zondag, januari 31, 2016

Nick Hornby: High Fidelity

Een boek voor liefhebbers van gramofoonplaten en musicassettes, dat is High Fidelity van Nick Hornby. De hoofdpersoon, Rob Fleming, is eigenaar van een kleine platenzaak in het noorden van Londen, een zaak voor de liefhebber die hij beheert samen met twee soortgelijke idioten die net als hij gek zijn van popmuziek. Liefhebbers van lijstjes zijn het ook. Het boek begint met de meest memorabele breuken in zijn liefdesleven en met de breuk met zijn huidige vriendin, Laura. Dat is de liefde om wie het draait in het boek en in het leven van haar ex Rob.

Zelf ben ik niet echt een platenverzamelaar maar ik houd wel van plaatjes draaien en van popmuziek. Ook ik maakte vroeger musicassettes met de mooiste liedjes voor mijn liefjes. Daarom is dit boek in zekere zin een feest van herkenning. Ook de tijd waarin High Fidelity speelt en de muziek die daar bij hoort is grotendeels mijn tijd. Madness, The Clash, die tijd en die muziek.

Het boek is serieuzer dan ik had verwacht, zeker na het zien van de film en na het lezen van About a boy van Nick Hornby dat ook een serieuze ondertoon had, maar een stuk grappiger is. Terwijl filosofe Simone van Saarloos momenteel een pleidooi houdt voor het singles-bestaan is dit boek een grote ode aan de monogame liefde, de liefde voor die ene, een romantisch beeld. Maar hoe kan het anders als de hoofdpersoon is gevormd door het luisteren naar een wagonlading vol romantische popsongs.

Als lijstjesfreak heb ik zelf op Spotify een uitgebreide lijst gemaakt van liedjes die genoemd worden in het boek en bij alle artiesten die genoemd worden heb ik een favoriet liedje gekozen. Alleen om ook Walking on sunshine op die lijst te zetten, dat op de lijst van platenverkoper Barry staat om de maandagmorgen op te vrolijken,... dat vond ik te ver gaan.

maandag, januari 25, 2016

Lucas de Man: Man in Europa

Als een moderne en theatrale handelsreiziger reisde de Vlaamse acteur Lucas de Man van Het Zuidelijk Toneel door Europa op zoek naar antwoorden. Wat moeten we aan met Europa nu Europa onder druk staat? Wat is er veranderd sinds de tijd van Jeroen Bosch wiens 500e verjaardag we dit jaar vieren? De tijd van onder anderen Erasmus, van Columbus, van Spinoza en van Macchiavelli. Is er wel iets veranderd? De man in Europa is het verslag van zijn zoektocht.

Lucas de Man bezocht 17 steden in 8 landen en ondervroeg wetenschappers, inspirerende denkers en doeners en verwerkte de zoektocht tot een meeslepend college. Met behulp van een kaart van Europa in de tijd van Jeroen Bosch en playmobil-poppetjes, met behulp van drie diaschermen, eentje boven zijn hoofd en één links en één rechts van hem. Eerst schetst hij een beeld van het oude Europa en daarna gaat hij in discussie met de pratende hoofden van die inspirerende denkers en doeners op de diaschermen.

Het is een voorstelling die geen antwoorden geeft maar je wel aan het denken zet. Zo kun je rechts op de foto zien dat aan het einde van de middeleeuwen het islamitische Ottomaanse rijk zich uitstrekte tot aan de poorten van Wenen. Het grootste deel van de landen die nu Europa vormen bestonden nog niet. Er werd in sommige hoofden misschien wel vrijer gedacht dan nu.

Maar er is hoop. Want ook nu nog zijn er inspirators en dwarse denkers. Mensen die proberen het anders te doen, de maatschappij anders in te richten. Dat toont Lucas de Man in deze fascinerende voorstelling en het verslag van zijn zoektocht.

Benieuwd? De voorstelling is op dinsdag 17 mei te zien in het Erasmus Paviljoen op de Erasmus Universiteit.

Foto: © Phil Deprez

zaterdag, januari 23, 2016

Janneke Holwarda: Zo zijn wij niet

Zo zijn wij niet van Janneke Holwarda gaat over de bewoners van een Nederlandse nieuwbouwstraat in een klein stadje niet ver van de grens met Duitsland aan het begin van de jaren zestig. Een groot aantal bewoners van jong tot oud, wordt gevolgd in de eerste jaren na de bouw en na een intermezzo over de geschiedenis van de plek honderd jaar eerder, wordt een sprong in de tijd gemaakt naar enkele jaren verder.

Een echte hoofdpersoon is er niet maar in het centrum van de actie staat het gezin van Dina Hut, met haar man Mannus, haar drie dochters en Jo, de aangenomen dochter. In korte hoofdstukjes verspringt steeds het perspectief. Het grootste aantal van die hoofdstukken gaat over het gezin Hut. Sommige personen vertellen hun verhaal in de ik-vorm, over Hanna, de jongste dochter van Dina Hut wordt verteld in de tweede persoon, en er is een groot aantal mensen over wie in de derde persoon wordt verteld. Ook zijn er personages die zelf helemaal niet aan het woord komen, die worden geschetst door de anderen. 

Tussendoor zijn er korte hoofdstukken met slechts uitspraken, waarin wordt geroddeld over de bewoners door niet met name genoemde personen, meestal op een niet aangeduide plaats. Drie hoofdstukken springen er uit, het eerste vertelt dat er vroeger een meer was op de plek waar nu de straat is gebouwd, het eerder genoemde middelste hoofdstuk schetst het leven van de turfstekers van honderd jaar eerder, het laatste hoofdstuk schetst in het kort hoe het met de bewoners verder is gegaan.

Een lange inleiding van een ingewikkeld geconstrueerd boek. In het begin duurt het even voordat je alle personen kent, eigenlijk net zo als in het echte leven. Maar langzamerhand leer je iedereen in de straat kennen en begrijp je de verhoudingen tussen eenieder. Een boek dat om dezelfde reden niet makkelijk valt na te vertellen. Als je enkel de geschiedenis van het gezin Hut vertelt dan doe je het boek tekort, als je over alle figuren iets wilt vertellen dan wordt het een lange opsomming van namen met een korte beschrijving.

De charme van dit boek zit meer in de weergave van een tijdsbeeld. Een tijd van hoop voor de toekomst, het begin van de zestiger jaren, met de opkomst van beatmuziek zoals de popmuziek toen heette. Onder de bovenlaag van optimisme en hoop voor de toekomst ligt een grimmige onderlaag want niet alle bewoners zijn even eerlijk, ieder heeft zijn of haar geheim. De spanning in het boek wordt gevormd door de langzame ontrafeling van deze geheimen.

Het boek verschilt totaal van de twee eerdere romans van Janneke Holwarda (Zeesteen en Maan op de heenweg). Daar ging het om een verhaal van één duidelijke hoofdpersoon en werd het verhaal vanuit het perspectief van die hoofdpersoon verteld. Dat maakt Zo zijn wij niet ingewikkelder en moeilijker te volgen. Een indrukwekkende prestatie is het toch wist het mij daardoor minder te raken dan de vorige twee. Misschien heeft het boek te wienig pagina's voor de grote hoeveelheid personages.

zaterdag, januari 09, 2016

't Kapelletje: De twee weezen in Charlois

Ieder jaar en ditmaal voor de zesde keer, maakt 't Kapelletje een Kerstvoorstelling. Een zogenaamde panto, een Engelse traditie, niet te verwarren met pantomime. Een panto is een bewerking van een klassiek stuk met veel grappen, veel liedjes, publieksparticipatie en veel vaart en meligheid. Voor het hele gezin van jong tot oud. Initiator van de jaarlijkse panto in 't Kapelletje is Reinier van Mourik, die deze bewerking van het beroemde stuk De Twee Weezen schreef en regisseerde en waarin hij ook nog een korte cameo performance doet. De keuze viel op De Twee Weezen omdat dertig jaar geleden Theater ’t Kapelletje werd geopend met dit stuk.

Van de zes panto's speelde ik in de eerste (Skroetsj) zelf mee (als hond) en zag ik de vierde (De klokkenluider van de Euromast) waarvoor ik decors tekende. Ditmaal was ik niet betrokken en kon ik als onbevooroordeelde toeschouwer komen kijken naar het resultaat. En met veel plezier heb ik zitten kijken. Mijns inziens was dit de beste van de drie en dat ligt met name aan het spel. Het stuk is zwaar bezet met oude rotten binnen het Rotterdamse amateurtoneel. Die er overduidelijk heel veel lol in hebben. Want een klucht als deze drijft met name op techniek en niet op emotie. 

Dat neemt niet weg dat er ontroerende liedjes in zitten zoals dat van Mankepoot die zijn liefde verklaart voor Louise, het blinde weesmeisje. Een geweldig beeld is de scène op het gemaskerd bal waarin alle gasten met prachtige kartonnen kostuums opkomen vermomd als bijvoorbeeld Tarzan en Miss Charlois. Sowieso is het beeld mooier dan vorige keren met de spelers op het voortoneel en het gaasdoek erachter waarop decors en teksten van de liedjes worden geprojecteerd zodat het publiek mee kan zingen. Het driekoppig orkestje achter het doorzichtige achterdoek begeleidt mooi de (met name Franse) liedjes.

Alle voorstellingen van De Twee Weezen van Charlois zijn bijna of geheel uitverkocht, zoals bijna elk jaar maar het verdient aanbeveling om als je van het genre houdt toch te kijken of je nog een kaartje kunt bemachtigen. Mijn ervaring is dat er altijd reserveringen zijn die niet worden afgehaald dus als je alleen of met zijn tweeën bent maak je vast nog een kans.

Ontroerend Goed: A game of you

Jaren geleden zag ik op festival Motel Mozaïque de voorstelling The smile off your face van de Gentse theatergroep Ontroerend Goed. In die voorstelling werd de bezoeker in een rolstoel gezet, zijn handen werden gebonden en hij kreeg een blinddoek voor. Zo werd je de voorstelling ingereden. Het is een voorstelling die ik me nog goed herinner als één van de indrukwekkendste die ik ooit zag. Uiteraard was ik dus zeer benieuwd toen de Rotterdamse Schouwburg een ander deel van de trilogie waar The smile off your face deel van uitmaakt, programmeerde in haar Gentse week. A game of you. Een spel met jou. In deze voorstelling ben je zelf de hoofdpersoon. Alles draait om jou en de voorstelling wordt speciaal voor jou gemaakt, aan jou aangepast.

Een voorstelling waarbij het is aan te raden er zo weinig mogelijk over te vertellen. Hoe minder je verwacht hoe beter. Hoe minder je weet wat je te wachten staat des te groter de verrassing. In een tragedie is het niet echt dat je van te voren weet dat de hoofdpersoon ten onder gaat, in een voorstelling als deze is het zonde te veel te verklappen.

Maar laat ik dit zeggen: Ontroerend Goed is er weer in geslaagd de bezoeker een bijzondere ervaring te bezorgen. Wederom een voorstelling die ik me lang zal heugen. Vijf acteurs die zich een half uur met jou bezighouden en jou laten zien wie je bent. Ik hoop dat het laatste deel van het drieluik, Intern, ook nog eens in Rotterdam te zien zal zijn, want dan spoed ik me opnieuw naar het theater.

zaterdag, januari 02, 2016

Willem Frederik Hermans: Nooit meer slapen

Het boek van Willem Frederik Hermans met de beroemdste beginzin dat ik tot nu toe nooit gelezen had. "De portier is een invalide." Zo begint Nooit meer slapen, een roman over een tot mislukken gedoemde expeditie naar Lapland in het Noorden van Noorwegen. Behalve de twee Groningse romans (Onder Professoren en Uit talloos veel miljoenen) heb ik alle grote romans van Hermans gelezen, maar aan dit veelgeprzen boek kwam ik om onbekende redenen nooit toe.

Maar gelukkig veroudert een goed boek niet al denkt mijn jongste docher daar blijkbaar anders over. Toen ik haar vroeg of ze het wilde lezen nadat ik het uit had zei ze: "Ik lees geen oude boeken." Gemiste kans want Nooit meer slapen behoort met De donkere kamer van Damocles tot het beste werk van Hermans, daar is bijna iedereen het over eens. Het toeval wil dat het de openingsfilm wordt van het komende International Film Festival Rottedam (IFFR) onder de Engelse titel Beyond sleep.

De hoofdpersoon Alfred Issendorf gaat op expeditie, eigenlijk om zijn vader te wreken wiens biologische expeditie is mislukt omdat hij in een rotskloof viel en daarbij overleed. De moeder van Alfred is boekrecensent die voor haar recensies stukken van buitenlandse recensenten overschrijft en met deze vorm van plagiaat groot aanzien heeft verworven in de Nederlandse literaire wereld. Zijn zuster Eva is een streng gelovig meisje, dat Alfred voor bijzonder dom houdt. 

Het wordt een barre tocht door moerassige streken waarbij alles mis gaat. De vier expedititeleden worden belaagd door muggen en Alfred voelt zich de sufferd van de groep omdat hij als enige Nederlander tussen Noren steeds achterop raakt. Het lukt hem niet in slaap te komen omdat het hele nacht licht blijft en zijn maat Arne met wie hij de tent deelt voortdurend luid snurkt.

Als de twee expeditieleden Qvigstad en Mikkelsen een andere richting hebben gekozen, gaan Arne en Alfred alleen verder. Ze krijgen onenigheid over de richting die ze moeten kiezen en gaan tenslotte ieder hun eigen weg. Als Alfreds kompas in een spleet tussen de rotsen verdwijnt en zijn horloge stil blijft staan, lijkt hij kompleet verloren in de steppe.

Natuurlijk gaat het er Hermans niet enkel om een spannend en bij tijd en wijle ook erg humoristisch verhaal te vertellen. Het gaat hem om de onderliggende ideeën. Het zelfbeeld van Alfred is voortdurend aan verandering onderhevig. Hij is in eerste instantie vastbesloten te slagen in zijn missie om meteorietkraters te vinden, zjn opdracht, de reden dat hij daar is. Uiteindelijk is het zaak te overleven en zelfs dat maakt hem op een gegeven moment niets meer uit.

Hermans maakt in de gedachten en in de dialogen van en met de hoofdpersoon gebruik om allerlei eigen Ideeen te berde te brengen. Over identiteit en zelfbeeld, over wetenschap en de ijdelheid van wetenschappers. Ik ben blij dat ik dit boek, gevonden op de Koninginnedagmarkt, uieindelijk toch heb gelezen.

vrijdag, januari 01, 2016

Ro theater: De Gelaarsde Poes

Het jaarlijkse feestje van het Ro Theater, ik schreef er al vaker over, ieder jaar gaan we er naar toe met het hele gezin. Het vaste team van schrijver Don Duyns, acteur Arjan Ederveen, cabaretier Alex Klaassen, vormgever Niek Kortekaas en regisseur Pieter Kramer maakte dit keer een vrije bewerking van het verhaal van De Gelaarsde Kat. Met een gastoptreden van James Blond en met liedjes van Michael Jackson. Dat werd De Gelaarsde Poes.

Het is telkens weer spannend of het gelukt is. Is de voorstelling beter of slechter dan vorige keer? Maken ze het zich er niet te gemakkelijk vanaf omdat het publiek toch wel komt? Zijn de seksuele toespelingen bedoeld voor de volwassenen niet al te melig? De recensies waren lovend dus wij gingen vol verwachting naar De Rotterdamse Schouwburg.

De boerenjongen Jaap wordt na de dood van zijn vader de straat op gestuurd tezamen met zijn kat Poekie. Ze hebben het goed samen maar Jaap zou het fijn vinden als zijn kat kon praten zodat hij wat aanspraak zou hebben tijdens zijn omzwervingen. Nadat ze toevallig een fee hebben gered die op het punt stond te verdrinken in een rivier komt de wens in vervulling

Op de kermis ontmoet Jaap de prinses Wendy die daar incognito en vermomd als kamermeisje rondloopt. Het is liefde op het eerste gezicht en met behulp van De Gelaarsde Poes en na vele avonturen en liedjes van Michael Jackson, lukt het hem haar echtgenoot te worden.

Prachtige scènes zoals in de Pussycat Dolls nachtclub waar in plaats van glazen alcohol schoteltjes melk geserveerd worden en gepaaldanst wordt door de poes waarvoor de gelaarsde kat gevallen is (een mooie travestietenrol van Alex Klaassen) op de muziek van Dirty Diana.

Alle Rotterdamse voorstellingen uitverkocht en opnieuw terecht, De Gelaarsde Poes is weer een geslaagde aflevering in de serie Kerstvoorstellingen van het Ro Theater. Volgend jaar weer! Alhoewel... Volgend jaar is er een herhaling van Snorro, ik neem aan in het kader van de bezuinigingen op de cultuur maar ik weet niet of we dan alweer gaan naar een voorstelling die we mijns inziens zo kort geleden nog gezien hebben, of dat we wachten op een nieuwe.