worden opgeroepen het ding op ons oor te zetten.

Op het podium zit een meisje met gespreide benen en een doorzichtige regenponcho aan op een festivalterrein. Overal rommel, hier een daar een parasol van een biermerk en rechtsvoor op het podium een container. Het meisje is roerloos, staart voor zich uit en heeft een grote wond aan haar hoofd. Haar poncho zit onder het bloed. Dan staat plotseling iemand in het publiek op en loopt het podium op. In eerste instantie denk ik: een acteur, hij loopt over het podium, langs het meisje en gaat achterop het podium liggen. Maar dan staan meer mensen in de zaal op, o.a. het meisje dat naast mij in het publiek zit. Dan wordt duidelijk wat de vorm van de voorstelling is. Er zijn vier acteurs en de rest van de spelers zijn wij, het publiek, dat wordt geïnstrueerd via de koptelefoon. Dat levert een groot aantal grappige scènes op. Het festivalterrein gaat met behulp van een simpele verkleding over in een strand, er is een grappige dialoog tussen een toerist en een inheemse vrouw die hem een veel te duur flesje water verkoopt.

Maar over het algemeen wordt titel en ondertitel niet helemaal waargemaakt. Die ondertitel is "Spookverhaal voor grote mensen". Bedoeling is dat de voorstelling eng is en dat zal het zeker zijn voor diegenen die onverwachts worden opgeroepen om mee te spelen, voor de anderen blijft het meer grappig alhowel er tot bijna aan het einde de angst is dat jij ook zult moeten meespelen.

Over het geheel genomen mist de voorstelling richting. Zoals vaker bij voorstellingen van Jetse Batelaan gaat het nergens heen. Dat is niet altijd erg en je verveelt je tijdens de voorstelling, tijdens het kijken niet maar zoals mijn Jongste Dochter zei na afloop, daarna vraag je je toch af wat je nu hebt gezien.

Vincent Icke over Christiaan Huygens

Van tijd tot tijd luister ik een luistercd van de Home Academy, een uitgeverij die wetenschappelijke lezingen op cd uitgeeft. Vaak maken ze daarbij gebruik van Studium Generale, niet alleen dat van Rotterdam maar ook het Studium Generale in andere steden. Enige tijd geleden beluisterde ik De Menselijke Toon van Ger Groot (erg mooi, vooral door de muziekfragmenten, maar ook door het onderwerp, filosofie en muziek). Op de plank ligt nog steeds het hoorcollege van Ab Osterhaus over de geschiedenis van virussen waarvan ik ooit slechts een enkel hoofdstuk heb beluisterd.

Zojuist heb ik de lezingenserie van Vincent Icke over Christiaan Huygens beluisterd dat net nadat ik de serie 'uit' had ook in boekvorm is verschenen. Vincent Icke is een groot bewonderaar van Huygens die hij beschouwt als zo'n beetje de grootste wetenschapper aller tijden, één van de vaders van de natuurkunde zoals we die heden ten dage beoefenen. Op de grens van de tijd waarin stellingen gepostuleerd werden naar de tijd dat wetenschappers hypothesen opstelden. Een groot verschil waardoor, volgens Icke, de wetenschap vooruitgang boekt en niet stil blijft staan.

Het is een mooi verhaal dat Icke opdist, van Hofwijk bij Den Haag naar het heelal, naar de planeet Saturnus en terug. Hij windt zich op over de weinige eer die Huygens tegenwoordig nog krijgt en over de vernietiging van diens geboorteplek. Waaraan men kan zien hoe wij met onze groten uit het verleden omgaan. Hij maakt duidelijk dat Huygens op vele gebieden een groot man was, op het gebied van de wiskunde, de natuurkunde, als schrijver, als tekenaar en als uitvinder van het slingeruurwerk. Een homo universalis van de eerste orde.

vrijdag, november 06, 2009

Laatste echte repetitie


De laatste echte repetitie aan De Mooie Onbekende in onze repetitie in de Pijnackerstraat. De laatste kans om de puntjes op de i te zetten. Zondag is er nog een repetitie in het OT Theater aan de Mullerpier zodat we de zaal kunnen uitproberen, maar die is maar een uur. Weinig tijd, net tijd voor opbouw, een doorloop en afbouw.

De eerste doorloop gaat een beetje moeizaam. De spelers zitten er niet echt in, maar raken wel alle punten in het stuk. We repeteren de feestscène een paar keer, de scène met het 'groepje' en doen dan een tweede doorloop die een stuk beter gaat. Ik vraag mijn spelers zich meer en vol op het publiek te richten en dat werkt goed.

dinsdag, november 03, 2009

Eerste doorloop Dr Knock

Een eerste doorloop gaat altijd slecht maar laat gelijk goed aan de spelers en regisseur merken wat er allemaal nog moet gebeuren. Nadat ik op weg naar de repetitie verdwaal in Ommoord en iets te laat aankom geeft dat gelukkig niet want de sleutel van de repetitieruimte was er nog niet en er wordt nog koffie gezet. Dan starten we de doorloop die naar het einde toe steeds slechter gaat. De laatste scènes zijn het minst geoefend en de teksten het slechtst gekend. Toch slaan de spelers zich er doorheen en bereiken we na iets meer dan anderhalf uur de eindstreep. De lengte van het stuk is in ieder geval in orde.

Na de doorloop geef ik enige algemene aanwijzingen over het spel in het algemeen en geen enkele speler in het bijzonder. Ze moeten mijns inziens meer gebruik maken van de hele ruimte, in plaats van te dicht op elkaar te staan, ze moeten meer met hun stem doen, hoog en laag, zacht en hard, en, tenslotte, er moet meer ondubbelzinnig op het publiek gespeeld worden. De vierde wand moet worden geslecht. Genoeg te doen dus.

maandag, november 02, 2009

Bonheur: Kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat


Drie mannen staan tegen een witte muur met twee deuren, eentje links en eentje rechts. Links is een deur in de zijwand. Ze dragen mooie donkere pakken, met daaronder mooie overhemden, elk in een andere kleur. Het ene is bijna zwart, het tweede is donkerpaars en het derde, dat van de man die geen jasje bij zijn pak draagt is helderblauw en heeft dubbele revers bij de kraag. De mannen vertellen het verhaal van Kleine Eva uit de Kromme Bijlstraat. Een lang episch gedicht van Louis Paul Boon uit 1953 gebaseerd op een waargebeurde geschiedenis uit 1937. De drie mannen vertellen het verhaal afwisselend. Het verhaal van de vader (die tamelijk onverschillig is), de advocaat, de aanklager, de aangeklaagde Voghel die uiteindelijk wordt vrijgesproken. Het is bijna een rechtszaak waarbij ieder om de beurt aan het woord komt en zijn pleidooi of aanklacht mag houden. De 'prozaïsche poëzie' of het 'poëtisch proza' zoals Boon het noemde bevat prachtige beelden zoals het beeld van de roodbakstenen jungle waarin mannen in regenjassen rondzwerven.

Er is slechts een man of twintig publiek, volgens regisseur Peter Sonneveld vanwege veel ziekmeldingen, maar het is een kleine intieme voorstelling waarbij het niet erg is dat we maar met weinig zijn. Ondanks dat wordt er luid geapplaudiseerd aan het einde voor de prestatie van de drie nette heren, Michiel Bijmans, Joost Dekker en Ruurt De Maesschalck, die ons deze prachtige kleine juweel hebben laten bewonderen.

NTGent: Krapps laatste band

Er zijn Beckett-liefhebbers en Beckett-haters. De echte liefhebber is een religieuze volgeling die alles wat Beckett heeft geschreven heilig verklaard, de hater is iemand die het allemaal maar lege en kale onzin vindt zonder verhaal en zonder zin. Ik neig meer naar de kant van de eerste categorie, de liefhebbers, alhoewel niet helemaal. Ik heb weinig behoefte aan een logisch verhaal waarvan het einde in vele gevallen al zie aankomen. Ik hou van de humor van Beckett waarvoor je, zoals bij elk soort humor, gevoelig moet zijn. Maar als er een Beckett in de stad is probeer ik wel altijd te gaan. Wachten op Godot van Oostpool moet ik missen (vanavond in de Rotterdamse Schouwburg), maar gelukkig kon ik Krapps laatste band van NTGent met Steven van Watermeulen wel zien.

Het NTGent heeft een zeer uitgebreid programmaboekje bij het stuk (te downloaden van hun website) waarin ze uitvoerig uitleggen waar het stuk over gaat. Een oudere schrijver leeft alleen met zijn herinneringen en de opnames die hij van zichzelf gemaakt heeft, ieder jaar op hetzelfde moment, op de vooravond van zijn verjaardag. Het grootste gedeelte van het stuk luistert de acteur die Krapp speelt naar opnamen en geeft commentaar. Het is het jaar voor zijn 39e verjaardag, het jaar waarin zijn moeder sterft en hij afscheid neemt van de liefde om zich geheel te wijden aan de kunst, het schrijverschap.

Steven van Watermeulen als Krapp komt naakt op. In een grote hoop zand zoekt hij zijn kledingstukken, graaft ze één voor één op als zijn ze afkomstig uit zijn verleden. Van het stille spel voordat de tekst start maakt hij een uitgebreide clownsact. Hij eet twee bananen, drinkt enkele glazen champagne, zoekt in een groot boek dat hij dicht bij zijn ogen moet houden want Krapp is slechtziend.

Al met al is het een uitvoering vrij getrouw aan de tekst van Beckett (achteraf kijk ik het thuis nog even na), fenomenaal uitgevoerd. Wat mijn stelling bewijst dat je makkelijk kunt rommelen met de regieaanwijzingen van Beckett, maar dat Beckett eigenlijk altijd gelijk heeft. Zelf heb ik in het verleden ook pogingen ondernomen Beckett naar mijn eigen hand te zetten, maar dat is hondmoeilijk en bewijst zijn genialiteit als toneelschrijver. Ik houd niet van verkiezingen (beste dit, beste dat, grootste Nederlander, canon van de wetenschap, grootste Rotterdammer, etc.) maar vind het geen wonder dat Wachten op Godot als beste theaterstuk aller tijden uit de verkiezing van Theatermaker en Moose is gekomen.

Rosel


En ook nog een foto waar de achtste speler op staat: Jetty Smit is Rosel. Van links naar rechts: John Schneider als Christian, Jetty Smit als Rosel, Monique van der Stoel als mevrouw Mielke en Petto Koop als Ulrich.

Nog een foto


Van links naar rechts Guido Mulder als De Pool, Zweitze Zwart als Lutter, John Schneider als Christian en Petto Koop als Ulrich.

Lange repetitie


Tijdens de lange repetitie op zondag aan De Mooie Onbekende maakt Dokter Kees op het einde van de middag repetitiefoto's, als we de laatste doorloop doen. Van links naar rechts: Petto Koop als Ulrich, Eugenie van Vendeloo als de Mooie Onbekende, John Schneider als Christian, Monique van der Stoel als mevrouw Mielke en Henk Derksen als Futterknecht. Linksonder Guido Mulder als de hond Gero. Nog een dag of tien, dan is het zover.

Uitnodiging De Mooie Onbekende

Stichting Het 'Vermoeden' speelt
DE MOOIE ONBEKENDE
van Klaus Pohl

Met Petto Koop, John Schneider, Jetty Smit, Monique van der Stoel, Eugenie van Vendeloo, Guido Mulder, Zweitze Zwart en Henk Derksen

Vormgeving: Gerda Brinkman
Dramatugie: Kees Deenik
Regie: Fedde Spoel

Deze voorstelling maakt onderdeel uit van het Eenakterfestival Rotterdam. Op dezelfde avond spelen ook De Poel (Gelukkiger Dagen) en VZOD (en toen ontmoette ik een groot wit konijn).

De voorstelling kwam tot stand met dank aan de Dienst Kunst en Cultuur van de gemeente Rotterdam, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de Erasmusstichting, de Stichting ter Bevordering van Volkskracht en de deelgemeente Kralingen/Crooswijk