maandag, januari 22, 2018

Banana Yoshimoto: N.P

Een bijzonder vreemd boek met een uitermate lelijk omslag, dat is N.P. van Banana Yoshimoto. Tijdens een broeierige zomer komt de hoofdpersoon, Kazani Kano, een jonge studente, in contact met de tweeling Otohiko en Saki, broer en zus, leeftijdgenoten van haar en kinderen van de schrijver van het boek N.P. dat 97 korte verhalen bevat. De schrijver er van, Sarao Takasi, gescheiden van zijn vrouw, is vertrokken naar de Verenigde Staten en heeft dit boek in het Engels geschreven. Daarna heeft hij zelfmoord gepleegd.

De studente Kazani heeft een verhouding gehad met een oudere man, haar docent Shoji, die de verhalen heeft geprobeerd in het Japans te vertalen. Maar iedereen die heeft geprobeerd een vertaling te maken heeft eveneens zelfmoord gepleegd, dus ook Shoji.

Vanwege deze lugubere voorgeschiedenis hangt er voortdurend een dreiging over de personages. Wie gaat er uiteindelijk zelfmoord plegen? Dit lijkt een bijna onafwendbaar noodlot. Alles speelt zich af in een hete zomer en wordt nog gecompliceerder en erotischer als de halfzus van de tweeling opduikt, Sui.

Deze vier jonge mensen draaien voortdurend om elkaar heen in een sfeer van lesbische liefde, incest en (zelf)moord. Het vreemde is dat Kazani ondanks alles toch steeds een optimistische gemoed blijft houden, ze geniet van de warmte van de zomer, het licht van de zon, de zware regen- en onweersbuien die door Banana Yoshimoto mooi beschreven worden.

Zoals ik in de eerste regel al zei: een bijzonder boek, de moeite van het lezen zeker waard.

zondag, januari 14, 2018

Max van Rooy: Leve het been

In Leve het been (snijtijd 90 minuten) vertelt journalist Max van Rooy hoe hij zijn been kwijtraakte. Een indringend verhaal en voor mij des te indringender omdat mijn moeder eenzelfde lot onderging, op een veel hogere leeftijd. De gedetailleerde beschrijving van de operatie, de reactie van zijn vrouw die de overgebleven stomp bijna niet kan accepteren, er niet naar kan kijken, het ging ook mij door merg en been.

Tegelijkertijd is het boek het verhaal van het dramatische einde van zijn eerste vrouw Hedwig, die vroegtijdig dement werd en aan de gevolgen daarvan overlijdt. Lijnrecht in contrast daarmee staat het in eerste instantie vrolijke leven met zijn veel jongere tweede vrouw Anita bij wie hij twee kinderen krijgt, twee jongens, een tweeling, Casper en Sebastiaan. Hijzelf is rond de zestig als hij haar ontmoet, zij is 26 jaar jonger. Dat leven verandert abrupt als de doktoren meedelen dat vanwege een botkanker in zijn knie een been moet worden afgezet. Tenslotte zijn er de verhalen over zijn grootvader, de architect Berlage, over wie hij een biografie schrijft.

Aanvankelijk kan het boek me niet zo bekoren, teveel en toen en toen, maar al snel word ik gegrepen door het verhaal en wordt de compositie ook grilliger. De verschillende verhalen, over Hedwig, over zijn tweede vrouw, over het been, over zijn grootvader, worden door elkaar heen gesneden. Daarbij is er veel humor en ook eruditie. Op een gegeven moment begon ik alle namen van kunstenaars, architecten, gebouwen en kunstwerken aan te strepen en dat zijn er nogal wat.

St Bavokerk, Ruysdael, Berlage (natuurlijk), gevangenis De Schie, Bijlmerbajes, Norman Foster, Caré d'Arts in Nimes, Henry van de Velde, Stephen Frears, Dangerous Liaisons, John Malkovitch, Michelle Pfeiffer, Sir Lawrence Alma Tadema, The Singing Detective, Federico Fellini, Melle Hammer, Casper David Friedrich, Moby Dick, Herman Melville, Sergej Diaghilev, Een leven voor de kunst, Sjeng Scheijen, Christiaan de Moor, De onzichtbare steden, Italo Calvino, K. Schippers, De bruid van Marcel Duchamp, etc. En dan ben ik nog maar op een kwart van het boek.

Aan het einde van het boek, een half jaar na de operatie en de revalidatie en de verkoop van hun huis met teveel trappen, gaat de familie samen met een hulp op vakantie. Dan is het ergens rond 2011. Ik ben ik benieuwd hoe het ondertussen met Max van Rooy gaat, zo'n zeven jaar later. Hij moet nu rond de 75 zijn.

vrijdag, januari 12, 2018

Jan Decorte/Bloet/Black Box Revelation: Stand down

Copyright: Danny Willems
Eén keer per jaar in december bezoekt Jan Decorte samen met zijn vrouw Sigrid Vinks de Rotterdamse Schouwburg om er een voorstellng te spelen. Meestal tezamen met een aantal bevriende toneelspelers, de laatste jaren vaak van Comp Marius. Meestal zijn dit door hemzelf bewerkte klassiekers, vaak van Shakespeare. Vorig jaar deden ze Othello onder de titel 'ne Swarte. Een ontroerende voorstelling die werd ingeleid door een korte monoloog van Jan Decorte over een gebeurtenis uit zijn jeugd op school.

Het lijkt of Jan Decorte daarmee de smaak te pakken had, want deze nieuwe  voorstelling, Stand Down, bestaat grotendeels uit verhalen uit het leven van Jan Decorte. Daarmee is het een breuk in zijn repertoire. Hij vertelt openhartig over zijn jeugd, over zijn ontluikende seksualiteit, over zijn depressies, over zijn ontmoeting en over de eerste keer seks met Sigrid Vinks, zijn levenspartner sinds 1979. Als geheugensteun liggen voor hem een drietal vellen papier met de te behandelen onderwerpen. Als zijn geheugen even te kort schiet schiet Sigrid hem te hulp. Zijn autobiografische verhalen worden afgewisseld met indrukwekkende blote dans van Sigrid en prachtige nieuwe songs van de band Black Box Revelation. Een tweekoppige band met een zanger/gitarist en een drummer.

Aan het begin van de voorstelling hoopt Jan dat we aan het einde van de voorstelling vrienden zullen zijn. Wij, het publiek, en hij. Dat we nog eens aan hem zullen denken. De kleine zaal van de Rotterdamse Schouwburg is halfvol. Met grotendeels ouderen die hem al langer gedurende zijn lange carrière volgen. Daarom denk ik dat de meeste van de bezoekers al reeds vrienden van Jan Decorte zijn.

Al met al een bijzonder leven en een bijzondere voorstelling.

maandag, januari 01, 2018

Toneelschuur: De huisbewaarder

Terwijl ik een groot aantal stukken van Harold Pinter heb gelezen en een liefhebber ben van zijn absurdisme, heb ik slechts weinig stukken op toneel gezien. Bedrog (Betrayal) ken ik als film en De Minnaar (The Lover) was jarenlang een favoriet op eenakterfestivals. Ook zag ik bij TG Amsterdam een paar van zijn latere korte stukken. Zelf speelde ik in 1980 samen met mijn broer The Dumb Waiter en gebruikte ik ooit eens fragmenten uit The Collection voor een voorstelling langs de kunstwerken op campus Woudestein van de Erasmus Universiteit. Maar zijn vroege en avondvullende klassiekers als Verjaardagsfeest (The Birthday Party), Thuiskomst (The Homecoming) en De Huisbewaarder (The Caretaker) kende ik alleen als fascinerende theaterteksten. Ik heb het idee dat Pinter op dit moment weinig wordt gespeeld in Nederland.

Dus de kans om dit stuk nu eindelijk eens te zien met René van 't Hof in een van de drie rollen, liet ik me niet ontglippen. Ik werd niet teleurgesteld. Een spannend decor, een gordijn van doorzichtig plastic met daarachter allerlei vreemde vormen van gebogen plastic en daarvoor een oventje. Een spannende theatertekst gebracht door drie geweldige acteurs. Onbegrijpelijk verhaal maar daarom niet minder intrigerend.

Uit de flyer:

"De Huisbewaarder gaat over Aston (Lowie van Oers). Hij is niet helemaal goed bij zijn hoofd. Na een langdurig verblijf in een gesticht is zijn blik op de realiteit troebel geworden. Hij functioneert, in meer of mindere mate, als klusjesman, en assistent van zijn jongere broer Mick (Jan-Paul Buijs), bij wie hij in huis woont.

Het onderscheid tussen fictie en realiteit kan Aston allang niet meer maken. Dat geldt ook voor het inschatten van mensen en situaties. Op een dag loopt hij de zwerver Davies (René van 't Hof) tegen het lijf. Hij heeft medelijden met de oude man en biedt hem een plek aan om te slapen. Maar wie is deze man? Is hij wel wie hij zegt dat hij is? En wat is hij van plan?"

Paul Knieriem, de regisseur, maakte er een licht humoristische voorstelling van met een donkere, gewelddadige ondertoon. Van mij mag hij de andere twee bovengenoemde klassiekers ook nog eens onder handen nemen.