dinsdag, juni 30, 2009

Antonioni: L'eclisse

Monica Vitti als Vittoria heeft het moeilijk in deze film van Antonioni. Laatste deel van het drieluik L'avventura-La Notte-L'eclisse is het onbekendste en was het enige deel dat ik nooit eerder had gezien. L'avventura is en blijft één van mijn favoriete films aller tijden, maar ook dit trage en zonovergoten verhaal van een dolende vrouw die het zojuist heeft uitgemaakt met haar schrijvende intellectuele man is prachtig. Ze vindt troost in de armen van de op geldbeluste en oppervlakkige effectenhandelaar Piero (Alain Delon) en ook deze relatie is gedoemd te mislukken. Mooie beelden van architectuur en kunst, de heftige scènes op de beurs die met de huidige kredietcrisis niets aan actualiteit hebben ingeboet, de geweldige scène waarin Vittoria in blackface een negerinnendans doet en een verstild einde op de plaats waar de twee geliefden elkaar zouden hebben moeten ontmoeten maar waar geen van de twee komt opdagen. Het einde staat in schril contrast met de schreeuwerige beatmuziek van Mina waarmee de film opent.

Over de film is een heel boek geschreven door David Saul Rosenfeld dat op internet te lezen is. Misschien ga ik dat nog eens doen.

zondag, juni 28, 2009

KRT: Zadelpijn

In het vroegere station Bergweg speelt het Klein Rotterdams Toneel (KRT) de voorstelling Zadelpijn over de legendarische Italiaanse wielrenner Fausto Coppi. Twee jaar lang heb ik KRT geregisseerd en nu speelt de groep onder regie van Reinier van Mourik. Dat is een bijzondere ervaring. Alle spelers ken ik goed en heb ik vaker zien spelen. Ik ken hun gebaren en trucs, maar ben tegelijk gecharmeerd door de dingen die ze goed kunnen. Fausto Coppi wordt gespeeld door Pim Dumans, iemand die ik ken vanaf het moment dat hij bij KRT kwam spelen. Zijn tegenstander Gino Bartoldi wordt gespeeld door Richard Kors die bij mij meerdere malen hoofdrollen heeft gespeeld. Ook is er weer muziek van Patrick Bruggeman, ditmaal niet op piano maar op een prachtig antiek tweedehands elektronisch orgel.

Het stuk Zadelpijn is een komedie over de opkomst en ondergang van Fausto Coppi, Van bakkersknecht tot wereldberoemd wielrenner, winnaar van de Giro d'Italia en de Tour de France, en wereldkampioen. Hij, zelf getrouwd, wordt verliefd op een getrouwde vrouw, moeder van twee kinderen, La Dama Bianca, en dat valt niet goed in het katholieke Italië. Hij wordt ge-excommuniceerd door de kerk en verliest alles wat hij bezit.

In het stuk zitten een zevental grotere rollen, Coppi, Bartoldi, Coppi's vrouw, zijn moeder, de Dame in het Wit, haar echtgenoot en de pastoor van het dorp waar Coppi vandaan komt. Daarnaast spelen de spelers middels een groot aantal verkleedpartijen diverse dubbelrollen. Daardoor, en mede door de liedjes, heeft de voorstelling iets van een revue met sketches. Ik ben niet echt gecharmeerd van het stuk. Het is te lang en vooral de semi-filosofische en meer diepzinnig bedoelde passages hadden wat mij betreft makkelijk geschrapt kunnen worden. Of ze hadden meer over the top gespeeld moeten worden waardoor ze in plaats van semi-diepzinnig hilarisch hadden kunnen worden.

Dat is namelijk het enige wat van tijd tot tijd ontbreekt in de voorstelling, de vaart. Soms stokt het even en dat is jammer. Want over het algemeen is het een heel leuke en grappige komedie die vooral de spot drijft met het katholicisme en de Italiaanse volksaard. Daardoor wordt het voor de (Nederlandse) toeschouwers nergens pijnlijk en dat is de reden dat ik dit stuk nooit zou kiezen om te spelen. Maar ik heb een kostelijke avond. Ik geniet van alle typetjes die goed worden neergezet en moet regelmatig hard lachen. Om Magda de Frel als domme typiste, Dunja Bonnarens als Vlaamse masseur met prachtige snor, om Aad Fase als omroeper, om Wil Bruggeman als de paus op de plee, om Pim Dumans als fotograaf, om Richard Kors als tante, Dick Oskam als fietsenmaker met jampotglazenbril, en om Daniëlle Hermans als de Dame in het wit tijdens haar prachtige ruzie met haar man.

Ik ben zeer tevreden over 'mijn' groepje dat nu niet toch niet echt meer mijn groepje is maar waarmee ik me nog steeds verbonden voel.

Viva Italia!

Woensdag 8 juli aanstaande vanaf 19.00 uur eet en speelt Het Gebroken Oor @ Tony's Place aan het Noordplein in Rotterdam. De toegang is gratis, maar wil je eten bij Tony dan moet je reserveren. Heb je Het Gebroken Oor nog nooit zien eten dan moet je komen kijken, heb je Het Gebroken Oor nog nooit horen spelen dan moet je zeker komen luisteren, heb je nog nooit bij Tony's gegeten dan moet je zeker een keertje komen eten!

Het Gebroken Oor eet en speelt
Woensdag 8 juli 2009, vanaf 19.00 uur
Tony's Place
Noordplein 57, Rotterdam
Reserveren: 010-4660528
www.tonysplace.nl

zondag, juni 21, 2009

Irène Némirovsky: David Golder

Een paar jaar terug werd de vergeten schrijfster Irène Némirovsky herontdekt door de posthume uitgave van haar boek Storm in juni. Eén van haar twee dochters heeft het boek gereconstrueerd uit de nagelaten notities van de Joodse schrijfster die in de oorlog werd gedeporteerd en in 1942 stierf in Auschwitz. David Golder is uit 1929 en was toen een groot succes, in 1930 werd het bewerkt tot een theaterstuk en verfilmd. De uitgave in de serie Livre moderne illustré vind ik in het leeskabinet, tezamen met een ander boek, Deux uit 1939. Samen kosten de twee boeken 1 euro en in allebei de boeken zit een artikel uit het NRC Handelsblad. Het ene gaat over de gedroomde biografie door haar dochter en over de vertaling van David Golder uit 2006, het andere artikel gaat over de vertaling van Storm in juni.

Ik begin met het oudste boek. Met plaatjes. David Golder is een oude Joodse oliehandelaar, een hardvochtige en kille man die leeft om geld te verdienen. Geld dat hem afhandig wordt gemaakt door de twee vrouwen in zijn leven, zijn echtgenote Gloria en zijn dochter Joyce. Alle drie de personages zijn beslist onsympathiek maar toch leef je uiteindelijk mee met de oude man, vooral als hij ziek wordt en al zijn geld verliest in een faillissement. Zonder geld is hij nog eenzaamer dan hij al was en bijna helemaal alleen in het gezelschap van een vrekkige oude man. Tegen beter weten in en ondanks zijn dodelijke ziekte vat hij zijn beroep weer op om zijn leugenachtige en geldverkwistende dochter te plezieren. Zijn einde op een Grieks stoombootje, vlakbij de plek in Rusland waar hij ooit werd geboren en begon, in gezelschap van een jonge man die, net als hij vroeger, het geluk wil zoeken in Europa, is van een intens diepe tragiek.

donderdag, juni 18, 2009

Geslaagd!

Jippie! Mijn Oudste Dochter is geslaagd voor haar vwo examen. Feest!

Hogeschool Rotterdam

Als ik naar de bloedbank geweest ben om voor de 49ste keer bloed te geven loop ik even de hogeschool Rotterdam binnen. Een heel bijzonder mooi gebouw, vroeger van Unilever. Glas in loodramen, een wenteltrap naar boven, alles is even mooi.

dinsdag, juni 16, 2009

Blauwe tenen

Als ik mijn fiets uit het hokje onder theater 't Kapelletje pak, stoot ik tegen een tafel. Denk ik. Want de tafel is geen tafel. Het is een losse gietijzeren eenpotige voet met daar bovenop een rond tafelblad. Dat tafelblad valt er onmiddellijk vanaf als ik er tegen stoot. Ik spring opzij maar het is al te laat. De rand van het tafelblad komt op de grote en een na grootste teen van mijn rechtervoet terecht. Ik schreeuw het nog niet uit van de pijn. Ik loop naar buiten en doe mijn schoen en sok uit om een kijkje te nemen. Het ziet er niet gebroken uit maar de plek waar het tafelblad mijn tenen geraakt heeft gaat ongetwijfeld de komende dagen allerlei prachtige kleuren vertonen. Ik fiets naar huis en heb er onderweg niet al te veel last van. Pas als ik loop voel ik het weer. Ik houd mijn schoen aan zodat de plek niet al te veel gaat zwellen en ik er niet al te veel last van heb.

's Avonds voor ik naar bed ga is verkleuren al begonnen. Mijn tenen zijn donkerblauw en doen nog steeds pijn. Ik kruip voorzichtig in bed en laat mijn voet een klein stukje onder het dekbed uitsteken zodat-ie kan genieten van de koelte van de avond en nacht.

zondag, juni 14, 2009

J. Bernlef: Hersenschimmen

Ik vind ze een tikkeltje saai en een beetje te keurig, Maarten en Vera Klein, de hoofdpersonen van Hersenschimmen. De eerste honderd pagina's sleept het boek zich in mijn ogen voort. Misschien is het omdat ik al een filmversie en een toneelversie heb gezien, maar ook zonder dat is het een beetje voorspelbaar wat er met Maarten gebeurt als hij langzaam dementeert. Hier en daar zijn er spannende herinneringen aan gebeurtenissen uit het verleden, vooral rond een oud-collega, Simic, die zelfmoord heeft gepleegd. Op zulke momenten hoop ik dat er een sluier wordt opgelicht rondom het verleden van Maarten en Vera, hoop ik dat er iets wordt onthuld. Maar uitgezonderd een affaire in Parijs, een slippertje van Maarten tijdens een dienstreis, is er geen groot geheim, geen lijk in de kast. Ondertussen gaat Maarten steeds vreemder doen. Hij breekt uit uit zijn eigen huis, breekt in in een zomerhuisje van vreemde mensen en wordt steeds vergeetachtiger en warriger. Zoals Bernlef dat beschrijft is razend knap. Door middel van herhalingen van gebeurtenissen waarbij wij als lezer ontdekken hoe het werkelijk in elkaar zit toont hij de langzame onttakeling van de hersens van Maarten. Zoals hij speelt met de herinneringen aan Our Man In Havana van Graham Greene, de film en het boek. Om ons te helpen het verhaal beter te begrijpen laat hij Maarten soms een gesprek van Vera met een derde, dokter Eardly bijvoorbeeld, afluisteren. Dat vind ik persoonlijk de mindere stukken in het boek. Daar wordt de truc teveel zichtbaar.

Het mooist vind ik het einde, als de zinnen van Maarten steeds korter, simpeler en onbegrijpelijker worden. Daar lijkt de stijl enigszins op die van Samuel Beckett.
Ook heel mooi is de omslag van mijn boek, een geweldig mooi schilderij van August Strindberg, iemand die zelf ook aardig gek was en die gekte goed kon beschrijven in romans en toneelstukken.

zaterdag, juni 06, 2009

Parijs

"Verrukkelijke verhalen uit la ville lumière" is de ondertitel van dit boek dat ik voor vijfentwintig cent koop. Deze titel dekt niet geheel de lading. Het eerste verhaal, Orgie van Lucien Barot, is zeker een verrukkelijk en pikant verhaal over een vrijpartij tussen de grafzerken op het kerkhof Père Lachaise dat past bij de omslag en de titel van het boek. Het laatste en langste verhaal, Parisienne van de gebroeders Goncourt (nog steeds beroemd vanwege de naar hen vernoemde prijs), is een tragisch melodrama over een dienstmeisje dat bij een deftige dame werkt. Ze wordt verliefd op een foute man en dat is het begin van een reeks gebeurtenissen die onherroepelijk tot haar ondergang leiden. Een mooi verhalenbundel met verhalen van een groot aantal beroemde Franse verhalenschrijvers van rond de eeuwwisseling, o.a. Zola, Daudet en Guy de Maupassant, waarvan de laatstgenoemde nog steeds de beroemdste is. Van hem is ook een pikant verhaal opgenomen over een jonge rechtenstudent die 's avonds laat probeert een meisje zijn studentenkamer binnen te smokkelen zonder dat de hospita het merkt.

De omslagillustratie van dit deeltje uit de Flamingoreeks is van Thé Tjong King.

vrijdag, juni 05, 2009

De laatste dagen van Emma Blank

De nieuwste film van Alex van Warmerdam heet De laatste dagen van Emma Blank en is een filmversie van het theaterstuk Adel Blank. Waarom Adel nu Emma heet is me niet duidelijk. Het is hetzelfde verhaal, alleen bijna alle acteurs zijn andere acteurs dan in het theater. In de theaterversie speelde Alex van Warmerdam zelf niet mee, hier speelt hij Theo, de hond. Zijn vrouw Annet Malherbe speelt in beide versies dezelfde rol, die van Bella.

Van te voren ben ik huiverig om de film te gaan zien. Omdat Ober me tegenviel en omdat de theaterversie geweldig was, met een topcast bestaande uit o.a. Jacob Derwig, Halina Reijn, Jaap Spijkers, Sylvia Poorta en Peter Blok. Sommige acteurs en actrices vind ik in de film beduidend minder. Andere acteurs zijn gewoon anders. Marlies Heuer heeft in de titelrol een ijzige kilte die Sylvia Poorta niet had. In de theaterversie sloeg het gevoel van antipathie jegens mevrouw Blank ergens halverwege de voorstelling om in sympathie, in de film is geen enkel sympathiek personage te ontdekken.

Het grimmige van de eerdere films keert ook in deze film terug. Als altijd gecombineerd met veel humor. Mijn favorieten blijven De Noorderlingen en Kleine Teun, maar ook dit is een goede Van Warmerdam en veel beter dan de vorige. De enige die ik nog nooit gezien heb is nu nog De Jurk, maar die heb ik bij mijn zangworkshop van Vincent van Warmerdam cadeau gekregen en kan ik eindelijk ook eens gaan kijken.

Philip

Aan het einde van onze wandeling, als ik hem heb teruggebracht in zijn verpleeghuiskamer, vraagt hij me hem Philip te noemen. Ik vind het een blijk van waardering. De hele weg heb ik hem aangesproken met u. De man is 87, doet me lichtelijk denken aan een oud geworden Gijs Scholten van Aschat en ook, vooral door de beschaafde en welluidende manier van spreken, aan Joost Prinsen. Hij heeft een licht en keurig Haags accent en ik neem hem mee naar de markt in Schiebroek.

Door onze baas, de rector magnificus van de universiteit, uitgenodigd om vrijwilligerswerk te doen, ga ik deze vrijdagochtend naar een verpleeg- en verzorgingshuis vlakbij station Wilgenplas. Daar word ik ontvangen door de vrijwilligerscoördinator. Behalve ikzelf zijn er nog vier andere vrijwilligers, twee van een bank, twee van de gemeente. Allemaal zijn we hier via Workmate, een organisatie die met behulp van een website, bemiddeld tussen bedrijven en organisaties die behoefte hebben aan vrijwilligers.

Ik word als eerste uitgenodigd door Irma, de vrijwilligerscoördinator, om met de heer die bij de balie bij de ingang zit, op pad te gaan. Hij zit er in gezelschap van een rollator. Na een minuut al heb ik het gevoel dat het goed klikt tussen ons, maar voor de vorm vraag ik nog of ik niet beter een rolstoel kan duwen. Dat is niet nodig maar als ik een minuut of vijf onderweg ben en we al hevig met elkaar in gesprek zijn, komt Irma achter ons aan gerend met een rolstoel. Het is toch beter als meneer in een rolstoel plaatsneemt, want de markt is ver. Ze vertelt me er bij dat meneer slechts één glas alcohol mag drinken onderweg.

We lopen langs de singel richting markt. Het is wisselvallig weer en ik ben even bang voor een bui maar die valt pas als we al op de markt zijn. De Haagse Heer praat veel, vertelt veel, tapt ouderwetse vooroorlogse moppen van de soort Sam vraagt aan Moos waarom hij de soep met een mes eet. De lepel was lek, is het antwoord van Moos. Al met al heb ik het reuze naar mijn zin met deze meneer.

Op de markt kopen we cashewnoten en stroopwafels en bij bijna alles heeft De Haagse Heer wel een verhaal. Hij ziet slecht en loopt dus slecht maar heeft het naar zijn zin omdat hij naar buiten kan en ook met mijn gezelschap. Als de regen erger wordt nemen we de vlucht naar een café, Au Bon Vivant, De Levensgenieter. Eerst drinken we een koffie en daarna neemt de Haagse Heer bij ontbreken van Palm bier een Duvel en ik drink een genever, iets wat ik ook altijd met mijn schoonvader deed als ik naar de markt was geweest. In de tijd dat mijn schoonvader nog beter te been was.

Ik leer langzamerhand een groot deel van zijn geschiedenis kennen, vertel ook stukjes en beetjes van mijn eigen geschiedenis, maar het lijkt me het belangrijkste dat hij zijn verhaal eindelijk eens kwijt kan. Zijn eerste vrouw is gek geworden. Hij heeft het contact met zijn kinderen verloren. De vriendin die hij had na de scheiding van zijn vrouw is hij kwijtgeraakt vanwege zijn slechte gezondheid en doordat de vrouw een jeugdvriend ontmoette die haar wist in te palmen. De tijd vliegt.

We halen een pak zakdoeken voor hem bij de drogist en eten nog een broodje haring bij de viskraam waarvoor we lang moeten wachten en dan is het al de hoogste tijd om hem terug te brengen. Ik heb me geen moment verveeld. Sterker nog, ik zou best nog een keer met deze man een blokje om kunnen gaan.

(Ik had graag een foto van Philip willen maken, maar dat durfde ik niet goed en ik vind het ook een schending van zijn privacy om die zomaar te publiceren.)

maandag, juni 01, 2009

Op Kulting in het Hortuspark



Foto van mijn optreden in het Hortuspark op Kulting 2009 in Harderwijk.