zondag, oktober 31, 2010

Herfstdag

Het is vandaag het einde van de zomertijd en een prachtige herfstdag.

woensdag, oktober 27, 2010

RO theater: Amazones

De dag nadat we de filmversie van Lang en Gelukkig zien, een bewerking van de succesvolle familievoorstelling van het RO theater met o.a. Sylvia Poorta, zien we dezelfde Sylvia Poorta, tot mijn grote vreugde alweer enige jaren terug bij het RO theater, in een glansrol als Leni Riefenstahl in het nieuwe stuk van Gerardjan Rijnders, Amazones.

In Amazones is Leni bezig postuum haar droom te verfilmen, een filmversie van Penthesilea van Heinrich von Kleist. Ze is in gezelschap van haar dertig jaar jongere vriend Horst die van alles van haar wil weten omtrent haar relatie met Adolf Hitler voor wie ze Triumph des Willen en Olympia 36 maakte, Propagandafilms die door hun geweldige vormgeving nog steeds grote indruk maken.

Linksvoor op het toneel kijkt Leni samen met Horst in een viewer naar de beelden die elders op het toneel worden geschoten. Daar speelt een groep spelers met in de hoofdrol Fania Sorel als Penthesilea onder leiding van opnameleider Lukas Smolders scènes uit het toneelstuk die uitvergroot en in zwart-wit te zien zijn op een groot scherm midden op de scène. Fania Sorel is opgemaakt als een echte filmster uit de dertiger met aangeplakte wimpers en spreekt ook als een actrice uit die periode.

Het stuk komt ietwat langzaam op gang, maar wordt allengs ontroerender. De geschiedenis van een vrouw die haar verleden probeert te ontkennen, te verdraaien, te verfraaien en daar voortdurend niet echt in slaagt. De slotscène waarin ze opkomt als gevierd regisseur omdat haar postume film een belangrijke prijs op een filmfestival heeft gewonnen, vat in een paar tellen haar leven samen.

Jammer dat de zaal maar voor minder dan de helft gevuld was. Maar de foeilelijke flyer is dan ook absoluut niet uitnodigend en aantrekkelijk en ook het thema van het stuk is er niet één waarvoor iedereen onmiddellijk naar het theater zal rennen. Mijn tip: toch doen, deze voorstelling is echt een aanrader!

G. Wasco: Marie Antoinette

En mijn broer, G. Wasco, heeft alweer een boek gemaakt. Opnieuw binnen vierentwintig uur, ik schreef pas geleden nog over dat hij voor zijn vorige 24-uurs-comic een prijs kreeg. Ook dit boek is in zijn geheel te lezen in zijn eigen weblog: Phiwi.

donderdag, oktober 21, 2010

Grazia Deledda: Berusting

Ik ben bang dat dit het laatste boek is van Grazia Deledda dat ik in het Nederlands kan lezen. In de bibliotheek is nog een laatste boek te krijgen, een deel in de serie Panthéon van de Nobelprijswinnaars, maar ik vrees dat in dat boek een roman is opgenomen die ik al heb gelezen, maar hopelijk vergis ik me.

Dit boek, Berusting, is opnieuw een juweel. Het gaat over twee mannen die elkaar midden in de nacht op een landweg ontmoeten. De één, Bruno, per postkoets onderweg naar Nuoro om daar werk te vinden, de ander, Predu Maria, eveneens op weg naar dezelfde plaats met soortgelijk doel, maar met een gewonde voet en zonder paard dat er vandoor is gegaan.

Beide mannen trouwen met de verkeerde vrouw, de eerste om het geld, de tweede omdat hij wordt betrapt terwijl hij een meisje probeert te troosten en haar daartoe in de hals kust. De moeder van het meisje rust niet totdat Predu Maria het meisje trouwt. Maar Bruno is in werkelijkheid hevig verliefd op Sebastiana, de vrouw van de ander. Dat kan niet anders dan tot grote gewetensconflicten leiden. Het hele boek is de grote vraag of Bruno en Sebastiana aan de verleiding zullen toegeven of dat ze sterk zullen zijn, een vraag die ik hier natuurlijk niet zal beantwoorden.

Het boek speelt in en rondom Nuoro, één van mijn favoriete plekken op Sardinië, en met name op de Orthobene vanwaar de plaatsen in de omtrek te zien zijn. De bossen op de berg worden gekapt en tot houtskool verwerkt door een speculant, een man die op de achtergrond blijft in het boek maar daar een belangrijke rol speelt. Hij is degene die Marielène, de vrouw van Bruno naar Nuoro brengt vanuit het dorpje waar ze als gevallen vrouw vertrekt. Daar heeft ze een relatie gehad met Predu Maria die wegens moord op zijn vader jarenlang gevangen heeft gezeten. De laatste wordt door zijn 'vriend' Antonio Maria opgeroepen om met Marielène te trouwen omdat de speculant haar kwijt zou willen met een grote som gelds als afkoopbedrag. Van al deze plannen komt niets terecht. Bruno wordt verblind door zijn geldzucht, Predu Maria probeert goed te doen, maar stapelt fout op fout.

Zo ploeteren God's schepsels voort in de boeken van Grazia Deledda. God's wegen zijn in haar boeken ondoorgrondelijk en zelden aangenaam. Toch blijven ze altijd geloven in de goedheid Gods. Simpele zielen verstrikt in de netten van een labyrinth aan gewetensvragen, ondoordringbaar als de bossen en wouden van Sardinië.

maandag, oktober 18, 2010

De Mooie Onbekende: Zondag

Op zondag zijn er twee voorstellingen van De Mooie Onbekende. Een middagvoorstelling en een avondvoorstelling. De middagvoorstelling zit zo'n beetje helemaal vol en wordt gespeeld bij volle zon die door de grote ramen naar binnen valt. Ik besluit om de gordijnen niet dicht te doen en het stuk te spelen bij daglicht. Van het opgestelde licht is bijna niets te zien. Achteraf beschouw ik dit niet als de beste keuze. Het verhaal wint bij de bekrompenheid van een afgesloten ruimte. De spelers doen het goed en ik vind het vierde bedrijf tussen de echtgenoot Leon Rauch en de Mooie Onbekende vooral een stuk beter. De reacties zijn opnieuw enthousiast. Mijn hele familie is aanwezig, vader, moeder, broers, schoonzus en zus en ik ben blij dat ze nu eens allemaal zien waar ik me mee bezig houdt en ben natuurlijk blij dat het een stuk is waar ik trots op ben.

We eten tussendoor tezamen in het restaurant dat we de dag er voor niet konden vinden, de Saté Club. Ditmaal heb ik beter mijn best gedaan het goed te regelen op de vrije zaterdag tussen de twee voorstellingen. Het blijkt op de Oostzeedijk gevestigd en niet op de Oudedijk waar we vrijdag waren. We krijgen een reeks gerechten op stokjes. Erg lekker maar mijn gedachten dwalen van tijd tot tijd af naar de voorstelling.

's Avonds spelen we de laatste voorstelling, nu weer bij donker. De voorstelling is trager dan de voorgaande, maar ik vind dat de spelers het goed doen. Ze pakken alle emoties goed en intens. Maar misschien dat de bruiloftsscène nu iets te lang duurt in verhouding. Ik ben wel ontroerd aan het einde van die scène, die tijdens de laatste repetities toch een beetje het zorgenkindje van de voorstelling is geworden. De oneven genummerde bedrijven zijn grotendeels hetzelfde gebleven, het tweede bedrijf is uitgewerkt voor het Dialogenfestival en het vierde bedrijf kwam er een beetje achteraan hangen en had in diepte nog verder uitgewerkt kunnen worden. Maar dat zijn de omstandigheden.

Ik kijk met veel plezier en ook trots terug op de drie voorstellingen. Trots op mijn acteurs die het toch maar weer geflikt hebben, trots op de vormgeefster die de voorstelling geweldig heeft vormgegeven en blij met de goede samenwerking met de dramaturg. Wie weet komt er nog eens een voorstelling met deze groep, de tijd zal het leren. Eerst maar eens met z'n allen evalueren.

zaterdag, oktober 16, 2010

De Mooie Onbekende: Eerste voorstelling

De eerste voorstelling zit er op. Het is erg goed gegaan. 's Ochtends laad ik met Dokter Kees alles uit de bus van Het Houten Been Theater, dan laden we de bus uit met het licht en geluid. 's Middags doen we twee doorlopen, eentje zonder Mevrouw Mielke en zonder kostuums, een tweede compleet met licht en geluid. We zoeken het restaurant waar ik heb gereserveerd, kunnen het niet vinden en eten bij een Thais restaurant, het eerste de beste dat we kunnen vinden. De regen stroomt naar beneden dus het is niet echt prettig om op straat te blijven rondlopen. De baas van het restaurant belooft ons dat we kunnen eten en binnen drie kwartier weer buiten kunnen staan, dus we schuiven aan aan een lange tafel.

Na het eten rijden we terug en is het tijd voor de laatste voorbereidingen. Met Kees sta ik bij de kassa en laat het publiek binnen, de spelers kleden zich aan en worden gegrimeerd. Het ziet er prachtig uit nu het buiten donker is en alle lichten zijn opgesteld.

De voorstelling begint met grote vaart en intens en het loopt allemaal als een trein. Er zijn kleine schoonheidsfoutjes, een lamp die niet uitgaat, een lamp die te vroeg brandt, maar over het algemeen gaat het prima en de reacties zijn hartverwarmend.

Na de voorstelling praat ik nog met twee spelers over het dieptepunt in het repetitieproces en hoe blij ik ben dat we toch hebben doorgezet en dat de voorstelling er nu staat.

Foto: Kees Deenik, v.l.n.r. Zweitze Zwart en Eugenie van Vendeloo

donderdag, oktober 14, 2010

De Mooie Onbekende: Nog één repetitie

Vanavond nog één repetitie en dan is het zover. Morgen staan we in het theater, of eigenlijk meer op de locatie, in de bar van Podium O950 aan de Oostmaaslaan. Vorige week de laatste repetitie waarbij we compleet waren en dat was te merken. Als iemand een andere speler moet vervangen hangt het stuk toch aldoor een beetje als met houtje-touwtjes aan elkaar, is de groep compleet dan gaan er ook dingen mis maar dan is er altijd iemand die wat mis gaat op kan vangen.

Vorige week gingen de eerste twee bedrijven zeer naar mijn zin, bij het derde ontspoorde het stuk enigszins en vandaar werd het steeds rommeliger. Maar in het laatste bedrijf pikten de spelers het toch weer op. Vanavond dus nog wat punten op i zetten en morgen aan het einde van de middag een generale op locatie.

woensdag, oktober 13, 2010

Studium Generale: Obductie

De dame die voor Studium Generale een obductie (lijkschouwing) heeft uitgevoerd die is gefilmd en die ze nu voor ons verklaart, is een mooie jonge Turkse vrouw, Gül Eker. In de film draagt ze een plastic kapje over haar haar en voor haar mond en hanteert ze een groot mes waar de bezoekers van het programma (CSI for real: Obductie) om moeten lachen als het tevoorschijn wordt gehaald. Het ziet er uit als een mes dat een Oosterse prins uit een Oosters sprookje van Sheharazade in zijn gordel zou kunnen dragen, gebogen met een groot breed uitlopend lemmet. Hiermee snijdt ze verschillende organen in dunne plakken om te kijken wat de oorzaak zou kunnen zijn van de dood van het lijk waarop de lijkschouwing wordt uitgevoerd.

Terwijl ze in de film een steriele arts is die nauwkeurig en vakkundig haar werk doet, is ze in de verduisterde zaal een knappe jonge vrouw met lang zwart haar die nuchter spreekt over wat ze een paar weken eerder heeft gedaan. Een intrigerend contrast.

In de serie CSI for real van Studium Generale (Rotterdam) volgen nog twee programma's: De perfecte moord (lezingen en film) in Cinerama en een laatste lunchlezing in het Erasmus MC over Forensische Psychiatrie.

Van het bovenstaande programma is een verslag te vinden onder de titel Lijkschouwing op de EUR op de site van Erasmus Magazine.

dinsdag, oktober 12, 2010

Studium Generale over forensische pathologie

Soms lijkt het bijna cabaret zoals Frank van de Goot zijn verhaal over forensische pathologie bij Studium Generale vertelt. Smeuïg, met grappen, interactief. Met onsmakelijke dia's van op diverse manieren overleden mensen op de achtergrond, vertelt hij zijn verhaal dat voornamelijk over terughoudendheid gaat en over goed kijken. Terughoudendheid omdat je voor het het weet gaat interpreteren en goed kijken omdat je niet moet uitgaan van wat je denkt, maar van wat je ziet. We zien een man zonder schoenen op zijn buik bij een vrachtwagen liggen, een schoen op de voorgrond en mogen er niet zonder meer van uit gaan dat de schoen op de voorgrond één van zijn schoenen is. We zien kogelgaten, messteken, schedels die met een zware loden pijp te lijf zijn gegaan en veel meer onsmakelijks en Frank van de Goot vertelt ondertussen rustig en vrolijk verder. Een informatieve lezing in de serie CSI for real waarin we zien hoe de televisie verschilt van de werkelijkheid.

Verder leren we dat we aan de buitenkant niet kunnen zien of iemand een natuurlijke dood is gestorven. Ik vraag me af of dat in alle gevallen nodig is. Niet altijd is het nodig om te weten hoe iemand is gestorven, ik denk bijvoorbeeld aan mijn opa die op 93-jarige leeftijd in het ziekenhuis is overleden. Waaraan? Van ouderdom zou mijn antwoord zijn terwijl er altijd een 'echte' doodsoorzaak is. En zelfs bij een misdrijf is het niet altijd nodig onderzoek te doen. Ik moet denken aan een lezing bij een Studium Generale van een aantal jaren geleden waar rechtsgeleerde Richard Staring vertelde dat in de meeste gevallen onmiddellijk duidelijk is wie het misdrijf gepleegd heeft. De moordenaar wandelt dan gewoon met mes of pistool het politiebureau binnen en vertelt doodleuk dat hij zojuist zijn vrouw heeft vermoord.

dinsdag, oktober 05, 2010

Ondertussen in Zevenkamp

Terwijl het repetitieproces van De Mooie Onbekende tegen het einde loopt en de voorstellingen met rasse schreden naderen, ben ik in Zevenkamp bij toneelgroep Tatio net begonnen met de klucht Il Stupendo (Lend me a tenor). Na wat opstartmoeilijkheden met het vinden van spelers en daarna weer nieuwe spelers is de cast nu compleet. De techniek van een klucht verschilt erg van die van een drama als De Mooie Onbekende. Maar verandering van spijs doet eten, luidt het gezegde en ik geniet van allebei. Bij het ene stuk wordt veel gepraat over de inhoud en de betekenis van het mysterie van het stuk, bij het andere stuk is de inhoud niet echt belangrijk en draait alles om de juiste vorm, de juiste timing, de exacte techniek.
Foto: recente Amerikaanse productie van het stuk Lend me a tenor met Anthony LaPaglia (Tito Merelli), Tony Shalhoub (Saunders), Justin Bartha (Max) and Jan Maxwell (Maria).

zondag, oktober 03, 2010

Nature Theater of Oklahoma: Life and times - Episode 1

De laatste voorstelling die ik in de Internationale Keuze van de Schouwburg zie is ongetwijfeld de grappigste. Vorig jaar zag ik Romeo and Juliet van dezelfde groep en vond die voorstelling goed van concept maar iets te lang duren. Toen vertelden de spelers Romeo en Julia van Shakespeare na, ditmaal vertellen de spelers de jeugdherinnering van een lid van de groep. Deze jeugdherinneringen zijn verteld in een telefoongesprek en dit gesprek is op muziek gezet, met alles uhms, ehs, etc. Daaruit is een musical ontstaan die wordt uitgevoerd door zes spelers, drie mannen en drie vrouwen, en drie muzikanten (piano, fluit, ukelele en nog wat losse instrumenten zoals een melodica, een xylofoon, etc.).   De voorstelling duurt van half acht tot tien over elf, dus van te voren houd ik mijn hart vast.

Maar al snel blijkt dit een geweldige voorstelling te zijn. Met verbazingwekkend simpele middelen en een ijzersterk concept slaagt het Nature Theater of Oklahoma er in een voortdurend verrassende voorstelling te maken. De uitdrukkingen op de gezichten van de spelers, de verhalen uit de opgenomen levensgeschiedenis, de gebaren, de dansjes, alles werkt er aan mee dat je nieuwsgierig wordt naar deel 2 van deze serie. Vernieuwend theater, en ook nog eens om te lachen, waar vind je dat nog tegenwoordig?

Wasco wint Stripschapprijs

Mijn broer Henk, beter bekend als de striptekenaar G. Wasco heeft één van de jaarlijkse Stripschapprijzen gewonnen met zijn 24-uurs-strip Wolken. (Een 24-uurs-strip is een in 24 uur getekende strip van 24 pagina's. De jury schrijft:

Wolken, door Wasco (uitgegeven in eigen beheer)
Wasco (Henk van der Spoel) bewijst met Wolken dat hij één van de meest eigenzinnige stripmakers van Nederland is. Wolken valt in het bijzonder op door het surrealistische verhaal en de doordachte visualisatie. Een bijzonder stripexperiment dat als ‘24 hour comic’ ver boven het gemiddelde uitstijgt.

Terwijl ik dit schrijf zit Wasco een nieuwe 24-uurs-strip te tekenen in Lambiek, de stripwinkel in Amsterdam.

De hele strip is te lezen op het weblog van Wasco.

Lees ook het artikel op het blog van Michael Minneboo

zaterdag, oktober 02, 2010

OMSK/Lotte van den Berg: Cold Turkey na Kinshasa

Na afloop weet ik niet goed wat ik heb gezien. Is Cold Turkey na Kinshasa nog wel een theatervoorstelling? Lotte van den Berg is op de avond dat deze voorstelling die geen voorstelling is wordt gespeeld, op zondag 26 september, zojuist teruggekeerd uit Kinshasa waar ze heeft gerepeteerd met haar groep OMSK.

Achterop het toneel van de grote zaal van de oude Lantaren/Venster staan grote kratten opgesteld, uitgeladen uit het vliegtuig en nog niet uitgepakt. Die worden straks uitgepakt, belooft Lotte. Maar eerst gaat ze repeteren. Niet met de spelers die zijn meegekomen uit Congo, maar met iemand van de groep die in Dordrecht was achtergebleven. Daarmee doet ze een soort speloefeningen om haar en ons te laten ervaren hoe het is om in Kinshasa te zijn. Zo wordt je daar bijvoorbeeld altijd door iemand aangeraakt, of ben je in ieder geval altijd in contact met andermans lichaam. Het vreemde is dat ze het door de jonge actrice in haar eentje op toneel laat spelen. Daarnaast vertelt ze veel.

Tijdens het vertellen komen de andere spelers/medewerkers langzaam op en beginnen de kratten uit te pakken en de inhoud op de toneelvloer uit te stallen. Ze vraagt de jonge actrice om ergens onopvallend te gaan zitten en alles te bekijken zoals dat ook vaak bij de repetities van de groep in Kinshasa gebeurde. Dan nodigt ze ons, het publiek, uit om te komen kijken wat eenieder heeft meegebracht. Er is ook iets te drinken voor ons. Een man heeft een groot aantal gevulde wijnglazen uitgestald en flesjes cola klaargezet. Het is nog niet afgelopen, verzekert Lotte ons.

Wat er dan gebeurt lijkt op wat ze ons verteld heeft over hoe het hun in Afrika verging. Iedereen loopt door elkaar heen over de speelvloer en praat met de spelers en met elkaar. Daarmee laat ze ons op een light manier voelen hoe het was om 'daar' te zijn. Iedereen krioelt door elkaar heen op het toneel, sommigen verlaten de zaal, gaan weg en zo loopt de voorstelling die geen voorstelling is een beetje ongemerkt af. Het lijkt alsof Lotte de tijd vergeten is. Ze laat zich interviewen op toneel door een tweetal mannen met een grote camera en hengelmicrofoon, praat met deze en gene, en dat doen de andere spelers ook. Voor velen zal het een weerzien zijn geweest met familie, vrienden en bekenden. Na Kinshasa.

Zijn wij nu ook geregisseerd door Lotte van den Berg en onderdeel van haar repetitie? zo vraag ik me af.

vrijdag, oktober 01, 2010

Kornél Mundruczó: Hard to be a God

In één van de onderzeebootloodsen van de Rotterdamse Droogdok Maatschappij staan twee grote trucks met opleggers in een hoek van negentig graden opgesteld. We worden er heen gebracht door een man met een bloedende wond aan zijn hoofd en bloed aan zijn rechterhand. Hij gaat ons zijn verhaal vertellen, laten zien. Hij vertelt dat hij van een andere planeet komt en daarna dat dit niet waar is. Wat we gaan zien is al gebeurd.

Als na een intro op film dat op het doek van één van de vrachtwagens wordt vertoond, dat zeildoek opengaat zien we dat in de vrachtwagen een mobiel naaiatelier is gevestigd. Dit atelier wordt met harde hand geleid door Anna. De actrice die Anna speelt heeft een bijzondere manier van acteren. Wat ze speelt wordt niet altijd gereflecteerd in haar gezichtsuitdrukkingdie bijna het hele stuk vrij vlak blijft. In het begin denk ik dat ze niet kan acteren, maar toch weet ze op den duur te overtuigen als de keiharde bazin van het naaiatelier en tegelijk keiharde hoerenmadam van de meisjes die er werken.

Van te voren zijn we gewaarschuwd voor schokkende beelden en de voorstelling is voor 18+. Het thema is vrouwenhandel, maar er is meer aan de hand. Er is een onduidelijke politieke intrige, er is liefde en lust tussen Anna en haar geliefde, de zoon van een politicus die zijn vader een hak wil zetten. Ook de geliefde is keihard en gaat over lijken, de meisjes die in het naaiatelier werken en gebruikt worden als filmsterren in de pornofilms die in de tweede vrachtwagen worden opgenomen, hebben het hard te verduren.

De schouwburg kondigt de voorstelling aan als hyperrealistisch theater, maar het sciencefiction-verhaal met musical-trekjes is niet echt realistisch, waardoor de schokkende beelden toch minder schokkend blijken dan verwacht. Om de zoveel tijd barsten de acteurs in gezang uit en zingen dan zoete popsongs zoals Mamy Blue, de bijnaam van de hoerenmadam, en What the world needs now is love sweet love terwijl één van de meisjes gemarteld wordt met kokend water is van zo'n grote absudriteit dat het bijna niet serieus te nemen is.

De situaties en thema's zijn realistisch maar de vorm is eerder die van een goedkope science-fictionfilm met slecht uitgevoerde trucs. Waarmee ik absoluut niet wil suggereren dat het een slechte voorstelling zou zijn. Integendeel, het is de sterkste voorstelling die ik tot nu toe in de Internationale Keuze heb gezien. Een voorstelling waarover nagedacht kan worden.