vrijdag, maart 30, 2012

Kwaad bloed (6)

Dit is de zesde en laatste tekening in de Kwaad Bloed serie naar aanleiding van het gelijknamige programma van de vpro. Deze man ziet er meer verbaasd dan kwaad uit. Maar misschien is hij dat ook. Verbaasd over de boosheid in de samenleving. Van zijn standpunt kan ik me weinig herinneren. Wellicht was hij juist één van de meest boze van allemaal.

Bij deze tekening heb ik van de grote hoeveelheid penselen die in MyPaint beschikbaar zijn een simulatie van contékrijt toegepast. Wat heel handig is in het programma is dat het net als Photoshop met lagen werkt. Als je dan een foutje maakt in een bepaalde laag dan kun je die fout er later gemakkelijk weer uithalen.

donderdag, maart 29, 2012

Kwaad bloed (5)

Deze boze Nederlander ziet er op mijn tekening kwader uit dandat ik hem in de uitzending Kwaad bloed vond overkomen. Hij was juist één van de vriendelijkste en meest positieve.

In de tekening, opnieuw gemaakt in MyPaint op mijn Nokia N900, heb ik een techniek toegepast met verschillende kleuren grijs over elkaar heen.

woensdag, maart 28, 2012

OpenSocial Portals bij Surfnet



Bij Surfnet in Utrecht is een bijeenkomst over OpenSocial Portals. Van te voren heb ik me aangemeld maar ik vraag me tegelijk af of ik op mijn plaats ben op deze zogenaamde expert meeting. Ik voel me geen expert en ben geen ICT'er. Gelukkig valt het mee. Niet alle aanwezigen komen uit de ICT maar zijn net als ik gewoon erg geinteresseerd in de ontwikkelingen op het web. We krijgen drie verhalen te horen en daarna is er gelegenheid tot discussie in drie groepen naar aanleiding van de drie onderwerpen die worden gepresenteerd.

Het eerste verhaal is van Ronald Verhage van HZ University of Applied Sciences, de vroegere Hogeschool Zeeland die zichzelf een moderne fancy naam heeft aangemeten. Hij vertelt hoe daar door (technische) studenten zelf applicaties worden gebouwd. Voor het web (iGoogle) en voor Android telefoons. Daarmee kunnen studenten nu hun roosters, vakken en cijfers inzien. Niet opzienbarend, wel heel handig. Het maakt me benieuwd naar onze eigen SIN Online app, die ik eerlijk gezegd nog nooit van dichtbij heb gezien.

Dan volgt een verhaal van Sander van Liemberg van de Rijks Universiteit Groningen over hun in aanbouw zijnde Apache Rave portal die in juni technisch gereed zal zijn en in juli live gaat. Dat verhaal vind ik iets minder interessant. De portal lijkt enigszins op onze MyEur-portal met daarin extra apps als de OV9292-app, een Twitter-app, maar nog geen rooster-app. Die laatste staat nog op het verlanglijstje. Ik heb mijn twijfels over het gebruik van zo'n portal. Ik kan me voorstellen dat een student of medewerker een meer gepersonaliseerde website wil dan onze huidige statische, maar of dit daarvoor de oplossing is? Zouden ze de apps niet liever los op hun mobiel of iPad willen of tonen in hun eigen iGoogle-pagina? (Wat HZ doet met zijn apps.)

Het laatste verhaal vind ik het meest interessant. Dat wordt verteld door Niels van Dijk van Surfnet zelf en gaat over het aanleggen van een repository van apps voor alle onderwijsinstellingen. Hoe dat moet. Open of gesloten, in een centrale database of bij de instituten waar dan door iedereen uit geput kan worden. Gemodereerd en van ratings voorzien. Lijkt me een goed idee.

Naderhand vraag ik aan Kirsten Veelo van Surf of er een overlegorgaan is van webredacteuren in het onderwijs. Zij weten het niet. Maar Surf faciliteert Special Interest Groups, dus misschien is het een idee om zo'n groep op te richten.

zondag, maart 25, 2012

Tom Lanoye: Heldere hemel

In veel gevallen is het Boekenweekgeschenk mijn eerste kennismaking met de Nederlandse auteur die het schrijft. Meestal valt die kennismaking me tegen en leidt die niet tot het lezen van meer van die auteur. Dat gold niet voor Arnon Grunberg en niet voor Joost Zwagerman die ik al kende voordat ze werden uitgenodigd voor deze eervolle taak.

Dat geldt ook niet voor de Vlaamse Tom Lanoye. Van hem kende ik de Goddelijk Monster-trilogie, drie vuistdikke romans over een familietragedie tegen de achtergrond van een indrukwekkende schets van de recente Belgische geschiedenis. Heldere hemel is daarbij vergeken een mager boek van minder dan honderd pagina's. Maar ik heb het gevoel dat Lanoye in dat dunne boekje iets te veel wil zeggen in te weinig pagina's. De vorige buitenlander die een Boekenweekgeschenk schreef, Salman Rushdie, kreeg tenminste nog extra pagina's tot zijn beschikking. Het lijkt alsof Lanoye het met minder dan gebruikelijk moest doen. Dat is jammer.

Lanoye is als altijd scherp en satirisch maar had zich beter kunnen beperken. Aanleiding tot het verhaal is een fait divers. In 1989 stort een onbemand Russisch MiG-vliegtuig neer in een klein Belgisch dorp. Dit leidt in het boek eveneens tot een familiedrama maar van minder grote omvang. Dat drama en de afloop daarvan drijft de spanning in het boek op. De lezer weet dat op een gegeven moment het vliegtuig neerstorten zal, maar wanneer en wie zal het slachtoffer zijn? Vera, de bedrogen echtgenote, haar overspelige man Walter, zijn minnares Carla of de zoon van het echtpaar, Peter?

Tussendoor zijn drie andere stukken geplaatst. Het eerste gaat over de piloot die de MiG bestuurde. Het tweede speelt in een Navo-basis waar ruzie gemaakt wordt over de te nemen maatregelen. Het laatste op een krantenredactie waar de hoofdredacteur en zijn ondergeschikte bakkeleien over het belang van de gebeurtenis. Alle drie goede gelegenheden voor Lanoye om tussen de regels door zijn commentaar te geven op de toestand in de wereld. Zonder deze drie intermezzi zou het geheel een nogal clichematig verhaal over overspel zijn.

Maar het plotselinge einde liet me met een onbevredigd gevoel achter. Ik miste iets. Iets meeer diepte had het verhaal sterker kunnen maken. In Een slagerszoon met een brilletje, zijn allereerste boek, heeft Tom Lanoye toch bewezen een heel goede korte-verhalenschrijver te zijn. Dat verleer je toch niet?

woensdag, maart 21, 2012

Donald Duck doet boodschappen

Donald Duck doet boodschappen en besluit de korstste weg te nemen. Over het ijs. Maar zoals bijna altijd wanneer Donald Duck iets doet, gaat dit niet goed.

dinsdag, maart 20, 2012

Sjaak Vane: Liefde in digitale tijden

Sjaak Vane is relatietherapeut. Maar naast zijn dagelijks werk heeft hij een thesis geschreven voor de Faculteit Wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit Rotterdam onder de titel Liefde in digitale tijden. Over het internetdaten en ons concept van liefde als gevolg daarvan. Hij heeft er begin dit jaar de Leo Polak scriptieprijs mee gewonnen. Een interessant en grappig werk van een kleine 75 pagina's. Want de liefde is een onderwerp dat geen enkel mens onberoerd laat en waar iedereen wel een mening over heeft.

In de eerste hoofdstukken schetst Vane de ontwikkeling van de liefde, van de hoofse naar de romantische liefde met de zoektocht naar De Ware Liefde. Daarna volgt de moderne liefde, waarin de psychologie belangrijk wordt, nu gaat het niet meer om De Ware maar of twee mensen op grond van hun psychologisch portret bij elkaar passen. Dan volgt de postmoderne liefde, de liefde van de vele mogelijkheden. Niet langer is er ergens één iemand die er voor jou is, maar er zijn vele mogelijkheden. Het internetdaten is een mengelmoes van deze drie vormen.

De datingsites beloven je dat er ergens iemand voor je is, De Ware Liefde, het romantische ideaal. Die ander is te vinden door middel van een duidelijk psychologisch portret van jezelf want dan vind je je soulmate. Ergens is iemand die precies bij jou past want op ieder potje past een dekseltje. Ook is op internet altijd wel iemand anders te vinden die net zo goed of misschien wel beter geschikt is.

Dit alles wordt onderbouwd met een groot aantal filosofische theorieën en denkbeelden. Dat van de Verzadigde Mens die aan alle kanten gebombardeerd wordt met mogelijkheden en keuzes. De paradox van de datingsites is dat men zoekt naar een partner die op hem/haar lijkt, iemand die een zogenaamde idem-identiteit heeft, en tegelijk uniek moet zijn. Maar als er honderden mensen op een datingsite actief zijn dan is er altijd wel iemand die bijna hetzelfde profiel heeft als jou.

Daarnaast worden van de internetdater narratieve kwaliteiten gevraagd die niet iedereen bezit. Gelukkig kan de internetdater om dat te verhelpen tegen betaling een cursus volgen, vanzelfsprekend ook op internet, hoe hij van zijn leven een spannend verhaal kan maken en laten zien dat hij een interessant en diep gevoelsleven bezit.

Op de uiteindelijke conclusie dat het internetdating ons concept van de liefde heeft veranderd vond ik nog wel wat af te dingen. Nog steeds lopen in deze digitale tijden allerlei concepten van de liefde door elkaar. Het romantische ideaal is nog net zo levend als het concept van de (post)moderne liefde. Op de datingsites lopen de argeloze bezoeker, die snel iemand vindt voordat-ie wordt teleurgesteld, de teleurgestelde bezoeker, die het langdurig probeert (tegen hoge kosten), en de tevreden bezoeker die uiteindelijk toch iemand weet te vinden en die gelukkig wordt met zijn gedomesticeerde soulmate, door elkaar heen. 

Maar tegelijkertijd lopen er op de wereld een hele hoop mensen rond die hun geliefde IRL (in real life) vinden zoals het al eeuwen gaat. Een ontmoeting zoals in het echte leven is een ervaring die het internet niet kan bieden. Echte passionele liefde is ontwrichtend en gevaarlijk. Daarom stuurt de ervaren internetdater dan ook aan op een snelle ontmoeting met de beoogde geliefde. Want de ontmoeting IRL is de lakmoesproef voor de liefde. Dan is het niet 'En ze leefden nog lang en gelukkig', nee, dan begint het pas als alles goed gaat. Dan pas moet de relatie worden opgebouwd.

Dat neemt niet weg dat ik genoten heb van het lezen van deze masterthesis. Passages over de liefdevolle blik waarmee de minnaar zijn geliefde bekijkt, de ontmoeting zonder taal, de liefde die driftmatig en ontregelend is en getemd moet worden, de zoektocht op het pad der liefde, de queeste naar het einddoel, de zelfonthulling en het mysterie der liefde. Alles is herkenbaar en tegelijk verhelderend, trekt een filosofisch kader om ervaringen die iedereen in meer of mindere mate heeft gehad. Of-ie zijn geliefde heeft gevonden of niet. Voor de laatste categorie is een groot aantal datingsites beschikbaar.

maandag, maart 19, 2012

Jan Decorte/Bloet, Comp. Marius, Kaaitheater: Niks of niks

Ik zag Jan Decorte zo'n derig jaar geleden voor het laatst met de voorstellingen Kleur is alles en Hedda Gabler in het oude Lantaren-Venster in de Gouvernestraat. Opeens was hij weg, of kwam niet meer naar Nederland, en nu is Jan Decorte sinds een paar jaar terug met allerlei voorstellingen die overal goede kritieken krijgen. Redenen genoeg om naar Niks of niks te gaan. Nog een extra reden was dat ik dit stuk, een bewerking van Veel leven om niets van Shakespeare, meer dan twintig jaar geleden zelf had gespeeld, de belangrijkste mannenrol, die van Benedick.

Maar dat was niets vergeleken met deze versie. Zo grappig, zo raak, zo exact gespeeld in elk gebaar en elke oogopslag. De kostuums. Het decor. De vijf spelers dragen alle vijf ultramarijnblauwe jurken. Jan Decorte zelf, ondertussen ook dertig jaar ouder, met lange grijze haren, is de verteller die het verhaal aan elkaar praat en inleidt. Vier spelers spelen de vier belangrijskte rollen. Wat dat laatste betreft is de voorstelling gelijk aan de Veel leven om niets waar ik in speelde. Zelfs de dubbelrol Claudius/Pedro is hetzelfde. Jan Decorte was in onze voorstelling een radio.

De spelers beginnen met een pirouette. Ze blijven maar draaien en soms ben je bang dat ze om zullen vallen. Verder zit het stuk vol dubbelzinnige dialogen. Er zijn woorden die niet gezegd mogen worden zoals fluit en opening. Jan Decorte doet als spreekstalmeester aan Sjef van Oekel denken, met een groot boek waaruit hij zijn teksten voorleest en waarvan hij de bladzijden driftig omslaat. Het is allemaal erg tongue-in-cheek zouden de Engelsen zeggen. Want het is tenslotte een komedie waarbij alles draait om seks, om verleiding. Het meer duistere verhaal van Shakespeare over verraad en bedrog blijft op de achtergrond.

Hoe flikken die Belgen het toch telkens weer? Terwijl Nederlandse acteurs met het hoofd spelen, spelen Belgen met het hele lichaam en voornamelijk met het hart en vanuit de onderbuik. Dit is theater zoals theater bedoeld is.

zondag, maart 18, 2012

Kwaad bloed (4)



Weer een boze Nederlander. Met een beetje een verwijfd uiterlijk en een beschaafde, enigszins bekakte stem. Maar schijn bedriegt. Hij beweert dat hij achter de deur een honkbalknuppel klaar heeft liggen. Om eventuele indringers te lijf te gaan.

zaterdag, maart 17, 2012

Kwaad bloed (3)


Nog een ontevredene uit het Kwaad bloed-programma. Deze kijkt enigszins berustend.

vrijdag, maart 16, 2012

3 x Tsjechov

Vandaag hard aan het oefenen om de tekst van Onheil, het verhaal van een koetsier in mijn hoofd te krijgen. De derde en laatste tekst voor de voorstelling 3 x Tsjechov die ik samen met Marjanne Deijl aan het voorbereiden ben. Deze voorstelling is binnenkort te koop. Voor 100 euro spelen we bij u thuis.

Klik op het plaatje om het te vergroten.

donderdag, maart 15, 2012

Bonheur: Schuld en boete

Eigenlijk had de voorstelling Misdaad en straf moeten heten maar dat is zo ongeveer het enige minpuntje van deze voorstelling. Op de bar in de foyer van theater Bonheur ligt het boek: Misdaad en straf prijkt op de voorkant.

En een paar maanden geleden vroeg een medewerker van Bonheur op Facebook hoe de voorstelling zou moeten heten: Schuld en boete of Misdaad en straf. Ik reageerde met Misdaad en straf en het werd toch Schuld en boete. Dat weerhield mij natuurlijk niet om te gaan kijken naar het geweldige verhaal van Dostojevski over de student Raskolnikov die zijn hospita vermoordt.

Bonheur staat bekend om zijn voorstellingen met veel tekst en ook dit keer is dat het geval. Maar zoals dat altijd in het ene geval heel goed uitpakt en in een ander geval slecht, is het dit keer helemaal raak. Midden in de roos. In een fascinerend decor van ineenstortende balken en met uitgekiend licht wordt het verhaal hypnotiserend goed gespeeld door de drie acteurs.

De onderzoeksrechter (Ruurt De Maesschalck) is een soort inspecteur Columbo, met steeds opnieuw een laatste vraag bij de deur, het hoertje (Sarah Jonker) is ontroerend kwetsbaar op haar zolderkamertje met haar kruisje om haar te beschermen, en vooral de student (Joost Dekker) is gedreven, koortsachtig ziek in zijn hoofd, in eerste instantie overtuigd van zichzelf totdat hij uiteindelijk toegeeft en zelf om zijn straf vraagt.

Gaat dat zien! Nog tot 1 april te zien in theater Bonheur: Schuld en boete.

woensdag, maart 14, 2012

Bret Easton Ellis: Imperial bedrooms

Een schrijver schrijft na bijna vijfentwintig jaar een vervolg op zijn eerste boek. Het boek waarmee hij de wereld schokte en in één keer zijn reputatie vestigde. Dat boek is Less than zero, een boek dat grote indruk op me maakte en waarop ik in 1987 één van mijn eerste theatervoorstelling baseerde onder de titel Spleen. De schrijver, Bret Easton Ellis hoeft dat niet te doen omdat hij krap bij kas zit, want sindsdien heeft hij genoeg andere succesvolle boeken geschreven.

Maar Imperial Bedrooms, een titel opnieuw afgeleid van een Elvis Costello-liedje, is een feest der herkenning. Bij de start van het boek kijken alle hoofdpersonen naar de filmversie van het boek om vervolgens over te stappen naar twintig jaar na Less than zero. Clay, de hoofdpersoon, keert terug naar Los Angeles voor de casting van een film naar één van zijn boeken. Want ook Clay is net als Bret Easton Ellis, schrijver geworden en dan voornamelijk van filmscenario's.

Naast Clay is Julian opnieuw de meest belangrijke en centrale figuur. Gelijk aan het begin weten we al dat Julian gestorven is, want Clay vertelt dat het niet zo gegaan is als in de filmversie waarin hij, afwijkend van het boek Less than zero, overlijdt aan een overdosis. (Aan het einde van het boek is het onduidelijk of Julian nog leeft of niet.) Hoe en waarom Julian aan zijn einde is gekomen is, daarover gaat het verhaal van Imperial Bedrooms. Dat Clay niet zo'n lieverdje is als hij in het vorige leek te zijn, wordt langzamerhand duidelijk.

Allereerst is Clay voornamelijk in verwarring. Hij wordt door iedereen gewaarschuwd voor Julian, het wordt hem afgeraden met hem om te gaan, het wordt hem afgeraden om te gaan met Rain Turner, een C-actrice met wie hij een verhouding krijgt en die hij aan het lijntje houdt met beloftes van een rol in de film waarvoor hij de casting doet. Clay lijkt op Dylan's Mr Jones: "You know there is something happening here and you don't know what it is."

Daarbij wordt hij ook nog achtervolgd door een blauwe Jeep en een zwarte Mercedes. Zo weet Bret Easton Ellis in korte hoofdstukjes de spanning er behoorlijk in te houden. Voortdurend vermoed je als lezer een afschuwelijk geheim, een geheim waar Clay niets van afweet of waar hij misschien zelf iets mee te maken heeft. Niet zo schokkend en niet zo nieuw als Less than zero, maar dat is meer omdat dat boek al bestaat. Opnieuw een ontluisterend portret van het leven in LA.

maandag, maart 12, 2012

Kwaad bloed (2)


Nog een ontevreden man uit het programma Kwaad bloed.

zaterdag, maart 10, 2012

Op de Kaap



Op Katendrecht werd ik vorige week geinterviewd over mijn Tsjechov-voorstelling. (Daarover later meer.) Daar maak ik deze tekening.

woensdag, maart 07, 2012

Jules Romains: Lucienne

Omslag van de Livre de Poche-editie van Lucienne van Jules Romains uit 1964. Het boek is geschreven in de roaring twenties, maar de figuren op de omslag zien er nogal swinging sixties uit. Van links naar rechts zijn alle belangrijke personages afgebeeld, vader en moeder Barbelenet, Pierre Febvre, de beide zussen Cécile en Marthe en de hoofdpersoon, Lucienne.

Ik heb het boek lang geleden gelezen en was het half vergeten maar omdat het onderdeel is van de trilogie Psyché waarvan ik onlangs Le Dieu de corps heb gelezen, nam ik het weer ter hand en heb ik er weer gedeelten uit gelezen. De hele serie Psyché is online te vinden in het Internet Archive, dus ook Lucienne.

dinsdag, maart 06, 2012

Jules Romains: Le Dieu de corps

Een wonderlijk boek, dat is Le Dieu de corps van Jules Romains. In de inleiding tot de geschiedenis die de schrijver, Pierre Febvre, wil vertellen trekt hij een aantal kaders. Zo houdt hij niet van fantasie, niet van romans. Zijn boek moet meer zijn als het logboek van een kapitein, zelf is hij zeeman, of een reisverhaal. De details moeten kloppen maar er moet niets geromantiseerd worden. Ook bekent hij dat hij graag met vrouwen  omgaat en vooral dol is op hun seksualiteit en sensualiteit. Hij vindt het heerlijk om met een vrouw te praten over een willekeurig onderwerp, hij noemt als voorbeeld muziek, en dan tegelijkertijd te denken aan hun borsten en aan hun dijen. Maar dat is de inleiding.

Want daarna volgt een hoogst romantische geschiedenis. Het verhaal van de eerste drie maanden van zijn huwelijk met Lucienne. Lucienne is de hoofdpersoon en ik-figuur uit het eerste deel van deze trilogie van Jules Romains, getiteld Psyché. Dit tweede deel gaat over de vleselijke liefde en het hoogtepunt is de beschrijving van de huwelijksnacht van Pierre en Lucienne. Eerder heeft Pierre bekend dat hij Lucienne tot zijn minnares wilde maken, maar door omstandigheden wordt ze niet zijn minnares maar zijn echtgenote. Pierre is voorafgaand aan de huwelijksnacht uiterst nieuwsgierig naar de seksualiteit van zijn pas verworven vrouw en wordt daarin niet teleurgesteld. Gedurende drie maanden bedrijven ze elke dag of nacht de liefde met elkaar. Tegelijkertijd weten ze dat ze gescheiden zullen worden als Pierre weer naar zee moet. Dat is het moment dat het boek eindigt.

Dat is precies wat het boek zo wonderlijk maakt. Nergens is een vuiltje aan de lucht, er is geen enkele dramatische gebeurtenis. De beide hoofdpersonen sluiten zich op in hun royaume charnel (koninkrijk des vlezes) en hebben enkel oog voor elkaar en botsen niet. Volgens een recensie op internet is het een boek voor romantische pubers en zal slechts een enkele volwassene het willen lezen. Toch kwamen bij mij herinneringen op aan de eerste maanden van mijn liefde met mijn eigen vrouw. Een periode waarin je geen genoegen van elkaar kunt krijgen. Het liefst voortdurend bij elkaar wilt zijn en voortdurend de liefde wilt bedrijven.

Maar juist door de inleiding verwachtte ik dat het mis zou gaan tussen de rationele man en de gevoelige vrouw. Ik ben benieuwd naar het laatste deel Quand la navire... In dat deel spreken de beide stemmen, man en vrouw. In het eerste deel Lucienne, was het Lucienne die aan het woord was, in dit tweede deel sprak Pierre. Het derde deel gaat over de metafysische liefde, de liefde die de grenzen overstijgt.

Het boek is net als de twee andere delen van het drieluik Psyché digitaal te vinden in het Internet Archive: Le Dieu de corps.

maandag, maart 05, 2012

In de bus


Jongen in de bus van Schiedam naar Maasland. Hij luistert mee met het gesprek van de drie meisjes om hem heen maar hoort er niet echt bij. Of misschien luistert hij naar de muziek uit zijn mp3-speler.

zaterdag, maart 03, 2012

Radiotelescoop

Opeens zijn we in Westerbork. Een plaats die ik me niet herinner vanwege het doorvoerkamp dat hier in de Tweede Wereldoorlog was maar vanwege de lange rij radiotelescopen. Als jongetje in korte broek kwamen we hier op de fiets vanuit Grollo om de wonderlijke gevaartes te bekijken die vierentwintig uur per dag de ruimte in tuurden om radiosignalen op te vangen. Nu is het geen zomer maar winter. Het is koud als we het lange slingerpad afleggen naar waar de telescopen staan opgesteld. De relatieve afstand tussen de planeten van ons zonnestelsel wordt langs het pad weergegeven en zo weten we hoe ver we ongeveer nog moeten lopen voordat we er zijn.

De radiotelescopen zijn net als ik ouder geworden, niet gerimpeld, maar hier en daar zie ik roestvlekken. Het is onduidelijk of de telescopen nog steeds worden gebruikt, of ze nog in werking zijn, maar de zaterdag na ons bezoek lees ik in de krant een artikel over een man, in Groningen werkzaam aan de universiteit, die bezig is met Lofar, een nieuw project met radiotelescopen over de hele wereld. Op zondag 13 juni 2010 is een grote nieuwe radiotelescoop door de koningin geopend in Exloo, eveneens in Drente. Geen schotel, maar een reeks sprieten. Minder aansprekend. Maar uiteindelijk zal het de grootste radiotelescoop ter wereld worden.

donderdag, maart 01, 2012

Kwaad bloed



Op zondagavond zendt de vpro een programma uit over de steeds bozer wordende Nederlandse samenleving. Ik maak kleine portretten van de mensen die worden ondervraagd. Op het scherm van mijn mobiel maak ik een snelle schets die ik later, laag op laag, verder afmaak met het programma MyPaint.