dinsdag, juli 15, 2008

Avalanche



Wie is de beste dichter? Wie is de beste songschrijver? Het is al jaren een controverse tussen Dylanofielen en Leonard Cohen-aanbidders. Er zijn mensen die er voor strijden om Dylan de Nobelprijs te doen krijgen, voor poëzie. Maar Dylan schrijft helemaal geen poëzie. Dylan schrijft liedjes en hele goede liedjes, misschien wel de beste liedjes ter wereld. Zeker na de dood van John Lennon. Cohen daarentegen schrijft prachtige teksten die hij vrij simpel en doeltreffend op muziek zet. Laatst wees de bassist van Het Gebroken Oor me op The Stranger Song toen wij met de band een cover hadden gedaan van Cohen's Hallelujah. En het nummer The Partisan kan me nog steeds de tranen in de ogen doen opwellen als ik het hoor en soms zelfs als ik het zelf speel. Zoals bepaalde regels en beelden van Dylan in je oor blijven hangen zo zijn er ook vele van Cohen die die kracht hebben. The skylight is like skin, bijvoorbeeld uit Last Year's Man, of: You who wish to conquer pain must learn to serve me well uit Avalanche.

Gisteravond draaide mijn vrouw weer eens onze enige Leonard Cohen elpee dankzij de nieuwe pickup. Een simpele Greatest Hits elpee die we ooit dubbel hadden omdat we hem onafhankelijk van elkaar hadden gekocht. Helaas zonder Stranger Song en zonder Avalanche. Op 73-jarige leeftijd treedt Leonard Cohen uit geldnood weer op maar hierbij een filmpje van een jongere Cohen in 1974 tijdens een tournee door Europa. I stepped into an avalanche, it covered up my soul...

maandag, juli 14, 2008

W. Nijenhuis: Over heksen, demonen en demonie



Over Macbeth is natuurlijk veel geschreven. Een curieus boekje is Over heksen, demonen en demonie van dr. W. Nijenhuis, de afscheidsrede die hij in 1982 uitsprak aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Nijenhuis plaatst het stuk Macbeth in zijn tijd. Een tijd waarin Jacobus de Eerste veel werk maakte van heksenvervolgingen en een dik boek schreef over heksen, demonen en demonie. Een tijd waarin nog volop in heksen werd geloofd. Ook vertelt de schrijver over de historische Macbeth die leefde in de eerste helft van de elfde eeuw. Helemaal niet zo'n slechterik als Shakespeare hem voorstelt. Hij vermoorde koning Duncan, dat is waar, maar niet in zijn slaap, en het vermoorden van de regerende koning was in zijn tijd eerder regel dan uitzondering. De troon ging meestal over naar de sterkste neef van de koning en om zijn kracht te bewijzen en om zijn recht op de troon veilig te stellen, moest daarvoor meestal de koning vermoord worden.

Naast dit boek lees ik het hoofdstuk over Macbeth in Levensproblemen bij Shakespeare van F.W.A. Korff. De andere drie hoofdstukken gaan over Koning Lear, Hamlet en Julius Caesar. In dat boek gaat het in het hoofdstuk over Macbeth voornamelijk over geweten en over vertrouwen. Gekweld door zijn geweten gaat Macbeth steeds verder in het moorden, bloed roept nieuw bloed op, en gaat Lady Macbeth aan haar gewetenswroeging ten onder. Ze krioelen rond in een soort van nachtelijk duister waarin niemand de ander kan vertrouwen.

Illustratie: Macbeth's visioen bij de heksen in de grot uit de film van Polanski

zondag, juli 13, 2008

Pick-up

Ik heb een pick-up gekocht. Sinds we een moderne versterker zonder phono-ingang hebben is het lastig plaatjes draaien. De knop moest op het allerhoogste volume worden gedraaid en dan nog was het geluid zacht en niet ideaal. Gistermiddag liep ik door de Hema om een overhemd te ruilen en er gelijk twee nieuwe bij te kopen en stuitte op een aanbieding. Een pick-up met een schakelaar voor aux-ingang en phono-ingang voor het luttele bedrag van vierendertigeneenhalve euro. Na een korte twijfel onmiddellijk aangeschaft. Nu klinken de platen van The Beatles, De La Soul, Doe Maar, Elvis Costello en TC Matic weer als vanouds en kan ik weer net als vroeger een hele avond singletjes draaien. Feest in huis dus. Mijn vrouw had geld terug van de belastingdienst en ik had direct een appeltaart gebakken. Met de buurman zong ik (volgens Jongste Dochter erg schattig) met de buurman het nummer If I Fell van The Beatles' Hard Days Night mee. If I fell in love with you would you promise to be true?

dinsdag, juli 08, 2008

Klantenservice

Soms vraag je je af of er nog klantenservice bestaat als je urenlang aan een telefoonlijn hangt om uit te vinden of er iemand is die je met jouw probleem kan helpen. Een ander keer word je aangenaam verrast.
Op de terugweg van het vuurwerk rondom het gigantische cruiseschip de Eurodam krijg ik midden in de nacht tussen de Erasmusbrug en de Willemsbrug een lekke band. De buitenband en de binnenband heb ik tien dagen eerder gekocht. Met een jaar garantie op lekrijden. Toen ik die nieuwe banden kocht waren beide oude totaal versleten en was het geen wonder dat ik lek reed. Nu moet er toch iets anders aan de hand zijn. Ik loop met de fiets aan de hand langs de Maasboulevard naar huis door de zwoele zomeravond.

De vrijdag er op fiets ik met twee fietsen, mijn reservefiets en mijn dagelijkse fiets naar de fietsenhandel. Philipsen op de Oostzeedijk. Ik vertel mijn verhaal en zeg dat ik het niet begrijp. Eerder heb ik al een keer iets soortgelijks aan de hand gehad met de fiets van mijn jongste dochter. Ook een gloednieuwe band die gelijk kapot was. Ik verwacht dat ik mijn fiets moet inleveren, een dag wachten en hem de volgende dag weer ophalen. Maar de fietsenmaker is nieuwsgierig. Hij zet de fiets op de kop, controleert de band op een gat en licht hem dan snel van de velg. Hij trekt de binnenband eruit en ontdekt een grote scheur. Het lek. Maar geen spijker of een stuk glas, geen gat in de buitenband.

Hij laat me de velgriem zien. Die staat helemaal opgekruld. De rand is vlijmscherp. Vroeger had je dat niet. Velgriemen waren van dik rubber. Dit is een dun soort hard plastic. Na een tijdje en vooral als je de band er uit haalt trekt dit krom. Met dit resultaat. Hij trekt de velgriem er uit en vervangt hem door een nieuwe. De fietsenmaker laat een nieuwe binnenband halen en legt die snel en handig om de velg. Buitenband er weer om heen, oppompen en klaar is mijn fiets. Ik vraag hem wat ik voor deze reparatie moet betalen. Niets, is het antwoord, glimlachend, en hij geeft me zelfs het garantiebewijs van de banden terug. Kijk, dat is nog eens klantenservice.

maandag, juli 07, 2008

Fietswrak 2

Dit fietswrak staat op de hoek van de Abraham van Rijckevorselweg en de Oude Plantage bij het kruispunt waar ik iedere dag oversteek op weg van huis naar de universiteit en vice versa. In tegenstelling tot de meeste fietsenwrakken is het snel verdwenen.

Naakte man

Aan de Westzeedijk staat opeens een naakte man langs de weg. Het verbaast me want de Westzeedijk is een dijk die ik vaak op en neer rijd en dit standbeeld heb ik nooit eerder gezien. Hij staat vlak voor het bord dat de weg wijst naar de spoedeisende hulp. Zijn tepels worden beschermd door twee ronde plaatjes maar zijn geslachtsdeel hangt er onbeschermd en kwetsbaar en weerloos bij. Ik stap af om een foto te maken en zie dan dat op het dak van het Natuurmuseum een zelfde man staat. Een kloon of een copie. Maar de naakte man op het dak heeft weinig bescherming nodig. Niemand kan er bij komen. Het enige waar hij van te duchten heeft is de weersomstandigheden. Naakt staat hij daar in storm en regen. Ik hoop dat de bliksemafleider van het Natuurmuseum goed werkt.


zondag, juli 06, 2008

Il y a longtemps que je t'aime

"Ik houd al zo lang van je." Ik had de titel van de film foutief vertaald tot "Het is lang geleden dat ik van je hield", maar als de twee zussen samen aan de piano zitten en ik de tekst van hun lied in de ondertiteling vertaald zie, realiseer ik me mijn vergissing. De eerste film van schrijver Philippe Claudel is een ingetogen drama over twee zussen die elkaar voor het eerst in vijftien jaar terugzien. De oudste zus heeft vijftien jaar lang in het gevang gezeten voor moord toen de jongste nog een puber was, de jongste neemt haar nu in huis bij haar gezin. Dat bestaat uit een man en twee geadopteerde Vietnamese meisjes. Stukje bij beetje komt het verhaal van de oudste zus boven. Wie ze heeft vermoord en waarom. Haar moeizame weg terug in de maatschappij. De moeite die ze moet doen om geaccepteerd te worden, de moeite die ze heeft om te accepteren en te geloven dat haar zus werkelijk van haar houdt en om haar geeft. Eigenlijk is het enige dat niet past in de film de uitbarsting van de twee zussen aan het einde. Het lijkt of de regisseur bang was dat de film anders te veel zou doorkabbelen en misschien heeft hij gelijk, maar het is het enige smetje op de verder vlekkeloze film.

Vooral de hoofdrolspeelster (Kristin Scott Thomas) valt op met haar spel, een actrice die ik nooit eerder heb gezien, net als de andere acteurs in de film trouwens. De jongste zus (Elsa Zylberstein), de commisaris van politie, de reclasseringsambtenaar, de baas van de drukkerij, de collega, de Irakese dokter, allen kwijten ze zich heel goed van hun rollen, zijn ze volkomen herkenbaar. Een mooi en ontroerend verhaal en mooi en ontroerend in beelden vertaald door de beroemde schrijver.

donderdag, juli 03, 2008

Rotjong: Hemel of Hel

In Theaterverzamelgebouw De Banier speelt Rotjong Hemel of Hel. Het is het eindproduct van het schrijftraject 2007/2008, een project waarbinnen Rotjong jonge toneelschrijvers opleidt. De voorstelling is gebaseerd op het basisidee van de Japanse film After Life. Dode mensen komen aan in een soort schemerzone tussen leven en dood, een soort van vagevuur en moeten daar kiezen voor één moment uit hun leven dat ze verder tot in de eeuwigheid met zich mee zullen dragen. Van te voren leek het me enigszins afgezaagd. Dit seizoen is er een dansvoorstelling gebaseerd op dit thema (De Meekers: Dancers in Limbo), vorig jaar was er in het Holland Festival een opera gebaseerd op dit thema. Niet bijster origineel dus.

Maar ik word aangenaam verrast. Door de vorm, door het spel, door de teksten. De teksten van de verschillende schrijvers zijn door elkaar gehusseld tot een geheel, het ziet er allemaal prachtig uit in de schitterende bovenzaal van het theaterverzamelgebouw. Mooie met verticale streken beschilderde kostuums. Tijdens de voorstelling wordt het buiten langzaam donkerder en binnen langzaam meer en meer kunstmatig verlicht.

Een aantal spelers valt me op. Het blonde meisje in de rose jurk dat klassieke muziek speelt, de manager die het gebouw wil kopen, de wijndrinkende vrouw. Wie wat geschreven heeft weet ik niet, maar op de een of andere manier past het allemaal goed in elkaar. Hier en daar blijft het ritme een beetje hetzelfde (net als in de film trouwens) en hoop je op iets meer vuurwerk. Maar over het geheel genomen is het opnieuw een parel aan de ketting van voorstellingen van Rotjong.

Al wie in Mij gelooft

"Al wie in mij gelooft, al is hij ook gestorven zal leven." Het is grammaticaal een beetje een kromme zin die op het hek staat. Er achter is een klein kerkje. Voor de deur staat een groepje stoelen als voor een kerkdienst in de zon. Maar ondanks dat het Pinksterzondag is, is er niemand. Het hek blijft gesloten, de gelovigen die voort willen leven na de dood moeten ergens anders het heilig vuur laten opvlammen. Het is een mooi hek. Boven de spreuk een mooi smeedijzeren wiel die de eeuwige voortgang symboliseert. Ook ik ga verder op mijn tocht. Ik stap op de fiets op zoek naar een metrostation, dat moet ergens in de buurt zijn. Het is mij te ver om nog terug te fietsen na de lange tocht die mij uiteindelijk tot dit kerkje heeft geleid.

woensdag, juli 02, 2008

Macbeth



Het stuk dat ik wil doen met KRT tijdens het Eenakterfestival is Macbeth. Macbeth zag ik toen ik een jaar of vijftien/zestien was tijdens de Engelse les in de zojuist uitgekomen verfilming van Polanski uit 1971. We waren met een groot aantal pubers in de bioscoopzaal, maar in mijn herinnering was iedereen erg onder de indruk van The Scottish Play zoals het stuk door bijgelovige acteurs wordt aangeduid omdat je de naam van het stuk niet mag uitspreken. Want er rust een vloek op dit kortste stuk van Shakespeare.

Gisteravond was de eerste repetitie tijdens welke ik me voornamelijk heb geconcentreerd op het zeggen van de teksten van Shakespeare. Voor iedereen had ik een scène gecopieerd die we aan tafel hebben gelezen. Dat bleek nog niet makkelijk alhoewel de één er meer gevoel voor heeft dan de ander. In de vakantie wil ik nadenken over een vorm voor dit stuk van het kwaad. Nu heb ik nog geen idee en ben ik me vol enthousiasme aan het inlezen in het stuk door middel van allerlei boeken waarin de thema's en achtergronden van Macbeth worden behandeld. Macbeth en zijn geweten, demonen en demonie in Shakespeare's tijd, Macbeth en de criminologie, het tijdsbeeld in Macbeth. Alleen al dit voorbereiden is een groot plezier. Nu maar hopen dat de vloek op het stuk ons niet komt duur te staan.

Illustratie: de openingsscène van Macbeth in de film van Roman Polanksi uit 1971

Evaluatie

We evalueren De Vrouw van de Zee op het terras van het Westerpaviljoen. De omgeving is luidruchtig maar dat geeft niet echt totdat twee auto's op het drukke kruispunt op elkaar knallen. Dan zijn we wel even afgeleid.

Iedereen heeft goede reacties gekregen op het stuk, iedereen is erg tevreden. Zelf ben ik dat ook. Er zijn maar enkele kleine punten die ik de volgende keer verbeterd zou willen zien. Over de ingehuurde lichtman was ik erg ontevreden en ik zou de volgende keer graag iemand willen hebben die zich over de kostuums ontfermt. Dit keer was er veel dat op het laatste moment geregeld moest worden. Dat was natuurlijk mede mijn eigen schuld.

Ik ben tevreden over al mijn spelers en ik geef iedereen de complimenten die ze mijns inziens hebben verdiend. Waren we de vorige keer eigenlijk niet helemaal klaar toen we de planken opgingen, ditmaal was de voorstelling helemaal "af" Voor zover je dat kunt zeggen, er is altijd wel iets te verbeteren en tussen de eerste en tweede voorstelling heb ik nog kleine wijzigingen aangebracht met name naar aanleiding van een paar opmerkingen van de vorige regisseur van KRT.

Sommige spelers waren iets eerder "klaar" dan anderen, de hoofdrolspelers hadden meer tijd nodig maar hun rollen waren omvangrijker dan die van de anderen. Iedereen kijkt met veel plezier terug op de voorstelling en ik voel me vereerd dat ik weer gevraagd ben om de eenakter te regisseren voor het komende festival. Daarover later meer.