zaterdag, december 29, 2012

Arnon Grunberg: De man zonder ziekte

De man zonder ziekte uit het nieuwe boek van Arnon Grunberg is architect van Indische komaf en woonachtig in Zwitserland. Hij is niet alleen zonder ziekte, hij is ook nog eens naïef. Op uitnodiging van een zekere Hamid Shakir Mahmoud vertrekt hij op de eerste pagina van het boek naar Irak om een operahuis te bouwen. Zowel zijn vriendin Nina als zijn compagnon Dave raadden het hem af, maar hij gaat toch. In eerste instantie lijkt het er op dat hij goed wordt beschermd door een aantal veiligheidsagenten. Maar als die ineens verdwenen zijn wordt Sam zoals de man zonder ziekte heet, gearresteerd als spion. Opgesloten in een een klein donker hol wordt hij geslagen, er wordt over hem heen geürineerd, maar gelukkig komt hij tenslotte met hulp van het Rode Kruis toch vrij. Deze gebeurtenissen veranderen Sam. Hij wil dat zijn vriendin ook over hem heen plast, in de douche weliswaar, en dat ze hem net als zijn bewakers in de gevangenis 'hond' noemt.

Dan volgt een nieuwe opdracht in het Midden-Oosten, ditmaal moet er een Nationale Bibliotheek worden gebouwd in Dubai, met een geheime bunker er onder. Zijn compagnon Dave stelt voor om alleen te gaan na wat er gebeurd is in Irak, maar Sam wil per se mee. Ze gaan samen, alles gaat goed, maar dan moeten zowel bunker als bibliotheek groter worden en gaat Sam alleen terug. Na een nachtelijk partijtje poker met andere expats rijdt Sam aangeschoten terug naar zijn hotel en wordt aangehouden en gearresteerd wegens overtreding van de alcoholwet. Hij probeert de agent wat geld toe te steken om veilig naar huis te komen maar dat wordt uitgelegd als omkoping en hij draait de cel in. Daar blijkt zijn overtreding van de alcoholwet niet meer van belang. Hij wordt nu plotseling verdacht van een moord. Bij zijn vorige bezoek op 19 januari is in hetzelfde hotel waar Sam en Dave verbleven een politicus vermoord.

De architectuur, de bizarre situaties, ze geven Arnon Grunberg de gelegenheid zijn cynische kijk op de wereld te etaleren. De hoofdpersoon blijft mijns inziens enigszins gevoelloos waardoor het moeilijk is om met hem mee te leven. Maar de ideeën van Grunberg spreken me zoals in de meeste van zijn boeken erg aan. Een paar citaten:

'Praten maakte de dingen in de regel alleen erger. Als iets genezend is, is het zwijgen.'

'Hij zal zijn lot aanvaarden, niet meer proberen het verleden te doorgronden in de ijdele hoop dat het verleden verandert als je het begrijpt.'

'Waar geld problemen kan oplossen bestaat geen werkelijk gevaar.'

Net als bij De Asielzoeker moest ik soms aan W.F. Hermans denken. Moedwil en misverstand zijn thema's die in dat boek net als dit boek op de voorgrond treden. Tweemaal wordt de man zonder ziekte op grond van een misverstand gearresteerd. De eerste keer als spion en de tweede keer als moordenaar. De wanhoop van Sam en ook zijn gekte als hij aan het eind van het boek in een hopeloze situatie keihard door blijft werken aan het operahuis in Bagdad dat nooit gebouwd zal worden, doen denken aan de wanhoop en gekte van Osewoudt op het einde van De donkere kamer van Damocles. Zo goed als dat boek vind ik dit boek van Grunberg niet, maar ik heb er in ieder geval erg van genoten, werd er door geraakt en ik heb ook nog eens gelachen om de zwarte humor die bij Grunberg altijd aanwezig is.

maandag, december 24, 2012

Ro theater: Woefside Story

Het jaarlijkse feestje van het Rotheater is de familievoorstelling rond Kerst. Ondertussen behoorlijk volgens een beproefde formule en een vast stramien. Dezelfde regisseur, Pieter Kramer, met Arjan Ederveen in één of meerdere leidende rollen, liedjes van en met Alex Klaassen, en een bekend verhaal in een nieuw jasje. Ditmaal is het verhaal losjes gebaseerd op dat van Westside Story, vertaald naar de hondenwereld en nu getiteld Woefside Story. Geen nieuwe liedjes, geen hits van de radio maar ditmaal horen we de originele muziek van Leonhard Bernstein met Nederlandse teksten. Geweldige muziek.

Het stuk wordt ingeleid als een variétéshow met de drie vlooien Ko, Jo & To, die kibbelen en flauwe grappen maken net als vroeger Snip & Snap. Zij hebben alles meegemaakt als vlooien in de pels van de honden uit het verhaal. Daarmee heeft het stuk iets van een panto.

Nu zijn het twee honden uit verschillende milieus die verliefd op elkaar worden, Toto, de politiehond, en Marina (Elise Schaap), een prachtige Afghaanse windhond die prijzen wint op elke tentoonstelling. Marina's baasje is de bekakte eigenares van een hondentrimsalon en wordt fantastisch gespeeld door Sylvia Poorta. Ik vond het wel enigszins vreemd dat Toto met een plat Amsterdams accent praat. Marina daarentegen spreekt meer algemeen beschaafd Nederlands in plaats van het bekakte van haar bazin.

Maar het belangrijkste in de voorstelling zijn natuurlijk de hondenkostuums. Vrij eenvoudig maar effectief. Niet iedereen is even handig met zijn of haar kostuum maar op de beste momenten vergeet je naar de acteur te kijken en kijk je enkel nog naar de hond. Wat dat betreft springt Lukas Smolders als de alcoholistische hond er bovenuit. Maar ook zijn rol als burgemeesteres mag er zijn.

Het allermeest heb ik genoten van de kluchtenscène met vier deuren als dokter Prick (Arjan Ederveen) probeert de eigenares van de hondentrimsalon te verleiden en tegelijk zijn best doet de burgemeesteres waarmee hij ook een verhouding heeft, de deur uit te werken.

Al met al een heerlijke voorstelling voor een avondje vrij plat vermaak. Met zoals gezegd prachtige muziek, mooi gezongen ook. Voor kleine kinderen soms best eng. Ik weet niet of alle kinderen na dit stuk even goed hebben geslapen. Maar wat mij betreft mag het Ro theater wel weer eens van de vaste formule afwijken, alhoewel dat soms tot desastreuze resultaten leidt zoals vorig jaar. Wat meer avontuur mag wel weer eens. Nu het Ro, de Schouwburg en Wunderbaum zo innig samenwerken kunnen ze de leden van Wunderbaum misschien eens vragen een familievoorstelling te maken.

donderdag, december 20, 2012

Gust Gils: De pijnfuif


de pijnfuif

vrienden
ik heb
de pijn
maar op
de kachel gezet
om ze warm
te houden

als iemand pijn wil
ze is
lekker vers
neem gerust

en neem
wat meer
er is pijn

genoeg voor iedereen

gust gils


Dit gedicht is te vinden op de zijgevel van Café Köln in Antwerpen. Gust Gils pulbiceerde ooit een dichtbundel waar geen foto van de dichter zelf achterop stond, zoals gebruikelijk is, maar zijn vrouw Vronie. Omdat die mooier is om naar te kijken.

woensdag, december 19, 2012

De vrijgezel

"De vrijgezel is gewoonlijk een pessimist of een knorrepot en hij wordt spoedig landerig of grillig. Achter de kuische vrijgezellen zijn niet zelden sexueele abnormaliteiten verborgen. Wat de onkuische vrijgezel aangaat, zijn geest neemt meestal een pornographische richting aan. Hij wordt licht uit ergernis een vrouwenhater. Overigens laat de met zichzelf alleen gebleven oude vrijster aan grollen en dwaasheden niets te wenschen over en overtreft ze daarin nog gewoonlijk de vrijgezel. het is daarom niet te verwonderen dat zulke wezens in het algemeen een beklagenswaardige indruk maken en den lachlust opwekken."

- Prof.dr. August Forel, Het sexueele vraagstuk, 1930

Gezien op de tentoonstelling Familie in het Schielandthuis

zondag, december 16, 2012

TG Amsterdam: Macbeth

Het kortste stuk van Shakespeare. Mijn favoriete stuk van Shakespeare. Al sinds ik op de middelbare school de filmversie van Polanski zag. Zelf maakte ik een verkorte versie van dit duistere stuk met de focus op en als titel Lady Macbeth. Ook Johan Simons kent een belangrijke rol toe aan Lady Macbeth. De vrouw die in tegenstelling tot Macbeth wel last krijgt van zijn geweten. Macbeth verandert steeds meer in een angstige moordmachine, de Lady wordt gek en pleegt zelfmoord.

Een Macbeth voor gevorderden, dat is deze Macbeth van Johan Simons. Voorkennis van het stuk is vereist. Een kleine cast speelt alle rollen. De suggestie wordt gewekt dat Macbeth in een krankzinnigeninrichting zit en daar alles herbeleeft. Dat vind ik jammer. Door Macbeth als gek voor te stellen worden zijn daden die van een krankzinnige en leef je niet echt met hem mee. Zijn daden worden onvoorstelbaar als je je niet met hem kunt identificeren. Rationeel weet je dat je zelf in een oorlogssituatie ook verslaafd zou kunnen raken aan moorden, maar die situatie is tegelijk moeilijk voor te stellen.

Deze Macbeth blijft op een afstand. Er zijn prachtige beelden, de Lady die haar huid van het gezicht trekt, er is veel bloed dat bij zakken tegelijk over het toneel wordt uitgestort, maar dat is meer vorm dan inhoud. Prachtig is Hans Kesting in zijjn rol als de geest van Banquo die terugkeert. In de waanzinmonoloog van Lady Macbeth heeft Simons een stuk tekst van Sarah Kane ingevoegd, maar dit blijft een raar ingelast stukje tussen de woorden van Shakespeare in een mooie poëtische vertaling van Hugo Claus. Wel heel erg mooi in die monoloog is dat Chris Nietvelt zowel de tekst van de dokter zegt die haar observeert en beschrijft wat ze doet, als haar eigen tekst.

Al met al een wisselvallige voorstelling. Ik had hem niet graag gemist, zo goed is-ie dan weer wel, maar ik ben niet onverdeeld enthousiast. Naast Hans Kesting is ook Chris Nietvelt indrukwekkend als de Lady, maar Fedja van Huet in de rol van Macbeth is dan weer te koel en te kil.

donderdag, december 06, 2012

Losse berichten

Lezeres

De vrouw achter de kassa in het bedrijfsrestaurant vertelt me dat ze zich nooit verveelt. Ze is een lezeres. Ze zit alleen achter de kassa en heeft als ik aan kom lopen geen enkele klant. Maar ze leest. Ze heeft een e-reader met 18000 boeken in het geheugen. Daarom verveelt ze zich nooit. Al drie ereaders heeft ze versleten, vertelt ze me. ik vraag haar hoe ze dat voor elkaar heeft gekregen. ik heb mijn eerste nu ongeveer een jaar en die doet het nog prima. maar de ene laadde niet meer op, van een ander werkte de knop niet meer waarmee de bladzijden moesten worden omgeslagen. Wat de derde niet meer deed? Ik weet het niet meer.

Zangers

Op het Centraal Station wordt ik rond middernacht aangesproken door een jongeman die naar de Oostzeedijk moet. Een Marokkaans uitziende man van rond de twintig. hij is luchtig gekleed voor de tijd van het jaar. ik draag mijn winterjas met sjaal, hij is slechts gekleed in overhemd met dunne sweater. Maar hij het niet koud zegt-ie. Hij kent de weg niet in Rotterdam, maar zijn broer woont hier. Hij wil een horecabedrijf starten hier in Rotterdam. Hij komt uit Brabant wat aan zijn accent te horen is. Uit een ondernemende familie. Ook is hij zanger. De volgende week gaat hij de studio in met een man die hem heeft horen zingen op straat. Bij het deelgemeentekantoor moet hij uitstappen. Dat ken ik want daar ben ik getrouwd, vertel ik hem. Op het moment dat hij uitstapt word ik aangesproken door een jongen die ik uit de wijk ken. Nooit eerder mee gepraat, nu begint hij ineens een praatje met mij. Hij vraagt zich af waarom ik niet op de fiets zit. Hij ziet me altijd fietsen door de wijk. Dan ziet hij mijn gitaarkoffer en begrijpt hij waarom ik niet op de fiets zit. Vraagt me wat er in de koffer zit. Als ik hem uitleg dat ik in een band zit vertelt hij me dat hij ook zanger is. Soul is zijn ding. Niet moderne soul maar oude soul. James Brown is zijn held.

Schrik

De mondhygiëniste kijkt geschrokken op als ze bezig is mijn gebit schoon te maken. 'Hoe oud bent u?' vraagt ze me. '57' antwoord ik. Ze kan het bijna niet geloven. Ze zag op haar computerscherm mijn geboortedatum en dacht dat die fout was ingevoerd in het systeem. Zo kan ik de mensen steeds opnieuw verbazen met mijn leeftijd gekoppeld aan mijn uiterlijk. Vroeger, als kind, vond ik dat vervelend. Nu niet meer. Alhoewel het nauwelijks een verdienste van mezelf te noemen is. Want ik doe er niets aan of voor.

vrijdag, november 30, 2012

Onafhankelijk Toneel: Zeezicht

Het is een raar idee om naar het OT Theater te fietsen voor wat de première van de laatste voorstelling van het Onafhankelijk Toneel zal zijn. Gemengde gevoelens, het moet een feestje zijn en tegelijk is het een afscheid. Bijna veertig jaar heeft het OT bestaan en nu komt daar vrij abrupt een einde aan. Een drama voor alle medewerkers die ander werk moeten zoeken. Toch is er gelukkig geen grafstemming in de foyer bij de première van Zeezicht van Albee. De derde Albee van het OT, opnieuw geregisseerd door Mirjam Koen.

We zien een ouder echtpaar op het strand, mooi vormgegeven door Gerrit Timmers. Een blauwe vloer met golven, witte wanden, verder alles leeg. Het echtpaar wandelt op met strandstoelen, koelbox, kleedjes. Ze filosoferen over de vergankelijkheid en wat ze met wat er aan levensstijl rest aanmoeten. Devroe, gespeeld door Ria Eimers, praat veel, de man, Mathias Maat, praat weinig. De vrouw wil veel reizen, langs alle stranden van de wereld, de man blijft liever rustig thuis. Dit eerste deel is komisch, soms zelfs hilarisch en lijkt een lichtere versie van Who's afraad of Virginia Woolf, het allerbekendste stuk van Albee.

Maar dan komt een straaljager over, spannend weergegeven middels het geluid daarvan en een silhouet, geprojecteerd op de achterwand, en verandert het stuk. Twee sprekende hagedissen zo groot als mensen benaderen de badgasten. Plotseling verandert het stuk van een komedie in een symbolistisch of absurd stuk. Net zoals de eerste landdieren aan het begin van de evolutie uit zee aan land kwamen willen de hagedissen zich ontwikkelen, leren van de twee mensen. Ze hebben angst voor het nieuwe en onbekende en zijn er tegelijk door gefascineerd.

Hoewel er met name door Ria Eimers fantastisch wordt geacteerd riep het stuk bij mij meer vragen op dan dat er antwoorden op volgden. Ik was daarin niet de enige. Waar hadden we nu naar zitten kijken, was de grote vraag. Waar gaat Zeezicht over en wat is de bedoeling? Het einde waarin de zeedieren na hun aanvankelijke besluit om terug te keren onder water ineens toch besluiten om terug te keren, komt uit de lucht vallen. Dan is het stuk opeens afgelopen.

Voordat dat einde er komt zijn er langdurige gesprekken tussen de twee stellen, mens en hagedis, waarbij bij mij de aandacht soms behoorlijk verslapte. De twee vrouwen, naast de al genoemde Ria Eimers is dat Romana Vrede, zijn erg indrukwekkend, de twee mannen spelen hun rollen nogal vlak. Mathias Maat is erg sterk in zijn stille spel en op het moment dat hij de vrouwelijke hagedis voor het eerst van haar leven aan het huilen maakt. Matijs Jansen van Wunderbaum speelt zijn rol bijna voortdurend op dezelfde toon, zonder ontwikkeling.

Een laatste voorstelling die op mij helaas niet de verpletterende indruk maakte waar ik op gehoopt had. Het spetterende einde van het OT dat onmiddellijk alle subsidiegevers en politici ervan had overtuigd dat het zonde zou zijn om dit fantastische gezelschap op te heffen. Wat niet wegneemt dat het OT in de afgelopen bijna veertig jaar geweldige voorstellingen heeft gemaakt, zoals bijvoorbeeld het eerder genoemde Who's afraid of Virginia Woolf van Albee.

Een terugblik op mijn relatie het OT schreef ik al eerder, maar wellicht maak ik binnenkort nog een overzicht van mijn favoriete voorstellingen uit de rijke geschiedenis van het gezelschap.

Bart van Loo: Chanson, een gezongen geschiedenis van Frankrijk

Van mijn collega's kreeg ik dit boek op mijn verjaardag. Eén van de collega's had Bart van Loo op televisie gezien bij De Wereld Draait Door en gedacht: dat is een boek voor Fedde. Ze had helemaal gelijk. Dit is precies een boek voor mij. Aan de hand van het Franse chanson legt Van Loo de Franse geschiedenis uit. Vlak na mijn verjaardag was Bart van Loo nogmaals in DWDD. Zijn enthousiasme voor het Franse lied is aanstekelijk. En tegenwoordig is met behulp van internet, en met name van YouTube en diensten als Spotify, alles terug te vinden, te zien en te beluisteren. Niet alles komt natuurlijk aan bod maar er is erg veel wat Van Loo met zijn rake pen beschrijft. Brel en Brassens, Gainsbourg en Aznavour. Veel van de Franse zangers en zangeressen zijn geïmporteerd uit verre of nabije landen. Sommige verhalen zijn klassiek zoals het verhaal over France Gall en het liedje Les sucettes dat Gainsbourg voor haar schreef, sommige verhalen heb ik nooit eerder gehoord. Tevens is het boek een vogelvlucht door de geschiedenis van Frankrijk vanaf Clovis in 497 tot de verkiezing van Sarkozy in 2007. Die getrouwd is met een chansonnière, Carla Bruni, zangeres van het prachtige Quelq'un m'a dit.

Voor alle liefhebbers van Frankrijk, de Franse taal en het Franse chanson. Als je dat nog niet bent dan word je het wel na lezing van dit boek.

dinsdag, november 27, 2012

Volksoperahuis: I.N.D.O.

In Nederland door omstandigheden. Dat is wat de afkorting I.N.D.O. betekent in de gelijknamige voorstelling van het Volksoperahuis. Een a-typische Volksoperahuis-voorstelling zoals Jef Hofmeister me vertelt als we samen in het toilet staan. Een ego-document dat hij moest maken. Een soort U bent mijn moeder over de vader van Jef. Die vader zit in een verzorgingstehuis en droomt terug naar de tijd dat hij de voorman was van Hot Eddy and the Blue Mondays een indorockersband. Hot Eddy was altijd op jacht naar blondjes, mooie blonde Hollandse jongedames. De blondjes worden gespeeld door Rixt Leddy in gouden Marilyn Monroe-jurk met een heerlijk amateuristische blonde pruik. De voorstelling heeft iets amateuristisch maar eigenlijk komt dat het geheel ten goede. De muzikanten bassiste Kim Soepnel (als altijd met haar hond in een mandje naast haar) en drummer Roy Bakker zijn geen echte acteurs en het decor en de kostuums hebben iets geïmproviseerds. Het witte pak van Hot Eddy is te wijd (maar zijn zwarte broek zit er onder). Al met al een heerlijke voorstelling met een lach en een traan en een blik op ons vaderlands verleden.

zondag, november 18, 2012

Het Gebroken Oor live op het ATFR 2012

Op vrijdag 23 november 2012 treedt onze band Het Gebroken Oor (Ernst Feekes, Huib de Jong, Willem Schneider, Frans Verschoor en ik) op als afsluiting van de eerste avond van het Amateur Theater Festival Rotterdam. De toegang tot het optreden is gratis.

woensdag, november 14, 2012

Twee acteurs


Nog een tekening van de repetitie van de Kerstvoorstelling in 't Kapelletje.

dinsdag, november 13, 2012

Philip K. Dick: Do androids dream of electric sheep?


In 1979 las ik deze science-fictionklassieker van Philip K. Dick voor het eerst, in het Nederlands. Onder de titel De Elektrische Nachtmerrie. Ook toen vond ik het een imponerend boek, een gelaagde roman over een premiejager die in de nabije toekomst jaagt op androïden, sprekend op mensen gelijkende robots die alleen van echte mensen zijn te onderscheiden door middel van een empathietest, de Voigt-Kampf-test. In de nabije toekomst van het boek, het begint op 3 januari 1992, is de wereld ontdaan van bijna alle dieren en de hoofdpersoon Rick Deckard en zijn vrouw hebben op het dak een elektrisch schaap, niet van echt te onderscheiden, dat ze verzorgen. Maar beiden dromen van een onbetaalbaar echt dier. De kans om een echt dier te kunnen kopen komt als Deckard's collega, premiejager David Holmes, bij de jacht op een nieuw type androïden, de Nexus-6, gewond raakt en in het ziekenhuis terecht komt. Holmes heeft er twee uitgeschakeld en aan Deckard de taak de overige zes uit te schakelen.

In de toekomstwereld van Do androids dream of electric sheep? geloven de mensen in Mercerism, genoemd naar een jezus-achtige figuur genaamd Wilbur Mercer die lijdt voor de mensen en de mensen lijden met hem. Met behulp van een machine met twee handvaten maken ze contact met Mercer en lopen ze een berg op waar naar ze wordt gegooid met stukken rots. Bovenop de berg sterft Mercer steeds opnieuw.

De titel stelt de vraag waarin androïden verschillen van mensen? Ze kunnen denken, ze kunnen voelen, maar ze hebben geen empathie zoals mensen dat hebben. Maar Deckard bemerkt langzamerhand dat hij wel gevoelens krijgt voor androïden, met name voor de robot-dochter van de fabrikant van de androïden Rachael Rosen. Een meer cynische premiejager, Phil Resch, raadt hem aan eerst met hen naar bed te gaan en ze daarna af te maken. Voordat Deckard op jacht gaat naar de laatste drie androïden gaat hij inderdaad naar bed met Rachael en hoort van haar dat één van de laatste drie uit te schakelen tegenstanders een kopie is van haarzelf.

Is het vreemdgaan wat Deckard doet? Kun je vreemdgaan met een robot, hoezeer die ook op een echt levend mens lijkt. In tegenstelling tot de film Blade Runner die gebaseerd is op deze roman, is Deckard in de literaire versie getrouwd met Iran. Voelt Rachael echt iets voor Deckard? Ze biedt aan hem te helpen bij het uitschakelen van haar dubbelganger. Maar uiteindelijk is de weg die Deckard moet gaan een eenzame weg. Wat hij doet is fout, zegt Mercer tegen hem, maar toch moet hij het doen.

In een prachtige slotscène wordt Deckard zelf Wilbur Mercer en vindt hij in de onherbergzame woestijn een levende pad, een uitgestorven dier, dat hij als cadeau meeneemt naar zijn vrouw Iran. Even lijkt het een happy end te worden, net als in de film.

maandag, november 12, 2012

Klokkenluiders


Voor de kerstvoorstelling van theater 't Kapelletje ga ik tekeningen maken die met behulp van een beamer tijdens de voorstelling op de achtergrond zullen worden vertoond. Tijdens een repetitie maak ik deze tekening van een aantal spelers als ze klaar staan voor het slotlied. Meer over de voorstelling kun je lezen in het weblog van de regisseur, Reinier van Mourik.

dinsdag, november 06, 2012

Abattoir Ferme: A brief history of hell


In de nieuwe voorstelling van Abattoir Fermé gaat het over de kunstwereld. In tegenstelling tot eerdere voorstellingen wordt er veel gepraat, of liever, gewauweld over kunst met een grote K. Terwijl om hen heen de wereld in brand staat houden de vier personages zich liever bezig met het Hogere, de Schone Kunsten, alles met hoofdletters. In een galerie bevinden zich een galeriehoudster, een kunstverzamelaar en zijn derde veel jongere vrouw, en het hulpje van de bazin, een hipsten die haar tijd doorbrengt met het bekijken van alle films die er ooit zijn gemaakt. Ook dat laatste is een kunstwerk.

De spelers zitten allemaal onder de verf, de verf druipt over hun aangezicht, en zien kunst vooral als een investering. De kunstverzamelaar bijvoorbeeld heeft een onbewoond eiland gekocht waar hij een groep kunstenaars wil onderhouden en laten werken zodat hij de vruchten van hun arbeid kan plukken. Alles mag in naam van de kunst. Zo heeft het echtpaar in Madagascar een jong kind laten roosteren op een vuur als inheems ritueel dat op bestelling kan worden gekocht. De hipster gooit op een gegeven moment een emmer leeg waaruit stukken vlees op de grond rollen. De resten van een kunstenares die zich in naam van de kunst heeft laten ontploffen. Dat laatste gaat de jonge echtgenote te ver, zij wordt hier onpasselijk van. Zij wil een kind van haar man maar die is enkel in kunst geïnteresseerd.

Maar het is niet alleen de inhoud die de voorstelling bijzonder maakt, het is ook de vorm. Op een gegeven moment gaat het licht uit en wordt de scène enkel belicht door blacklights en blijkt dat de verf op de gezichten van de spelers fluorescerend is. Een geweldig mooi effect. Tegelijkertijd stort het decor om hen heen langzaam in. Iets waar de borrelende kunstliefhebbers geen oog voor hebben.

maandag, november 05, 2012

Luchten

Prachtige luchten tijdens onze reis naar Neck. Dat is een klein dorpje in de buurt van Wormerveer waarvan ik nooit eerder had gehoord. We zijn door vrienden uitgenodigd om te gaan eten in La Storia, een Italiaans restaurant. Spaghetti alla scoglio met veel garnalen, langoustines, mosselen en venusschelpen. Het is heerlijk.

Thuis maak ik de volgende dag met behulp van één van de vele foto's die ik onderweg maakte een tekening op mijn iPad. Met behulp van de onlangs aangeschafte Kensington pen en het programma Paper53. Ook de tekening van de dame van het museumrestaurant van gisteren is op deze manier gemaakt.

zondag, november 04, 2012

Museumrestaurant


De dame van het restaurant is wat aan de slome kant. Naar een gedicht van Vaandrager. Ze zit achter een laptop wat te typen en maakt geen haast. Eén van de koffieapparaten blijkt ook nog eens kapot en in de vitrine staan slechts vier gebakjes te wachten. Wij zijn met ons zessen. Nee, dit uitje is niet echt wat we ons er van voorstelden. Het museumrestaurant is prachtig heringericht maar aan het heropvoeden van de medewerkers is nog niet gedacht.

dinsdag, oktober 23, 2012

Brian

Enige tijd geleden gaf Brian Dunphy een lezing over South Park en de Amerikaanse maatschappij voor Studium Generale Rotterdam. Ik maakte een niet echt gelijkende tekening van de man, met mijn vinger op de iPad.

maandag, oktober 22, 2012

Sanford Meisner

Regisseur Sanford Meisner

Met de vinger getekend op de iPad.

donderdag, oktober 18, 2012

Verdwenen

Ineens is ze verdwenen. Weg. Vier keer heeft ze me gebeld. Maar ik was aan het eten koken en daarna, terwijl het eten in de oven stond, televisie aan het kijken. Mijn telefoon zat in de binnenzak van mijn jas aan de kapstok. Niets gehoord.

Het is donderdagavond.

Als ik er achter kom dat ze me vier keer heeft gebeld is het al laat. Tien uur. Ik bel haar. Antwoordapparaat. Ik spreek in. Geen antwoord terug. Ik bekijk de email. Daar zijn twee lange mails en een hele korte. Alledrie van haar. Papperdepap je neemt niet op, luidt de korte. Dan lees ik de twee lange mails.

Ze vertrekt morgen. Naar Berlijn. Liftend. Ineens. Of niet echt ineens. Ze heeft de hele week zitten twijfelen over wat ze zou doen. Naar mijn verjaardag komen of liften naar Berlijn. Allebei had ze het beloofd. Aan mij en aan een vriendin. Mij om te komen, haar om te gaan. Ze wilde me nog bellen om het eerlijk te bekennen. Een lang epistel helemaal in haar stijl moet mij overtuigen. Dat doet het niet helemaal. Ik ben boos en teleurgesteld. Ik moet tegelijk lachen om de grappige teksten die helemaal haar stijl zijn.

Het is vrijdagochtend.

Bij haar oudere zus hangt ze de volgende ochtend vroeg het cadeau aan de deur zonder iets te zeggen terwijl zuslief onder de douche staat, en ze verdwijnt als een dief in de nacht. Op naar het Festival of Light in Berlijn. Gelukkig komt ze zonder kleerscheuren aan en ook weer zonder kleerscheuren terug.

Het is zaterdagnacht, even over twaalven.

Op mijn verjaardag belt ze me. Vrolijk. Onbezorgd. Alsof er niets aan de hand is. Ik bedank haar voor het mooie cadeau. Vier zeefrukken, zelf gemaakt.

Maandag. Einde van de middag.

Als ze in Nederland terug is bel ik haar nogmaals als ik uit mijn werk thuis kom. Ze zit in de trein en is in de buurt van Eindhoven. Wederom word ik niet boos. Maar we moeten nog een hartig woordje met elkaar wisselen.

woensdag, oktober 17, 2012

Naakt door de straat

Ik sta met mijn oudste dochter in de keuken als aan de overkant van de straat ineens een vrouw voorbij rent. Slechts gekleed in een zwarte badjas wordt ze achtervolgd door een geheel geklede man. Ze rennen van rechts naar links langs de flat aan de overkant van de straat. Ik moet denken aan een scène in Radio Days van Woody Allen waarin een Chinese man met een hakbijl in de hand zijn vrouw achtervolgt. Dit ziet er minder komisch uit.
Wat is de man van plan? Ik maak me zorgen om de vrouw. Samen met mijn dochter loop ik naar de voordeur om daar te zien waar man en vrouw zijn gebleven en wat er verder gebeurt. Tegelijk komt Mijn Vrouw de trap af en vraagt ons wat er aan de hand is. Buiten zijn man en vrouw al een heel eind verder als de vrouw ook nog eens haar badjas uitgooit en naakt verder loopt. Het is een regenachtige zaterdag en geen weer voor nudisme. Lichte regen valt op haar naakte lichaam. De man raapt de badjas op en doet die zorgzaam om de schouders van de naakte vrouw. Deze scène herhaalt zich nog een paar keer als een theatrale act van James Brown. Ik begrijp dat niet de man maar de vrouw de boosdoener is in deze straatscène . Mijn Vrouw rent er achteraan maar wordt door de naakte vrouw gesommeerd zich er niet mee te bemoeien. Mijn Vrouw keert onverrichterzake terug, de man en de vrouw verdwijnen tussen de huizen uit beeld. Een merkwaardige geschiedenis met open einde.

maandag, oktober 15, 2012

Het Gronings landschap



We fietsen door het Gronings landschap, onderweg naar Zuidwolde. Prachtige luchten, weinig wind en veel zon.

donderdag, oktober 11, 2012

Rodrigues/Perfeito: Three fingers below the knee

Een komische voorstelling over censuur. Dat is Three fingers below the knee. De spelers hebben uit de archieven van de censuurcommissie van Portugal teksten verzameld die ze nu als theatertekst spelen. Een mooi idee. Een grappig idee, maar de humor is tegelijk wrang, want Portugal heeft veertig jaar lang gezucht onder de censuur. Maar in deze voorstelling levert dat mooie teksten op.

Op de achterwand zijn facsimilé's te zien van de verordeningen van de censuurcommissie, links staat een kledingrek, op het toneel een stoel en een bank. Soms worden op de achterwand fragmenten van films vertoond. Films van toneelstukken die wel vertoond mochten worden terwijl hetzelfde stuk niet op toneel gebracht kon worden zoals Desire under the elms van Eugene O'Neill.

De twee spelers, een man en een vrouw, spelen al deze teksten met een prachtige ingehouden humor. Soms doet de speelstijl denken aan Maatschappij Discordia, Stan en Dood Paard. Met de laatste groep werkte Tiago Rodrigues samen. Wat het extra mooi maakt is de klank van de Portugese taal.

Allerlei stukken die wij als meesterwerken uit de wereldliteratuur kennen worden door de commissie bijvoorbeeld bestempeld als "interessant, maar het Portugese volk is hier nog niet aan toe". Woorden worden geschrapt, "borsten", "kussen". Regieaanwijzingen worden op aanwijzing van de commissie geschrapt. Een kus tussen Romeo en Julia gaat niet door. Romeo en Julia zou best gespeeld kunnen worden maar in de behandeling van deze groep kan het nu juist weer niet. Ze zouden er een protest van maken dat door de Portugese bevolking niet wordt begrepen of niet wordt geaccepteerd.

Het laatste deel van de voorstelling gaat over de voortdurende weigering door de jaren heen van Het bezoek van de oude dame van Friedrich Dürrenmatt. Iedere keer probeert een groep het stuk opgevoerd te krijgen, iedere keer wordt het geweigerd. Steeds op andere gronden. om moedeloos van te worden.

Desondanks een heerlijke zwarte komedie.

woensdag, oktober 10, 2012

Het Vermoeden deze week in De Ster

Mooie aanbeveling van onze huiskamervoorstelling Drie maal Tsjechov in De Ster van deze week:  

"Daarnaast voerden acteur Fedde Spoel en actrice Marjanne Deijl van Stichting Het Vermoeden aangrijpende mini toneelstukjes op, naar verhalen van Anton Tsjechov (Polinka, Het verhaal van mevrouw N.N. en Onheil) en kwam ook nog Pim Dumans langs met een monoloog, waarin hij verklaarde eigenlijk een typemachine te zijn, hij een toehoorster aanzag voor een vel typepapier van de beste kwaliteit en haar min of meer zijn liefde verklaarde. De schrijver hiervan kreeg De Ster niet mee. Na zijn optreden verdween Dumans overigens bliksemsel op de fiets. U kunt de drie verhalen van Tsjechov ook bij u thuis laten spelen door Het Vermoeden! Van harte aanbevolen!"

De naam van de schrijver die de redacteur van De Ster niet meekreeg is David Ives.

Lees het artikel hier online

vrijdag, oktober 05, 2012

Kris Verdonck: M, a reflection

Een solo voor een man en zijn dubbelganger is de ondertitel van de nieuwe voorstelling van Kris Verdonck en A Two Dogs Company. Johan Leysen speelt tegen een driedimensionale projectie van zichzelf, teksten van Heiner Müller. Müller is de M uit de titel. Niet de gemakkelijkste theaterauteur. Ingewikkelde teksten over oorlog en strijd tegen de ander en tegen zichzelf.

Niet alleen theatertechnisch een hoogstandje, maar ook speltechnisch. Op een gegeven moment speelt Johan Leysen een zeker twintig minutenlange monoloog, bijna onbeweeglijk voor op het toneel. Daar is de voorstelling even heel gewoon ouderwets toneelspel. Voor de rest is het een intrigerend spel tussen deze fabelachtige acteur en zijn eerder opgenomen projectie.

Ik verwachtte een saaie voorstelling omdat van te voren in een interview in NRC Handelsblad de regisseur zei: 'Ik maak wel vaker saaie voorstellingen.' Er zit zelfs een erg humoristische scène in waarin Leysen een spelletje papier-steen-schaar met zichzelf speelt. Ook erg knap wat betreft timing trouwens. Schitterende en vernieuwende voorstelling.

Scheerzeep II


Plotseling valt me op dat op het doosje van mijn scheerzeep in grote letters "For men" staat. Nooit eerder opgevallen. Dat betekent dat Mijn Lief het niet langer mag gebruiken. Het is immers voor mannen? Verder is er niets mannelijks aan de scheerzeep. Het heeft geen speciale mannengeur zoals sommige parfums hebben. Het heeft geen mannelijke kleur. Het is zacht groen.

Tegelijk is het bijzonder hoe het geheugen werkt. Stond er altijd al "For men" op mijn scheerzeep? Ik weet het niet. Het komt me als totaal nieuw over. Maar gelukkig heb ik eerder een blog over mijn scheerzeep geschreven. In februari 2010. Twee jaar geleden. Met een plaatje van hoe de verpakking er toen uitzag. Ook toen stond er al "For men" op de tube. Alleen veel kleiner. Het woord "Classic" was op in de versie veel groter. Dat was toen blijkbaar belangrijker.

Ook de aanprijzing op de tube verschilt, die is in de nieuwe versie een stuk verbeterd.

Oud: "Het crème-achtige schuim verrijkt met palmextract, bekend om zijn hydraterende* eigenschappen, draagt zorg voor uw huid tijdens het scheren en laat haar zacht en soepel aanvoelen. * hydratatie van de bovenste huidlagen"

Nieuw: "Het zeer romige en verkwikkende schuim, verrijkt met Palmvruchten extract, zal u helpen een zacht en soepel aanvoelende huid te behouden."

De ovaaltjes waarmee wordt aangegeven in welke taal het product wordt beschreven waren eerder rood met witte letters. Ook het palmblad is lelijker zonder rood. Nu lijkt het er op alsof de rode drukgang helemaal is verdwenen. Maar dat is niet zo. Ook de nieuwe verpakking heeft een rode drukgang. Voor het scheerkwastje. Dat lijkt nu meer op een slagroomtaartje dan op een kwast. Het oude gestileerde scheerkwastje in groen en wit vind ik persoonlijk een stuk mooier. 

Boven de nieuwe verpakking, beneden de oude verpakking, Klik op de afbeelding voor een grotere versie.


donderdag, oktober 04, 2012

Doris Uhlrich: Come back

Een voorstelling met oudere dansers. Vier vrouwen en één man. Ze hebben tijdens de woelige jaren zestig de jongerenrevolutie gemist, want ze waren gewoon hard aan het werk. Of misschien ook te jong, vraag ik me af. Want zoveel ouder dan mij zijn ze zo te zien niet. Ze dansen op sixties muziek, The Doors, Jimi Hendrix, The Beatles. Een sympathieke voorstelling, met een aantal mooie beelden, mooie scènes, maar niet veel meer dan dat. Jammer is dat de dansers onderling weinig connectie met elkaar hebben. Iedere afzonderlijke danser doet zijn ding maar er is geen gezamenlijkheid. Vanaf de kant kijken de niet-dansenden geamuseerd toe, maar nemen geen deel aan elkaars solo. Eigenlijk is de beginscène het allermooist. Alle spelers pakken een grote speakerbox op, lopen van achteraan het podium naar voren en wachten net zo lang tot de box te zwaar wordt. Dan zetten ze de box één voor één op de grond.

Ik vraag me eerlijk gezegd een beetje af wat deze voorstelling in de Internationale Keuze te zoeken heeft. Daarvoor is-ie te gewoontjes. Niet uitoznderlijk genoeg.

Biriken: Lick but don't swallow

Iedere engel moet eens in de honderd jaar terug naar de aarde. Binnen 24 uur moet ze daar op zin minst één persoon op het rechte pad weten terug te brengen. Lukt dat niet, dan wordt de engel weer gewoon mens en moet ze de rest van het mensenleven op aarde doorbrengen. Tot ze als mens opnieuw sterft.

De engel uit Lick but please don't swallow smeekt de boven haar geplaatste goden, een stuk of vijf mannen die er als gangsters uitzien, om haar niet naar Turkije te sturen. Niet naar Istanbul. Onders haar smeekbedes wordt ze de afgrond in gegooid en komt terecht op een smoezelig bed, middenin de set van een pornofilm. Rechts op het podium zitten de regisseurs die haar aanspreken als Leila.

Dat is het grappige gegeven van deze Turkse film in De Keuze. De hoofdrolspeelster is een mollige komediante die haar rol met verve speelt. Tijdens de vrijpartijen in diverse standjes op het bed gooit ze er allerlei socialistische en feministische teksten uit om de omstanders tot inzicht te doen komen, haar tegenspeler, de cameraman en de regisseurs. Het mag niet baten en de tijd tikt verder.

Even lijkt het er op dat het stuk een moralistisch happy end krijgt als de cameraman toch bekeerd lijkt te zijn, maar dankzij een onverwachte wending in het verhaal gebeurt dat gelukkig niet.

Een beetje knullig geënsceneerd is het. De hoofdrolspeelster is geweldig maar de enscenering maakt dat het er allemaal enigszins amateuristisch uitziet. Ook vraag ik me af of deze voorstelling in modern Turkije nog schokkend is. In Nederland in ieder geval niet. Grappig, maar niet veel meer dan dat.

dinsdag, oktober 02, 2012

Back to back theatre: Ganesh versus het Derde Rijk

Als er tijdens de Internationale Keuze een publieksprijs zou worden uitgereikt dan zou die zonder twijfel voor Ganesh versus het Derde Rijk zijn van het Back to back theatre. Een voorstelling gemaakt door en met geestelijk gehandicapten. Over het maken van een voorstelling met gehandicapten, over discriminatie, over nazisme, over mythologie, over symboliek en over de overwinning van de kwetsbaarheid op de superman. Een zo bijzonder rijke en gelaagde voorstelling die tegelijk bijna iedereen aanspreekt, het lijkt een wonder. Alhoewel ik ook mensen sprak die er niets in zagen of er zelfs boos over waren.

Ganesh wordt door zijn moeder gevraagd om het oude sanskriet-symbool de swastika, dat wordt misbruikt door de nazi's, terug te halen in Hitler-Duitsland. Anders zal zijn vader, de god Shiva, de wereld vernietigen. Het is 1943. Dat is het verhaal.

Tegelijk wordt ook een gedeelte van het maakproces getoond. De spelers discussiëren met de regisseur (gespeeld door een niet-gehandicapte acteur) over hun rollen en over de thema's in het stuk. Dat begint gelijk aan het begin al. Simon vraagt aan Mark of hij op zijn beurt aan David, de regisseur, zal vragen of Mark mee mag doen met het nieuwe stuk. Dat zal gaan over macht. Het belangrijkste thema van het stuk.

Dan begint de reis van Ganesh, de Indiase god met het olifantenhoofd. De eerste scène brengt hem bij dokter Mengele. Die heeft een gehandicapte jood laten leven om experimenten op hem te kunnen uitvoeren. Ganesh helpt hem ontsnappen en samen vervolgen deze twee hun reis. Met prachtige decors, grote gordijnen van doorzichtig plastic met daarop in zwarte silhouetten geplakte afbeeldingen, worden de verschillende etappes van de reis weergegeven.

Omdat voortdurend wordt geschakeld van het verhaal naar het repetitieproces is het in het begin lastig om er in te komen, totdat duidelijk wordt dat ook deze repetitiefragmenten onderdeel van het verhaal zijn. Met als dramatisch hoogteepunt het moment dat de 'regisseur' uit zijn vel springt als een speler niet kan of wil spelen wat de 'regisseur' hem vraagt. Terwijl je weet dat het niet echt is, vooral omdat de spanning ondersteund wordt door muziek, is het toch aangrijpend te zien hoe de twee elkaar te lijf gaan.

Uiteindelijk komt dan de confrontatie tussen Hitler en Ganesh, de laatste aan het einde van zijn krachten. Hitler, gespeeld door de uiterlijk meest zwakke speler, geeft toe dat hij de swastika uit het godenrijk gestolen heeft. De tijd van de goden is over, een verwijzing naar de Götterdämmerung van Wagner. Hitler sterft maar vanaf nu zal de swastika altijd het symbool van de nazi's blijven. De goden hebben hun macht verloren, vanaf nu is de heerschappij aan de mens.

De meeste bezoekers zijn net als ik razend enthousiast over deze bijzondere voorstelling met bijzondere, want mentaal gehandicapte, acteurs. Maar ook nu spreek ik bij de garderobe een vrouw die het niet met me eens is. Ze vindt dat de holocaust onderbelicht is in de voorstelling. Een andere bezoeker vindt dat de gehandicapte spelers misbruikt worden in de voorstelling. Ik ben het niet met hen eens. De voorstelling laat de gehandicapten juist in hun waarde en om alle thema's van de tweede wereldoorlog te behandelen is wat veel gevraagd. In de huidige vorm is de voorstelling al complex genoeg. Voor mij één van de hoogtepunten van De Keuze van dit jaar.

Technorati Tags: ,

zondag, september 30, 2012

Wunderbaum: Detroit dealers

Walter Bart van Wunderbaum gaat in Detroit dealers samen met Maartje Remmers naar Detroit om daar een familiegeheim te ontrafelen. Zijn grootvader Arie, Opel-dealer en naar Detroit gereisd naar het moederbedrijf General Motors, heeft daar een liefdesbaby verwekt. Walter vindt er zijn half-nicht Rose maar zijn half-oom wil hem niet ontmoeten. Deze voorgeschiedenis wordt in een film van twintig minuten getoond, met live-muziek, als een aflevering van Spoorloos met een onbevredigend einde. Dan kan de voorstelling beginnen.

Maartje Remmers speelt drie fantastische typen auto's, de auto als een verleidelijke vrouw, de auto als giftige sluipmoordenaar en de elektrische auto van de toekomst. Nicht Rose blijkt overgekomen uit Detroit en doet een geweldig gore nigga-rap. Walter Bart zelf ontpopt zich als autohater en fietsactivist. Hij heeft dezelfde ambivalentie tegenover auto's als ik. Mooi om naar te kijken, maar slecht voor mens en milieu.

Detroit Dealers heeft zelf ook iets ambivalents. De losse scènes zelf zijn stuk voor stuk goed en interessant om naar te kijken, het geheel is nogal vormeloos. Allerelei thema's worden aangesneden en losjes behandeld en het einde waarin de ontmoeting tussen Arie en Florence, de moeder van de liefdesbaby, wordt nagespeeld brengt de voorstelling tot een mooi einde. Maar al met al niet Wunderbaum's beste voorstelling.

Edit Caldor: One hour

Een dag na de voorstelling lees ik in de NRC de rubriek Het laatste woord een rubriek waarin mensen praten over hun laatste levensfase. Precies het onderwerp waarover de voorstelling One hour gaat. Maar het persoonlijke verhaal van een vrouw die vertelt over hoe ze in het leven staat terwijl ze nog maar een paar maanden te leven heeft, raakt me meer dan de voorstelling. Die belooft me een ervaring die ik mij ontgaat.

Het gegeven is simpel. We hebben nog maar één uur te leven en de voorstelling laat ons zien wat ons in dat laatste uur te wachten staat. Een mooi gegeven. We liggen op banken, het licht gaat uit en we kijken in het donker naar boven. Ik sluit mijn ogen en ontdek pas later als ik mijn ogen weer open dat boven mijn hoofd op grote schermen beelden te zien zijn. Beelden als röntgenfoto's, van aderen, van weefsel, terwijl een stem, meerdere stemmen, ons vertellen wat er allemaal in ons lichaam gebeurt terwijl we sterven. Iedere minuut is er een 'ping' te horen en zegt een acteur hoe laat het nu is.

Voordat we gingen liggen vertelde een acteur ons het verhaal van mevrouw Wilson die trouwde met een twintig jaar oudere man. Wat zou ze doen als hij er niet meer zou zijn? vroeg men haar. Uiteindelijk ging ze zelf als eerste. Een herkenbaar verhaal uit het dagelijks leven. Ontroerend zoals het persoonlijke verhaal van de vrouw in de NRC.

Precies dat is wat ontbreekt in de ervaring die Edit Caldor ons belooft. Het persoonlijke. We krijgen een tamelijk technisch verhaal over wat met onze cellen en in onze ingewanden gebeurt. De emotie ontbreekt. De zwart/witbeelden draaien rond boven ons hoofd en van tijd tot tijd val ik in slaap en schiet weer wakker.

Het moment dat ik echt afhaak is waarop een acteur zegt: 'Stel je voor dat je niet meer denkt', een 'ping' te horen is en een stem zegt 'Het is nu 11 over 7'. Er is geen echte illusie van doodgaan voor zo ver dat mogelijk is en er komen allerlei vragen over de voorstelling in me op. Waarom zijn er vijf acteurs? Eentje was ook voldoende geweest. Waarom zijn de beelden niet in kleur? Waarom spreken de Nederlandse acteurs Engels?

Misschien ben ik te nuchter. Op de trap naar beneden hoor ik flarden van het gesprek van twee vrouwen die het net als ik vonden tegenvallen. Ik vraag achteraf bij de garderobe een medebezoeker wat die er van vindt en die vond het 'best heftig' alhoewel ze soms ook even 'weg' was net als ik. Niet aan mij besteed deze voorstelling.

vrijdag, september 28, 2012

Het Lod: Ghost Road

Een mollige, oude vrouw zit aan een ovale tafel waarvan het oppervlak bezaaid is met fotolijstjes. Achter haar is op reuzenformaat en in zwart/wit over de hele achterwand van de grote zaal van de schouwburg haar gegroefde gezicht te zien. Ze vertelt het verhaal van Martha Beckett. Een actrice die op een dag opeens besluit haar leven als danseres achter zich te laten en te verdwijnen in de woestijn. Ze loopt na een voorstelling het podium af de straat op, ziet een accordeonist spelen op straat en denkt 'dat kan ik ook' en laat alles achter.

De vrouw die dit vertelt is Viviane de Muynck en de voorstelling is Ghost Road van Muziektheater Het Lod, te zien in de Internationale Keuze. Lange tijd denk ik dat de vertelster en Martha Beckett één en dezelfde persoon zijn, maar halverwege de voorstelling wordt de 'echte' Martha Beckett op film door Viviane de Muynck geïnterviewd in haar huis in de Verenigde Staten. Maar wat is echt en wat is onwaar in een theaterstuk?

De mensen die door haar ondervraagd worden zijn zonder twijfel echt. De oudere operazangeres die over het toneel dwaalt en prachtige liederen en aria's zingt, speelt geen rol maar is gewoon zichzelf. Twee van mijn lievelingsaria's komen voorbij, Vissi d'arte uit Tosca van Puccini en Addio uit La traviata van Verdi. De voorstelling is gemaakt door de jonge opkomende Waalse theatermaker Fabrice Murgia maar toont de ouderdom in al zijn lelijkheid en zonder schaamte. Hij is overduidelijk beïnvloed door Guy Cassiers maar wat geeft dat?

Eén van de hoogtepunten van het festival. Na een week blijft de voorstelling in mijn hoofd rondzingen.

Het doek valt voor het OT



Het is zover. Het gaat toch gebeuren. Alle reddingsacties ten spijt. Het doek valt voor het OT. Sinds 1973 bestaat het en sinds halverwege de zeventiger jaren ben ik een trouw bezoeker.

Gerrit Timmers was rijksgecommitteerde bij mijn eindexamen in 1980 naar aanleiding van voorstellingen als A Circular Play en Andy Warhol. Andy Warhol werd gespeeld door de drie acteurs, Dirk Groeneveld, Matin van Veldhuizen en Gerrit Timmers, in een klaslokaal van de kunstacademie. Ze waren uitgenodigd door Sipke Huismans, die Gerrit kende. Omdat ik met een toneelstuk wilde afstuderen raadde Sipke me Gerrit aan als rijksgecommitteerde, iemand die als een buitenstaander het eindexamen moest beoordelen.

Het toen nog Onafhankelijk Toneel liet mij in Enschede kennismaken met Judith Herzberg (Cranky box) en Ibsen (De vrouw van de zee met Mirjam Koen nog als actrice).

Verhuisd naar Rotterdam hielp Gerrit me met het vinden van een kamer in Kralingen en ik schreef me in voor de Theaterwinterschool en werd samen met elf andere enthousiaste amateurs geregisseerd door diezelfde Mirjam Koen. Die daar zo ongeveer haar later zo succesvolle carrière als regisseur begon. Ik schilderde mee met het Onafhankelijk Toneel in de Salon des Independants in het museum van Schiedam en in een tent op het schouwburgplein. Ik zaagde van hout zagen die in de voorstelling Warenhuis Paradijs als koopwaar werden aangeboden. Ik bezocht de nu afgebroken repetitieruimten aan de Wijnstraat waar de treinen vanaf station Blaak vlak langs de ruiten raasden. Omdat er geen gewone suiker was dronk een kopje koffie met vanillesuiker die Gerrit ergens in het pand gevonden had.

Het was halverwege de jaren tachtig, ik speelde toneel en werkte op de Fenomena, en het Onafhankelijk Toneel scheidde zich af van Maatschappij Discordia, verhuisde naar de St-Jobsweg en werd zo langzamerhand onder de nieuwe artistieke leiding bekender en beroemder. Mijn band met het OT werd losser en ik miste wel eens een voorstelling. Soms had ik daar later spijt van als ik geweldige recensies las of een gemiste voorstelling een prijs won.

Ik was eerlijk gezegd niet zo gecharmeerd van de grote barokopera's. De kleine kameropera's konden me meer bekoren. In het oude gebouw aan de St-Jobsweg waren fantastisch mooie voorstellingen te zien zoals Platonov, met een geweldige Bert Luppes, waarbij het publiek tussen de bedrijven door van de ene naar de andere tribune moest lopen.

De nieuwe zaal werd geopend met een toepasselijke Ibsen, Bouwmeester Solness, opnieuw met Bert Luppes in een superieure rol. Ik vraag me af hoeveel Ibsens Mirjam Koen heeft gedaan. In het nieuwe gebouw waren mooie festivals, zoals Cordoba, de twee zomerfestivals en sinds drie jaar het Amateur Theater Festival Rotterdam. Ook een eigen voorstelling kon daar gespeeld worden, De mooie onbekende, voor mij alleen al vanwege de locatie een hoogtepunt in mijn eigen carrière als regisseur.

Ton Lutgerink, lange tijd samen met Mirjam en Gerrit lid van de artistieke leiding, stierf. Hij was er niet vanaf het begin bij. Het begin toen het OT een collectief was waar met zijn allen vegaderd moest worden over de kleur van de plinten in het gebouw. Hij hoeft het einde ook niet meer mee te maken. Bijna veertg jaar bestaat het OT. Zo'n 35 lang heb ik ze gevolgd. Soms vond ik het goed wat ze maakten, soms fantastisch en soms minder goed. Er werd altijd gestreefd naar kwaliteit.

Maar dit is geen tijd van kwaliteit. Het draait nu allemaal om kwantiteit. Hoeveel bezoekers je bereikt, hoeveel geld je verdient. Artisticiteit is niet meetbaar. De impact op die ene bezoeker die naar huis wandelt met het gevoel dat-ie in het diepst van zijn ziel is geraakt, is dat ook niet.

De tijd dat einde zestiger jaren en aan het begin van de zeventiger jaren onder het plaveisel de bloemen bloeiden is voorbij. Nu ligt onder het plaveisel het stinkende moeras der onverschilligheid, dat stinkt naar het geld van een op economische wetten gebouwde samenleving. De tijden zijn veranderd, de tijd van Onafhankelijk Toneel is bijna voorbij. Helaas.

maandag, september 24, 2012

Boogaerdt en vd Schoot: Bimbo

Het is alweer even geleden dat we de voorstelling Bimbo hebben gezien, in augustus tijdens het laatste OT Zomerfestival. Het tweede maar ook allerlaatste zomerfestival want het OT gaat verdwijnen tot schande van de gemeente Rotterdam. Daarover later meer. Nu eerst de voorstelling Bimbo van Boogaard en vd Schoot.

De spelers, allen vrouwen, bevinden zich in een kale ruimte, schaars gekleed in seksueel getinte kleding. Het publiek zit op twee rijen banken, aan drie kanten van de ruimte waarin de vrouwen zijn opgesloten. Met de rug naar hen toe. Te kijken naar grote videoschermen. De achterste korte kant is dicht en dient als achterwand. Voor een camera die aan de voorkant van de ruimte staat maken de actrices live een videoclip.

De moraal komt niet zoals gewoonlijk aan het einde maar vooraf. Teksten op de beeldschermen over hoeveel reclame we dagelijks te zien krijgen. Hoeveel blote dames er op televisie vertoond worden. Dat er veel meer ontklede vrouwen te zien zijn dan mannen omdat mannen altijd gekleed getoond worden. Dat vrouwen vaak worden afgebeeld terwijl ze iets aan het strelen zijn.

Op eentonige hiphopmuziek vol slang en Amerikaanse schuttingwoorden werken de vrouwen zich daarna achter onze ruggen uit de naad. Op de schermen voor ons is het resultaat te zien. In het begin een videoclip zoals op MTV vaak te zien zijn langzamerhand ontaardend in een horrorshow. Wij, de toeschouwers, worden heen en weer geslingerd tussen wat voor ons op de schermen te zien is en wat achter ons gebeurt.

Een prachtige voorstelling, terecht geselecteerd voor het Nederlands Theaterfestival. Een voorstelling die je aan het denken zet over het beeld van de vrouw als seksueel beschikbare wezen dat in de media en met name in videoclips wordt geschapen.

zondag, september 23, 2012

Damaged Goods/Meg Stuart: the fault lines

Er gebeurt iets interessants met me nadat ik de voorstelling the fault lines heb gezien. Een voorstelling die vorig jaar ook te zien zou zijn in de Internationale Keuze, maar toen wegens ziekte werd afgelast. Bij
het verlaten van de zaal is mijn eerste indruk vooral 'saai'.

Maar als ik later de zaal inloop voor de volgende voorstelling Ghost road vraagt Mijn Oude Leermeester me wat ik van the fault lines vond. Ik antwoord: 'Voornamelijk saai' en hij zegt 'Ik vond het prachtig... maar soms ook wel saai.' Waarna mijn mening in retrospectief ineens een kwartslag draait. Na zijn opmerking krijg ik plotseling meer waardering voor de sterke punten en verdwijnen de zwakke naar de achtergrond. Ook het langzame tempo wordt minder belangrijk.

Het is een choreografie voor twee dansers, een man en een vrouw, die begint als een soort ruzie. De man en vrouw slaan elkaar met gestileerde bewegingen (Philipp Gehmacher en Meg Stuart). Rechts op het voortoneel zit een man lange tijd onbeweeglijk met de rug naar ons toe. Het is de videokunstenaar Vladimir Miller die pas halverwege the fault lines in actie komt om met camera en beamer beelden aan de performance toe te voegen. Geen grote close-ups maar juist kleine details in een cirkelvormig beeld en voegt hij al tekenend met een pen lijnen toe aan beelden van de dansers.

Wat het allemaal te betekenen heeft? Geen idee, maar het ziet er intrigerend en spannend uit. Het enige is dat het zoals gezegd allemaal nogal langzaam gaat.

maandag, september 17, 2012

François Mauriac: Le Sagouin


Le Sagouin ( De deugniet) van François Mauriac is het verhaal van Paule een jonge eerzuchtige vrouw, die met een baron is getrouwd. Dat heeft ze gedaan om deel uit te kunnen maken van de sprookjesachtige wereld van de adel en om te kunnen leven op een kasteel. Ze komt echter van een koude kermis thuis.

Zelf dochter van een burgemeester, trouwt ze met de enigszins achterlijke Galéas. Uit de enige keer dat die twee het bed met elkaar delen wordt een nogal lastig kind geboren. Ze doet beklag over haar situatie bij de pastoor van het dorp tijdens lange wandelingen in de omgeving van het dorp waardoor de dorpsbewoners het onschuldige tweetal verdenken van een overspelige relatie. De pastoor vertrekt maar de schande blijft aan Paule kleven. Daarmee vertrekt ook god uit de kapel van het kasteel.

De kleine belhamel Guillou voelt zich door iedereen afgewezen. Hij hoort de gesprekken van de volwassenen om hem heen aan zonder ze echt te begrijpen. Niemand houdt van hem dat is duidelijk. Zijn moeder, zijn grootmoeder Mamie, en de Oostenrijkse dienster Fraülein maken ruzie over zijn opvoeding en zijn vader bemoeit zich nergens mee. Die neemt hem alleen mee naar het kerkhof van Cernès dat de baron aanveegt en onderhoudt, één van de weinige baantjes waar hij geschikt voor is.

Het verhaal komt in een stroomversnelling als Guillou na schooltijd privéles krijgt van de communistische onderwijzer van het dorp. Die laat hem voorlezen uit zijn lievelingsboek van Jules Verne en geeft hem Alleen op de wereld mee om te lezen. Als deze onderwijzer Guillou tenslotte ook afwijst op politieke gronden, spoedt het boek zich naar het dramatische einde. Mijns inziens blijft het verhaal daardoor iets te schetsmatig en identificeer je je niet echt met één van de vijf hopeloze hoofdpersonen. Vijf hoofdpersonen is te veel voor deze korte novelle. Niet het beste werk van Mauriac.

donderdag, september 13, 2012

IJsjes en meisjes


Omdat meisjes niet dik mogen worden neemt alleen de jongen een ijsje en voert hij zijn meisje van tijd tot tijd een hapje opdat zij haar slanke vorm behoudt.

maandag, september 10, 2012

Oom agent is je beste kameraad


Twee agenten in korte broek staan met elkaar te ginnegappen voor het stadhuis van Besançon.

zondag, september 09, 2012

John Steinbeck: Muizen en mensen



Aanleiding om dit boekje ter hand te nemen dat al een tijdje stond te verstoffen in de boekenkast, is het boek dat Geert Mak onlangs heeft doen verschijnen naar aanleiding van John Steinbeck's Travels with Charley en de filmversie van Grapes of wrath (John Huston) die ik niet lang geleden heb gezien..

Muizen en mensen (1937) gaat over George en Lennie, twee mannen op de vlucht tijdens de grote crisis. Wat er precies gebeurd is in Weeds wat precies hun relatie is tot elkaar en waar ze vandaan komen wordt nooit precies duidelijk maar het is duidelijk dat Lennie, een dommekracht die niets onthouden kan, het vermogen heeft zich binnen de kortste keren in de nesten te werken waardoor ze opnieuw zullen moeten vluchten.

Ze komen aan op een boerderij tussen een stel mannen en een vrouw, de nergens bij haar eigen naam genoemde 'Curly's vrouw'. Er is Candy, een oude man die een hand mist, belast met het vegen van de vloer. Er is Slim, een lange dunne paardenmenner. Er is Crooks, de enige zwarte man in het gezelschap die apart woont. Er is Carlson, die een pistool heeft. En is een man die Whit heet, waarover Steinbeck ons verder weinig meedeelt. Tenslotte is er de man van 'Curly's vrouw', Curly zelf, zoon van de baas, en een ruziezoeker die iedereen uitdaagt.

Tussen de mannen hangt een broeierige spanning die wordt aangewakkerd door de enige vrouw in het gezelschap. Zij is voortdurend op zoek naar haar man. Hij, Curly, is voortdurend op zoek naar haar en vreselijk jaloers, bang dat zijn vrouw hem met een van de anderen bedriegt of zal bedriegen. Het komt tot een confrontatie tussen hem en Lennie waarbij hij het onderspit delft. Zijn hand wordt fijngeknepen in de vuist van Lennie.

Maar George en Lennie hebben een droom die hen op de been houdt. Ooit zullen ze een boerderij hebben en dan zal Lennie, mits hij zich goed gedraagt, voor de konijnen mogen zorgen. Ze betrekken de oude veger Candy in hun plan en ook de zwarte Crooks zou best met hen mee willen doen.

Natuurlijk gaat het niet goed. Uitiendelijk loopt de geschiedenis uit in een drama. Lennie slaat op de vlucht, achtervolgd door de mannen van de ranch, met George in hun midden. Alleen in zijn schuilplaats krijgt Lennie hallucinaties, herinneringen aan vroeger komen boven, aan zijn tante Clara, en er verschijnt hem zelfs een sprekend konijn.

Op elke rommelmarkt is altijd wel een boek van John Steinbeck te vinden. Als Nobelprijswinnaar en niet echt ontoegankelijk is hij een schrijver van alle tijden. In de tijd dat ik op de middelbare school zat was Muizen en mensen (Of mice and men) zo'n boek dat vaak door leerlingen werd gekozen om op de boekenlijst te zetten voor het vak Engels. Lekker dun dus snel te lezen. Om de een of andere reden heb ik het toen niet gelezen, en ook later niet, toen ik wel boeken van Steinbeck ging lezen zoals Tortilla flat, Cannery row en (in het Nederlands) De verdoolde bus (The wayward bus). Net als dit Muizen en mensen allemaal tijdloze boeken over gewone mensen die nog steeds zeer de moeite van het lezen waard zijn.

zaterdag, september 08, 2012

J.-K. Huysmans: Op drift



Jean Folantin is een eenzaam persoon. Hij heeft een saaie baan en vervelende collega's. 's Avonds gaat hij op pad om een goed restaurant te zoeken, telkens wordt hij teleurgesteld. Voor liefde ging hij naar de hoeren, maar die slechte gewoonte heeft hij afgezworen. Ook daar werd hij te vaak teleurgesteld.

Folantin is een negentiende-eeuwse voorloper van de hoofdpersoon van De walging van Sartre. In prachtige volzinnen en mooie metaforen beschrijft Huysmans het moderne levensgevoel van de antiheld in dit dunne boekje, Op drift, uit 1882.

Soms lijkt het hem te gelukken om gelukkig te worden, maar steeds opnieuw gaat het mis. Hij ontmoet een oude kennis en even lijkt het er op dat er een vriendschap zal ontstaan. Maar de kennis neemt hem mee naar een nog slechter en luidruchtig eethuis. Vervolgens bezoeken ze een opera waar Folantin zich ergert aan de acteurs, en op botte wijze neemt hij afscheid. Alles beschreven in een barokke en flamboyante stijl.

Dan besluit hij zijn eten thuis te laten bezorgen om niet meer naar restaurants te hoeven zoeken, maar na de eerste euforie gaat het ook met dit eten snel bergafwaarts. De soep is elke dag hetzelfde en het komt steeds later en is iedere dag minder warm.

Tenslotte besluit hij dan toch weer een restaurant te bezoeken en gaat tot overmaat van ramp ook nog tegen zijn zin mee met een publieke vrouw. Waarna duidelijk is dat het met die Folantin nooit wat zal worden.

Je identificeert je niet met het noodlot van de existentiele held. Je kunt wel heerlijk om hem lachen.

vrijdag, september 07, 2012

Geheimzinnige plek



Onder het viaduct waar de snelweg de Jacques Dutilhweg kruist, tussen fietsknooppunten 77 en 78 bevindt zich een geheimzinnige plek. Ik fiets er regelmatig langs, op weg naar een repetitie in Zevenkamp. Drie banken en een lantaarnpaal vormen een vreemd carre. Om er te komen moet je een modderig pad oversteken.



Wie wil hier nu gaan zitten? Overdag is er geen zon, 's nachts is er alleen die eenzame lantaarnpaal. Enige tijd geleden stond er vlakbij onder hetzelfde viaduct een tent. Op het randje dat op de bovenste foto rechts te zien is. Voor de ingang van de tent een paar schoenen. De bewoner heb ik nooit gezien, maar op een gegeven moment moet de politie de zwerver toch hebben ontdekt en hem gesommeerd te vertrekken. Maar zelfs nu die zwerver vertrokken is blijft het een geheimzinnige plek.

donderdag, september 06, 2012

Rotown college

Buiten is het terras vol. Het is vanavond vrij plotseling weer eens een zwoele zomeravond. Binnen is het bijna leeg. Maar tussen half tien, de officiële aanvangstijd, en kwart voor tien loopt Rotown toch langzaam vol. Muzikanten begroeten elkaar. Geen gewone hand wordt er gegeven maar iets tussen een handdruk en een hi five in. Mannen in pakken drentelen enigszins nerveus rond of staan juist relaxt met vrienden te praten. Zo bereidt iedereen zich op zijn eigen manier voor op een optreden.

Dan verschijnt presentatrice Elfie Tromp op het podium, in strakke gouden broek. Ze verklaart de functie van Rotown College met behulp van een spiekbriefje. De namen van de deelnemende organisaties zijn ook niet gemakkelijk te onthouden. Zadkine, Albeda, de Erasmus Universiteit en Rotown hebben de handen ineen geslagen om jonge popmuzikanten, studenten nog, een kans te geven om op te treden. Op een goed podium, met goed licht en goed geluid en naar nu blijkt, voor een geinteresseerd publiek.

Jared Grant bijt met een tienkoppige band het spits af. Blazers, achtergrondzangeressen, toetsen, gitaar, bas en drums, het is er allemaal. Soul is het wat hij brengt, Motown maar ook een vleug Stax en Atlantic als het meer funky wordt. We horen echo's van Al Green en de Doobie Brothers. Lekkere dansbare muziek en het lukt Jared dan ook om de voeten van de vloer te krijgen. Een goede start van het allereerste Rotown College.

Daarna, na een korte pauze, is het tijd voor het optreden van de Rizzo Family, de mannen in zwarte pakken, de dame in een zwart gilet, een naam als van een mafia-familie. Deze viifmansformatie maakt stevige powerpop, het soort muziek dat we kennen van Anouk. De zangeres trekt haar scheur ver open en de gitarist soleert er lustig op los. Het is goed gedaan maar niet mijn soort muziek. Maar gelukkig zijn er genoeg mensen die mijn mening niet delen en wordt er zelfs nog een toegift verlangd.

Wat me deze avond het meest verbaast is dat geen van de organiserende partners aanwezig is, zelfs de coördinator van Codarts onbreekt. Niemand van het gezelschap waarmee ik voor de vakantie aan tafel zat om dit initiatief voor te bespreken en afspraken te maken, is er. Alleen de mensen van Rotown zijn er, de directeur, de programmeur. Niemand van het Albeda College, van Zadkine, van Codarts. Ze zouden toch net als ik, en mijn collega's waarvan er wel een aantal gekomen is, nieuwsgierig moeten zijn hoe dit experiment verloopt? Vreemd.

woensdag, september 05, 2012

Vijver

Een grote bak vol met vissen staat in het fort dat Vauban in Besancon heeft laten bouwen. Een jongen aait de vissen.

De warme winkel: Luitenantenduetten

In de kelder van galerie Dek22 spelen de twee acteurs van De Warme Winkel de voorstelling Luitenantenduetten in het kader van het OT Zomerfestival. Het tweede OT Zomerfestival want in 2010 was een eerste editie. Net als toen zijn er ook nu een aantal interessante gasten uitgenodigd om hun voorstellingen in het OT Theater of, zoals deze, op locatie in de buurt.

Vanuit de foyer van het OT Theater aan de Mullerpier worden we meegevoerd naar een zijdeurtje van galerie Dek22, gaan een trapje naar beneden en komen in een onderaardse kelderruimte terecht waar de twee acteurs al op ons zitten te wachten bij een klein kacheltje dat niet brandt. Achter hen een wand van grijze paardendekens. Op de voorgrond een overheadprojector die net als het kacheltje ook niet brandt.

De twee luitenanten zijn beschermers van de kunst, en de kunst wordt bedreigd. De kunst is een vrouw, wat mooi wordt uitgebeeld door de ene acteur die een bruidsjurk als een slabbetje omknoopt, en ons vertelt dat ze voortdurend wordt verkracht door de mannen en dat ze daarom alle mannen dood gaat schieten. Lange mannen, korte mannen, dikke mannen, dunne mannen, etc., etc. De ander schminckt zijn gezicht zwart en verbeeldt zo een neger. En een neger is alleen maar goed om muziek te maken.

Zo scheppen de mannen door middel van associaties het beeld van de bedreigde kunst. Bedreigd door de barbaren, bedreigd van alle kanten. Van tijd tot tijd horen we een zware brom van een machine alsof een metro voorbijkomt, de deur gaat open en de mannen lijken er naar toe te worden gezogen. Ook hiervan gaat een onbekende dreiging uit. Er is een prachtige slapstickscène waarin de mannen met een geweer in de hand worstelen met hun stoel en tenslotte gaan de paardendekens naar beneden en tonen ze ons een expositie van schilderijen op de muren geprojecteerd door middel van overhead projectoren.

En dan komt de bittere moraal. Voor kunst moet betaald worden. Op het programma staat dat men betalen mag naar eigen inzicht. Maar dat blijkt niet helemaal het geval. Ons wordt voorgerekend wat de voorstelling heeft gekost. Wat 'men' in het algemeen voor een avond uit moet betalen. Waardoor we onder druk gezet worden zoveel mogelijk in de hoge hoed te stoppen die ons onder de neus wordt gehouden. Net terug uit Frankrijk waar de artiesten een stuk beleefder zijn komt dit op ons over als groffe Hollandse geldlust en koopmansgeest. Het komt hard en rauw aan. En zet toch tot denken aan.

maandag, september 03, 2012

Bij de pashokjes

Terwijl mijn lief kleding past in de Promod in Dijon, fotografeer ik een man die net als ik zit te wachten tot zijn lief haar kleding aan heeft.

Txt. Alles is mogelijk in zestien verhalen



Uw gastheer Abdelkader Benali.

De titel is enigszins misleidend. Van de zestien prozateksten die deze door Abdelkader Benali in samenwerking met een aantal leraren nederlands samengestelde bundel bevat, zijn er maar vier echte verhalen. Het andere dozijn is of een hoofdstuk of een fragment uit een roman. Echte verhalenschrijvers zoals Bob den Uyl, F.B. Hotz en J.M.A. Biesheuvel ontbreken en van korte-stukken-schrijver Remco Campert is het laatste hoofdstuk van Het leven is vurrukkulluk opgenomen en geen kort verhaal. Dat is jammer.

Keuze
De keuze van schrijvers is voor mij verrassend. Een groot aantal jonge schrijvers kende ik nog niet. Andere schrijvers kende ik van naam maar had ik nog nooit iets van gelezen. Ook zijn er schrijvers bij waar ik wel iets van had gelezen maar ik wist niet meer wat. Zoals F. Springer, de schrijver van het geweldig spannende openingsverhaal Een eskimo op het dak. Van Wanda Reisel had ik eens een aantal toneelstukken gelezen maar het fragment waarmee ze hier vertegenwoordigd is, vond ik niet veel aan. Van Arthur Japin had ik het boekenweekgeschenk gelezen (waar ik niets aan vond), en daarvan vind ik het opgenomen fragment dan weer wel erg spannend. Van Tommy Wieringa is een stuk uit Joe Speedboat opgenomen, een boek dat ik tot de helft heb gelezen, zonder dat ik sindsdien de lust heb gevoeld het verder uit te lezen.

Echte verhalen
Het mooist zijn toch de echte verhalen. Begeerte van Manon Uphoff uit de gelijknamige bunel. Over een jong meisje dat voor het eerst met een man naar bed gaat. Een vreemde, onbekende man die haar meeneemt naar een kamer met meer mannen en het dan achter een gordijntje met haar doet. Een buitenkansje van Margriet de Moor, over een oudere vrouw met een antiekzaak die het aanlegt met een onbetrouwbare jongeman en Alcohol en Zeeschelpen van Rashid Novaire, iemand waarvan ik zelfs de naam nog nooit had gehoord. Dat is eveneens een mysterieus verhaal over een groep jongens die zich met vreemde zaken bezighoudt en dat begint met de prachtige regel 'We scheidden het water van de pure drank.' En zoals gezegd het verhaal van Springer. Over een groep jonge mensen die een hete zomerdag op het dak doorbrengt. Je voelt dat er iets verschrikkelijks staat te gebeuren en dat gebeurt dan uiteindelijk ook.

Indrukwekkend
Indrukwekkend vond ik ook het fragment Na Valentijn van Esther J. Ending over een hippiegezin dat wordt geterroriseerd door een Spaanse stiefvader met losse handjes.
Ook schrijvers die de laatste jaren veel succes hadden en van wie ik nog nooit iets had gelezen staan er in, zoals Herman Koch en Franca Treur. Die konden mij echter maar matig bekoren. Wie blijven dan nog over? Dimitri Verhulst met een gedeelte uit zijn succesroman De helaasheid der dingen, erg grappig en Joris van Casteren, Rob van Essen, Jannah Loontjens en Stephan Enter (Jeune premier).

Thema
Dat laatste verhaal, geschreven in de jij-vorm, is weer erg bijzonder. Opnieuw over een jongen op de middelbare school, over zijn eerste verliefdheid in een klein christelijk dorp. Pas bij dit laatste verhaal valt me ineens op dat de verhalen ook wat thema betreft bij elkaar gezocht zijn. Dit is tenslotte een boek voor middelbare scholieren. De hoofdpersonen uit de verhalen zitten allemaal op de middelbare school.
De inleidingen die Abdelkader Benali bij de verhalen schreef zijn enthousiasmerend en informatief, met verwijzingen naar andere boeken en soms naar bijpassende muziek.

Grunberg
Al met al een interessante dwarsdoorsnede van de moderne nederlandse literatuur. Met uitschieters naar boven en naar beneden. Is de nederlandse literatuur nu mijn literatuur? Nee, niet echt. Ik vertel altijd dat Arnon Grunberg de enige moderne nederlandse schrijver is die ik lees. Die staat er niet in, alhoewel een fragment uit Blauwe maandagen of Thirza er goed in had gepast, of het korte verhaal Brief aan M.

woensdag, augustus 29, 2012

Straatfotografie

Ook tijdens onze vakantie maak ik foto's op straat. In dit en in de komende berichten een kleine selectie van de meest geslaagde foto's. Dit jongetje fotografeerde ik in Nancy op Place Stanislas.

dinsdag, augustus 28, 2012

Bourgondisch eten



Natuurlijk wordt er tijdens de vakantie weer bijzonder weinig gekookt door onszelf. Helemaal niet, eerlijk gezegd. Geen enkele keer hebben we zelf inkopen gedaan en een maaltijd bereid. Maar iedere dag moet er gegeten worden.

Ondertussen zijn we aardig getraind in het vinden van een restaurant. Niet meer eindeloos zoeken maar snel beslissen. Aan de hand van de kaart, de prijzen of aan de hand van het uiterlijk van de klandizie. Soms met behulp van internet als er wifi is. Dan zoek ik naar een tip van de Lonely planet.

Het meest vreemde restaurant dat we op die manier vinden is het kaasrestaurant La bouche a l'oreille in Nancy waar de kaaslucht op ons drukt en bijna verstikkend is als een dikke deken, en naast Frans eten we regelmatig Italiaans.

Tijdens het festival Chalon-dans-la-Rue eten we op de festivalterreinen bij de cateraars die in tenten met simpele middelen allerlei lekkers tevoorschijn toveren. Vooral de pizza's bij De Docks zijn heerlijk, het eten bij Madame Suzy is iets minder van kwaliteit. Maar gezien de mate waarin iedereen zijn best doet mag dat de pret niet drukken. Zij hebben geen complete keuken tot hun beschikking.

Het allerlekkerst eten we in Chalon bij Chez Jules en het is een schande dat ik na een paar dagen alweer vergeten ben wat ik er at. Na lang zoeken in de uithoeken van mijn geheugen en met hulp van mijn lief weet ik het te reconstrueren: een tartare de volaille en rundvlees met een saus van blauwe kaas.

Tortellini met tonijn eet ik in Besancon (foto) bij een winkel in Italiaanse en Corsicaanse delicatessen die op de Rue Bersot een terrasje heeft, en mosselen met rijst in Chalon bij Via Roma. Dat laatste was na lang zoeken naar een restaurant (zie het vorige bericht). Maar toen we eenmaal in de Rue Strassbourg waren hoefden we niet lang meer te zoeken.

Soms eten we iets simpels en goedkoop in een toeristische eetgelegenheid maar meestal valt dat tegen. In Cluny bij La Nation zijn het vlees en de frites lekker maar is de sla halfwarm en verlept. Over de pannenkoeken in Dijon heb ik al geschreven.

In Bray eten we in La Grange Finot midden op het platteland. Een dag eerder zijn we daar met hulp van de wispelturige navigatie langdurig verdwaald. Daar eet ik echt op zijn boers een groot stuk rundvlees met een overheerlijke mosterd.

Het laatste avondmaal genieten we in het lege restaurant Miam-miam. Een soort van versierde boterham. Eenvoudig en lekker. Op de mijne ligt een specialiteit van de streek. Een rookworst die luistert naar de naam Morteau.

Al met al een lekkere Bourgondische vakantie.

maandag, augustus 27, 2012

Op zoek naar eten


De dame achter de bar van Au cheval blanc, het enige restaurant in St Boil ziet er vermoeid uit. Het is een spichtige dame met een bril met een al even spichtig montuurtje. 'Complet. Désolé,' zegt ze als ik vraag of we hier kunnen eten. Je bent helemaal niet désolé denk ik. We blijven nog wat dralen want vreemd genoeg is de eetzaal helemaal leeg. Er is geen enkele gast te zien behalve de man en vrouw die aan de voorkant op het terras zitten te roken. 'Het terras zit helemaal vol en ik ben maar helemaal alleen', voegt ze toe als ze begrepen heeft dat we een verklaring wensen. Dan zie ik dat aan de achterkant nog een terras is en dat daar inderdaad gasten zitten te eten. Ik vraag haar waar in de buurt we zouden kunnen eten. 'Buxy!' antwoordt ze weer even bits. We keren terug naar onze Fiat en gaan op weg.

In Buxy heb ik op de heenweg een restaurant gezien, Aux années vins, midden in het dorp. We bestuderen de kaart die buiten hangt. Het is er enigszins prijzig maar we besluiten toch maar naar binnen te gaan. Het terras op de binnenplaats is helemaal leeg en verlaten en het geheel ziet er gesloten uit. Op een bord bij de ingang is te lezen dat ze tot kwart over negen open zijn. Het is nu vijf over.

Drie mannen en een vrouw zitten op het dorpsplein voor het café te drinken. Een man met lang piekerig haar is net midden in een verhaal dat hij met veel enthousiasme en gebaren brengt. Ik wacht even om mijn vraag te stellen, de man maakt zijn zin af en dan kijken ze alle vier naar mij op vanuit hun terrasstoeltjes. Er is nog een restaurant om de hoek vertelt de oudste. Direct om de hoek na het stopbord.

Achter het raam van de bar-brasserie Le Bacchus zit een man grote slierten spaghetti in zijn mond te proppen. Zijn grauwe T-shirt vol vlekken is even smerig als de wijze waarop hij zit te eten. Ook deze eetzaal is verlaten. Maar we kunnen hier eten, zegt de vieze man. Voor de vorm gaan we zitten en bestuderen de kaart. Ik kan de letters niet goed lezen maar neem niet eens de moeite mijn bril te pakken. Als we de zaak verlaten vraagt de man op enigszins agressieve toon 'Pourquoi?' We doen of we niet genoeg Frans kunnen om het uit te leggen, stamelen wat onduidelijke woorden in het Nederlands en verlaten de zaak.

In de Rue Strassbourg in Chalon-sur-Saone zijn restaurants in overvloed. Al snel zitten we aan tafel bij Via Roma, worden verwelkomd door een vriendelijke dikkerd, bediend door een wonderschone jongedame in een ultrakort rokje, zo weggelopen uit 1001 nacht, en eten we een lekkere Italiaanse maaltijd.

zondag, augustus 26, 2012

Notre Dame de la Nativité


Op een bijzonder hete dag lunchen we op een grasveldje bij het Romaanse kerkje van Malay uit de elfde of twaalfde eeuw. Eén van de mooiste van de streek waarin een groot aantal Romaanse kerken te vinden zijn. Het heet de Notre Dame de la Nativité,