zondag, februari 28, 2010

Onafhankelijk Toneel: Huis van de stilte

Bij binneenkomst realiseer ik me hoe lang ik al naar de voorstellingen van het Onafhankelijk Toneel (OT) ga. Ik woonde nog in Enschede toen ik de eerste voorstellingen zag. A Circular Play, Andy Warhol, voorstellingen die een grote indruk op me maakten. Met mij is ook het overige publiek van OT ouder geworden. Waren we vorige week bij Hemel/Hel de ouderen in de zaal, nu zijn we de jongeren. Terwijl het overgrote deel van de acteurs jong is. Net van de toneelschool, een stagiaire, alleen Marlies Heuer en Bert Luppes behoren tot de oudere garde. Dat was niet zo toen ik in Enschede studeerde en het OT een jonge groep was die een overwegend jong publiek trok. Maar de voorstellingen van OT zijn alhoewel minder vernieuwend nog steeds indrukwekkend.

Het huis van de stilte is een bewerking van een boek van Orhan Pamuk. Een boek met meerdere verhaallijnen en in deze lange voorstelling komt een groot gedeelte van al die verhaallijnen aan bod. Of het alle zijn weet ik niet want ik heb het boek niet gelezen. De oude oma en weduwe Fatma woont in een huis aan zee, alleen met haar bediende, haar neef, een onecht kind van haar gestorven man Selahattin. Tijdens de zomervakanties komen haar drie kleinkinderen, alle drie wees, vanuit Istanboel terug naar het kleine plaatsje aan zee bij hun oma. Hun ouders zijn allebei begraven in het plaatsje.

Alle spelers zijn voorzien van zendermicrofoons door middel van welke zij van tijd tot tijd zacht pratend hun gedachten uitspreken. In het overige spel spreken ze zonder microfoon. Een mooie vondst die het mogelijk maakt net als in een boek ook in de gedachtenwereld van de personages te vertoeven.

Belangrijkste thema in het stuk is de breuk tussen Oost en West. Turkije ligt op de breuklijn tussen Europa en Azië en ook de personages hebben moeite met kiezen tussen Oost en West. De oude dokter Selahattin heeft zijn achternaam veranderd in Darwinolu naar de bedenker van de evolutietheorie, zijn vrouw Fatma is ouderwets en religieus en wil van dit soort nieuwlichterij en blasfemie niets weten. Ook in de kinderen komen de tegenstellingen tot uiting. Het verhaal speelt rond 1980 in de tijd van een staatsgreep van de militairen en rondom de tegenstelling tussen de 'Idealisten', een groep nationalisten en de communisten. Het mooie is dat Orhan Pamuk deze politieke tegenstelling ook tot een tegenstelling tussen en in de personages maakt.

De voorstelling duurt drie uur waarin ik me geen minuut heb verveeld. Erg knap, vind ik. Maar dat komt ook door de rijkdom van de geschiedenis die wordt verteld. Mijn complimenten aan het OT dat ze na al die jaren nog steeds de lat zo hoog leggen (op Olympische hoogte zou ik bijna zeggen) en de belofte steeds opnieuw weten waar te maken.

vrijdag, februari 26, 2010

Nieuwe inzichten

Drie weken zijn we nu bezig met de lange versie van De Mooie Onbekende. De eerste repetitie was een praatrepetitie over de twee grote scènes die Dokter Kees en ik uit de eenakterversie hadden gesneden. Een scène tussen De Mooie Onbekende en Lutter, waarin ze wordt aangerand door de laatste, en een scène tussen De Mooie Onbekende en haar aanstaande echtgenoot waarin ze besluit terug te gaan naar het Duitse plaatsje waar haar zoveel naars is aangedaan.

De tweede repetitie hebben we gewerkt aan het derde bedrijf en gisteravond aan het eerste. Met het terugplaatsen van de weggesneden teksten komen er allerlei nieuwe inzichten naar boven over het stuk en over de personages. Lutter die in de eenakterversie een overduidelijke nare man was, wordt nu meer een gek, een gestoord personage. De rollen van mevrouw Mielke en de Mooie Onbekende krijgen meer diepte. Dat kwam gisteren duidelijk naar voren bij het repeteren van de opkomst van de Mooie Onbekende en haar ontvangst door de hotelhoudster, mevrouw Mielke.

Ook het ritme in de voorstelling verandert. Was het tempo in de eenakter erg hoog, nu zijn er meer rustpunten, maar daardoor is er ook meer spanning.

Foto: scène uit het eerste bedrijf, foto van Kees Deenik die ook een eigen fotoblog heeft.

donderdag, februari 25, 2010

Een avond Nick Lowe

Met de band doen we een avond Nick Lowe. De bassist is op wintersport, we zijn met zijn vieren en ik moet de bas hanteren. Tot mijn schrik heeft onze Gekuifde Gitarist een fretloze bas meegenomen. Dat is oppassen geblazen. Ik ben al niet goed in het stemmen van een gitaar dus basgitaar spelen zonder fretten lijkt me niet makkelijk. Het gaat me uiteindelijk redelijk goed af (denk ik, ik heb de opnamen nog niet gehoord).

Het is weer een gezellige avond. We spelen een vijftal covers van Nick Lowe en ook van Brinsley Schwarz. What's so funny 'bout peace, love and understanding? (blijft altijd actueel), I knew the bride when she used to rock'n'roll (lekkere Chuck Berry-achtige rocker), I love the sound of breaking glass (eenvoudig nummer maar moeilijk te spelen), Tonight (die bijna in één keer helemaal goed gaat terwijl het schema niet eenvoudig is) en Crackin' up (blijft een beetje modderig). Goed begin, matig einde.

Ik heb Nick Lowe één keer live gezien in Rotterdam in Nighttown met Paul Carrack, John Hiatt, Martin Belmont en Terry Williams zoals hier in Rockpalast.

maandag, februari 22, 2010

Alex van Warmerdam in Schiedam

Een schilderijententoonstelling van een theatermaker. Alex van Warmerdam is vooral beroemd geworden met zijn films zoals Abel (de eerste) en De laatste dagen van Emma Blank (de laatste tot nu toe). Maar hij is toch vooral een theatermaker alhoewel opgeleid op de kunstacademie en ook nog eens schrijver van een roman en een gedichtenbundel. Een multitalent zoals dat heet. Zouden zijn schilderijen ook tentoongesteld zijn als hij niet zo beroemd was in die twee andere disciplines, het theatervak en de film? Ik vraag het me af. Ik vind Van Warmerdam geen geweldig schilder. Zijn stijl doet denken aan die van Magritte, ook zo'n twijfelgeval. De ideeën van zowel René Magritte als Alex van Warmerdam verwonderen en intrigeren, maar de manier waarop het geschilderd is is niet echt indrukwekkend.

Is het daarom een slechte tentoonstelling? Nee, absoluut niet. Het is een prachtige tentoonstelling en zeker als je, zoals ik, alle films van Van Warmerdam hebt gezien en een groot deel van zijn theateroeuvre. Ik volg zijn werk al vanaf de voorstelling Op Avontuur (1973), de tweede voorstelling van Hauser Orkater en heb een uitzondering daargelaten van bijna alles genoten. Met name van Graniet, De wet van Luisman, De Noorderlingen. En dan is deze tentoonstelling een feest der herkenning. Er zijn korte clips uit al zijn films, er zijn schetsen van decors, animatiefilms uit voorstellingen, objecten en natuurlijk schilderijen en gouaches.

Wat opvalt zijn de consistente factoren in het werk. De naakte meisjes en vrouwen, het geweld, de miscommunicatie tussen mensen, tussen man en vrouw. Het lijkt een hermetisch gesloten andere wereld die op de onze lijkt maar dat net niet is. Kafka in Holland.

Een aanrader!

zaterdag, februari 20, 2010

Siberia: Hemel/Hel

We wachten in een grote kille ruimte met een grote tafel en er om heen wat stoeltjes en een soort tribune met kussens waarop in zwartwit moderne helden staan afgebeeld. Steve Jobs, Nelson Mandela, Martin Luther King. Sommige levend, anderen dood. Als het er niet zo kil en koud was zou je kunnen denken dat je in het vagevuur was beland voordat de voorstelling Hemel/Hel van theatergroep Siberia aanvangt. De artistiek leider van Siberia komt ons ook nog eens vertellen dat de voorstelling een half uur later begint omdat op sommige plaatsen in de communicatie is vermeld dat de voorstelling pas om acht uur begint. Hadden we een stuk rustiger kunnen eten en ons niet zo hoeven haasten.

Dan mogen we naar binnen. We nemen plaats op oranje plastic stoeltjes in de oksels van een groot kruis. Op ieder uiteinde van het kruis staat of ligt een speler en op een apart staand blok staat een vijfde. We kijken vanaf onze plaatsen omhoog naar drie mannen en twee vrouwen. Vijf jongeren die pas overleden zijn en er aan moeten wennen aan het idee dat ze er niet meer zijn en toch ergens zijn. In de hemel of in de hel. Jongeren die nog een leven voor zich hadden dat nu ineens afgelopen blijkt te zijn.

Het is een heftig stuk met grote emoties en mooie teksten geschreven door vier jonge schrijvers die zijn gecoacht door Rob de Graaf. Er wordt met veel energie gespeeld. Vooral de scène waarin blijkt dat één van de twee vrouwen is gestikt in haar eigen braaksel na het nemen van een iets te grote snuif cocaïne komt hard aan.

De boodschap van het stuk gaat toch meer over het leven dan over de dood. Dat het belangrijk is de juiste keuzes te maken in je leven. Het kan toch zo maar ineens afgelopen zijn met je. Iets wat je je als jongere zeker niet altijd realiseert.

Dit is het eerste eigen stuk van Mariëlle van de Griendt in de theaterzalen bij theatergroep Siberia en het is een goede start. Als ex-zakelijk leider bij Rotjong heb ik zo'n beetje alle stukken van Rotjong gezien maar tot nog toe zag ik tot mijn spijt en schande nog geen enkel stuk van Siberia.

P.S. Dat laatste komt ook omdat er tè veel theater te zien is op hetzelfde moment in Rotterdam. Dit weekend moest ik kiezen tussen Branden bij het RO, Onder Melkwoud bij Bonheur, Rail Gourmet van Wunderbaum, Working Title van Ivana Muller, Huis van de stilte bij OT en dit stuk.

vrijdag, februari 19, 2010

Lush Life


Een vrouw met een nogal plat accent vraagt of deze trein naar Den Haag gaat. Vanaf de bank aan de andere kant van de trein naast me antwoordt een heer met een prachtig heerlijk bekakt Haags accent. "Deze trein gaat naar Den Haag Hollands Spoor en naar Den Haag Centraal." Of de trein dan ook naar Leiden gaat. "Nee, de trein gaat niet verder dan Den Haag." Even later hoor ik hem in zijn mobiele telefoon praten. "Nee, de afspraak morgenochtend gaat niet door."

Voordat de trein begint te rijden neemt een urban jongen naast hem plaats. Mooi jackje met pied-de-poule en een pet op het hoofd. Hij is in gezelschap van een jongedame die er Marokkaans uitziet. De jongen is donker, zij iets lichter. Er begint een gesprek dat ik niet echt volg totdat ik hoor dat het gaat over hoe de jongedame er uitziet. Ze vindt zichzelf er niet uit zien terwijl de jongen vindt van wel. Aan de Haagse heer wordt om advies gevraagd. "Je ziet er prachtig uit," antwoordt hij, "en ik kan het weten want ik heb een prachtige vrouw en twee prachtige dochters." Het is een genoegen om naar zijn stem te luisteren dus luister ik mee. Maar de jongedame is niet tevreden. Ze ziet mij kijken en vraagt ook mij om advies. "Je ziet een tikkeltje bleek," is mijn politiek correcte antwoord. Ook dat antwoord is niet goed. Alle mannen zijn hetzelfde, ze zeggen dat je er goed uitziet als je er helemaal niet goed uitziet. De jongedame is fel en niet gauw tevreden.

Er neemt een jong meisje in een zwartwitte winterjas tegenover mij plaats. In haar oren de witte dopjes van haar mp3-speler maar het is duidelijk dat ze alles hoort wat er om haar heen gezegd wordt. Zij is echt bleek, haar blanke gezicht omlijst door lang sluik zwart haar, en neemt van tijd met behulp van een rietje een slokje van haar milkshake. Ze heeft mooie ogen die ze van tijd tot tijd naar me opslaat. "Laten we het haar vragen," is mijn voorstel. "Maar zij is echt bleek," zegt de jongedame. "Maar geen man," werp ik tegen. We vragen het haar. "Je ziet er goed uit, hoor." antwoordt ze vriendelijk. Weer is de felle jongedame niet tevreden. Ze durft vast de waarheid niet te zeggen omdat er een neger tegenover haar zit met een petje op. Iedereen liegt tegen haar. Haar vriend moet er om lachen en zegt dat hij vaker met de trein gaat reizen. "Misschien is ze eigenlijk een man," opper ik voor de grap. De heetgebakerde jongedame schrikt van mijn opmerking, het meisje met de milkshake blijft vriendelijk glimlachen.

De Haagse Heer geeft het gesprek een andere wending. Eerst vertelt hij een mop, dan stelt hij voor een lied voor de jongedame te zingen. Lush life van Billy Strayhorn. Hij is saxofonist vertelt hij. Hij zingt expressief en plaatst elke regel. Hij eindigt met een fff-fff-fff waar de saxofoonsolo begint. "Ik hoop dat dat in het echt beter klinkt," zegt de jongedame en lacht. Dan applaudiseren we allemaal.

zondag, februari 14, 2010

Reinier van Mourik wint Monologenfestival

Gisteravond heeft Reinier van Mourik het Monologenfestival gewonnen met zijn monoloog Dagboek van een gek. Terecht, alhoewel de keuze van de jury die bestond uit Leny Vos (regisseur en ex-voorzitter van de Rotterdamse Vereniging voor Amateurtheater), Marga Zwirs (stem- en zangpedagoog) en Joop Keesmaat (acteur) voornamelijk door smaak werd bepaald. Ook de monologen van Helena Evora (Kind noch kraai, geregisseerd door Francien Schraal) en de monoloog van Minnekus de Groot (De Verliezers, geregisseerd door Kees Deenik, waar ik vorige week al over schreef), hadden mijns inziens kunnen winnen. Van de monoloog van Barbara Willems (Stemmen, geregisseerd door Reint Laan) snapte ik eerlijk gezegd niet veel. Veel vorm, veel muziek, veel beweging, interessante tekst, maar waar ging het over en waar ging het naar toe? Voor mij waren er drie mogelijke winnaars.

Na afloop word ook ik als regisseur door veel mensen gefeliciteerd met de overwinning van Reinier. Ik heb er een enigszins ambivalent gevoel bij. Ik heb de monoloog geregisseerd en er zitten nog steeds een groot aantal van mijn ideeën en aanwijzingen in, maar hoe groot is mijn aandeel in de uiteindelijke voorstelling? Een monoloog regisseren is toch meer coachen dan regisseren. Het meest heeft Reinier geleerd van het vele spelen in de huiskamers van vrienden en kennissen. Een slimme zet.

Tijdens het spelen van de finalevoorstelling is Reinier duidelijk nerveus. Hij verspreekt zich vaak maar weet de spanning van het stuk goed op te wekken en vast te houden. De voorstelling is ondanks die versprekingen zelfs sterker dan de week er voor. De kreet op het einde wanneer de gek om zijn moeder roept gaat door merg en been.

vrijdag, februari 12, 2010

Harold K

Hoogtepunt van een avond Stukafest is voor mij Harold K. We, dat zijn twee collega's en ik, zien hem optreden in de zolderkamer van Geert. Het is onze tweede voorstelling in het rondje van drie. Daarvoor hebben we in Centrum Beeldende Kunst al een Poetry Slam gezien die gewonnen wordt door de een week geleden door ons benoemde campusdichter Lennart Pieters. Vervolgens traden daar Wilfried de Jong en Ernest van der Kwast op met grappige studentikoze brieven aan elkaar, stukjes uit hun boeken en het verhaal van een reportage voor de Revu over een Indiase man die met zijn geslachstdeel vier balen met twintig kilo rijst zou kunnen tillen. Daarvoor zou hij een plaats in het Guinness Book of Records hebben bemachtigd, ware het niet dat het GBoR niet zulke onzedelijke records plaatst.

Na deze opening stappen we op de fiets en rijden naar de Witte de Withstraat waar in de vensterbank bij Rolf thuis Renske de Greef op ons zit te wachten. Zij leest voor uit haar nieuwste boek En je ziet nog eens wat en probeert een discussie met het publiek op gang te brengen over ontwikkelingswerk en het nut daarvan. Ik ben niet onder de indruk.

Zoals gezegd ben ik dat wel van Harold K. Een gevoelige en verlegen jongen die fragiele liedjes zingt en speelt. Hij begeleidt zichzelf op de gitaar en doet dat erg goed. Aparte akkoorden, bijzondere wijzen van tokkelen. Hij zingt in het Nederlands, het Limburgs (waar hij vandaan komt) en één Amerikaans countryliedje, een cover, in het Engels. Mooi.

Buiten is het glad als we op weg gaan naar Mijke, naar onze laatste studentenkamer. Zij heeft een heel grote kamer aan de Graaf Florisstraat. Hier treedt min of meer tussen de schuifdeuren Revolution TV op. Beelden van een laptopje worden met een beamer op een scherm geprojecteerd. Het gaat over drie studentikoze onderwerpen, bier, sex en teevee. Bij de beelden wordt live poëzie gesproken door één van de dichters die we al eerder op de avond zagen tijdens de poetry slam in het CBK. Het is grappig maar we zijn vooral onder de indruk van de kamer en de vreemde kat die er rondloopt. Die laatste ziet er uit als een heel mager en klein hangbuikzwijntje met een kattenkop.

Na deze laatste kamer gaan we met z'n tweeën naar het NAi voor het eindfeest. Eén van onsDaar treedt Go Back to the Zoo op als vervanging voor The Madd. Dat is jammer, ik had liever The Madd gezien. Ik blijf nog even hangen. Ik twijfel of ik mijn dochter die als vrijwilliger op Stukafest werkt mee naar huis moet nemen. Maar zij is pas laat vrij, op het moment dat ik weg wil komt zij naar het feest, dus uiteindelijk fiets ik alleen terug door de nacht.

woensdag, februari 10, 2010

Robertino


Op de rommelmarkt koop ik een single van een Italiaans jongetje dat me enigszins aan onze Heintje doet denken. Hij zingt volgens de hoes een lied dat Mama heet. Zou het hetzelfde lied zijn? Jawel hoor, deze jonge dertienjarige operazanger die les kreeg van de wereldberoemde Tito Schipa, zingt Mama in het Italiaans en doet dat prachtig. Veel beter dan het slappe aftreksel, het moet helaas gezegd, dat Heintje er van maakt.

dinsdag, februari 09, 2010

Verslag Studium Generale Digital IFFR

De film die ik gisteren beschreef (At the end of daybreak) was onderdeel van het Studium Generale-programma Digital IFFR. Een mooi debat dat ik met genoegen heb bijgewoond. Hier een videoverslagje:

maandag, februari 08, 2010

Ho Yuhang: At the end of daybreak

Waarom zijn al die Aziatische films op het International Film Festival Rotterdam zo depressief? Ook dit jaar weer word ik overspoeld door Aziatische ellende. Een jongen en een meisje zijn verliefd op elkaar maar de jongen is 23 en het meisje pas 16. Haar moeder komt er achter omdat ze haar condooms laat rondslingeren in haar nachtkastje. Condooms die ze gebruikt om niet net als haar klasgenoot Sharon zwanger te worden. De ouders willen de jongen voor het gerecht dagen en vragen om dit te voorkomen een hoog geldbedrag. Met moeite weet de gescheiden moeder van de jongen dit geld bij elkaar te krijgen door het te lenen van haar ex-man. Maar dat is niet genoeg voor het verbolgen echtpaar. Nog steeds dreigen ze de jongen voor het gerecht te slepen en een desastreus einde met moord en doodslag is het gevolg. Traag sleept het onvermijdelijke drama zich voort en als je denkt dat het afgelopen is komt er nog meer. Enige lichtpunt in de film is de prachtig acterende Way Ying Hung, ex-kungfu-ster, als de alcoholische moeder, een trieste gescheiden vrouw. Zij maakt dat je blijft kijken. Kijken naar haar ongeluk, haar verdriet, haar dronkenschap.

zaterdag, februari 06, 2010

De Verliezers

Het klinkt alsof je gelijk al wilt verliezen in de wedstrijd die het Monologenfestival is. Maar het is de titel van een boek van Anna Blaman: De Verliezers. En Minnekus de Groot die de monoloog speelt gebaseerd op het boek is zeker geen verliezer. De verliezers zijn de personages in het boek en de mensen die niet zijn komen kijken naar de monoloog van Minnekus. Want die is echt goed. Hij speelt slecht een klein gedeelte uit het boek maar doet dat indrukwekkend. Hij schakelt van het ene personage naar het andere en dat gaat hem erg goed af. Hoofdpersoon is de ik-figuur die zojuist zijn vrouw Lucia heeft verloren. Ze heeft niet echt van hem gehouden en hem bedrogen met een man van wie ze een ring heeft gekregen. Ze ligt opgebaard in het huis wat mooi wordt weergegeven door een rechthoek van blauw licht. De ik-figuur draagt een wit overhemd met te korte mouwen, een te korte stropdas en een te korte broek. Dat alles geeft mooi de benauwdheid van de vijftiger jaren weer. Lucia is vreemdgegaan, iets wat haar man pas heeft ontdekt na de dood van de geheime minnaar. Hij heeft haar vergeven maar zij is altijd van 'de ander' blijven houden wat blijkt uit de ring die ze van hem heeft gekregen en die ze tot haar dood is blijven dragen.
In het stuk wordt de periode vlak na de dood van Lucia gespeeld en alle personages die daar mee te maken hebben. Het stuk is voornamelijk serieus met hier en daar een komische noot en eindigt met een aanklacht tegen god die dit allemaal toch maar laat gebeuren. Indrukwekkend.

Aan het begin van de avond twijfel ik of ik mee moet doen met de publieksjury omdat ik het altijd moeilijk vind om voorstellingen met elkaar te vergelijken. Van te voren neem ik me voor niet te gaan als ik het niet helemaal zeker weet. Maar na het zien van de voorstelling De Verliezers doe ik toch mee. Het mag niet baten. De monoloog van Martin Treffers (hele lange titel van Esther Gerritsen die ik hier niet ga herhalen) wint de prijs van publiekslieveling. Ook een mooie voorstelling, daar niet van.

vrijdag, februari 05, 2010

Eerste prijs

Reinier van Mourik heeft zijn eerste prijs binnen voor de monoloog, het Dagboek van een gek. De prijs voor de Publiekslieveling van de avond op de eerste avond van het Monologenfestival in 't Kapelletje. Terecht vond ik, niet omdat ik hem geregisseerd heb, maar omdat het inderdaad de beste monoloog was van de avond. Het vele spelen in huiskamers heeft de monoloog ondertussen ijzersterk gemaakt en waar ik een heel klein beetje bang voor was gebeurde niet. De angst dat Reinier te klein zou spelen voor de ruimte. Maar gelukkig is hij ervaren genoeg. Er werd mijns inziens weinig gelachen, het publiek was nogal serieus. Ook zat er een aantal vervelende kuchers en hoesters in de zaal dat de concentratie nogal verstoorde.

Na afloop drinken we op het succes, wodka met ijs in café Companje, een echt bruin Rotterdams café voor jong en oud. Te laat naar bed en aangeschoten maar tevreden.

Mijn scheerzeep