zaterdag, februari 28, 2009

Noli me tangere


Op de markt van Nieuwleusen staat een grote kunstboom met tentakels als straatlantaarns. "Noli me tangere", raak me niet aan, heet het kunstwerk van Luk van Soom. Op 20 december is het onthuld door wethouder Diny Laarman. De lichten verkleuren langzaam van groen naar rood naar blauw naar geel. Ik dwaal door het dorpje en moet denken aan Martin Bril. Ik merk dat ik kijk door de bril van Martin Bril die een meester is in het beschrijven van kleine dorpjes op het Nederlandse platteland.

Ik loop langs de in- en exterieurwinkel Reja, ongetwijfeld de samentrekking van de voornamen van de eigenaar en zijn vrouw, en lees de aanbiedingen. "Nieuw. Draai- en zweefdeurkasten. Gratis geplaatst." "Laminaat. Tapyt. Gordijnen. Gemeten en gelegd." "Schuifwand kasten op maat gemaakt. Gratis montage." "Buiten zonwering 25% korting. Montage 50 % korting." "Kunststof kozijnen. Keuken fronten. Op maat." "Rolluiken. NU met gratis motor." Het trottoir staat vol met de grote borden die aan beide zijden de waren van Reja aanprijzen.

Een flatgebouw detoneert. Het is de Giulia Palthe State. Een modern misbaksel voor de rijkere inwoners van Nieuwleusen. Ik verwonder me over de naam Palthe. Voor mij de naam van een stomerijketen. Als ik verder door het dorp loop blijkt er ook een Palthemuseum te zijn. Een bord brengt uitkomst. Ds Palthe was een befaamde predikant in het dorp en de overgrootvader van mejuffrouw Guillemette Jeanette Palthe. Ik vraag me af of het toneelstuk dat de plaatselijke toneelvereniging Dito speelt, "De juffer en de jongs", over deze Palthe'n juffer gaat.

Ik voltooi mijn rondje door het regenachtige dorp, bij de bushalte aan de markt staat een jongen te wachten op de bus naar Dedemsvaart, en kom weer uit bij het kunstwerk dat net als de flat niet echt past in het dorp. Raak me niet aan, kruidje-roer-me-niet. Wat symboliseert het kunstwerk? "Ik ben het licht, ik ben de waarheid," zei Jezus en ook "Raak me niet aan," tot Maria Magdalena nadat hij was herrezen. Een onaantastbare juffer in een onaantastbaar dorp.

vrijdag, februari 27, 2009

Re: member Pincoffs

Alweer de één na laatste repetitie. 's Middags oefen ik op mijn tekst en probeer de aanwijzingen die Janice me tijdens de borrel aan het einde van de tweede dag van de workshop heeft gegeven, toe te passen. Ik speel alsof ik een stok in mijn rug heb, alsof mijn rug stijf is als een plank. Verder speel ik dat ik een vlek op mijn kleding heb die mijn tegenspeler niet mag zien.

's Avonds pas ik het toe en ik merk dat de regisseur erg enthousiast is. Hij vraagt me om het groter te spelen en ik laat de vlek op mijn kleding in mijn fantasie steeds groter worden en probeer ook als mijn tegenspeler niet kijkt, de vlek van mijn kleding weg te vegen. Een mooi gebaar dat wordt opgemerkt door mijn regisseur. Zo kom ik een eind verder in mijn rol.

Tussen de middag hebben we kleding uitgezocht bij de kostuumdames van het Rotheater en het ziet er nu ook allemaal een stuk 'echter' uit. Ik ben benieuwd wat het publiek er van gaat vinden.

Re: member Pincoffs wordt gespeeld tijdens de Rotterdamse Museumnacht op 7 maart aanstaande bij het Havenmuseum.

woensdag, februari 25, 2009

Inbox

- Greetings from Susan Lamine Dearest One, With warm heart I offer my friendship and greetings to you and I hope that this mail will meets you in good time. However strange or surprising this contact might seem to you as we have not meet personally or had any dealings in the past. I humbly ask that you take due consideration of its importance and immense benefit.My name is Susan Lamine from Republic of Sierra-Leone. I have something very important that i would like to confide in you Please,I! have a reasonable amount of money which i inherited from my late father (5 Million Seven Hundred thousand United States Dollar}. US$5.700.000.00. which I want to invest in your country with you and again in a very profitable venture. Currently I am residing in Ivory coast now where my late father deposited the money with one of the Prime Finance company here. I have to make things very clear to you because of what is happening in the international commiunty today that a lot of bad people are going around and that makes it very difficult for people like me that needed geniune assistance to be helped,but i beleive with God all things are possible. So I expecting your reply for more explanation. Please i'm urgently waiting for your response and I am conceding 15% of this money to you for your efforts assistance. I will wait here untill i hear from you.Thanks and God bless you.My sincer regards to you,Susan Lamine

maandag, februari 23, 2009

Tsjechov: De Drie Zusters

In verband met de workshop in Arnhem herlees ik De Drie Zusters van Anton Tsjechov. Het is en blijft een mooi stuk over weemoed en verlangen en over heimwee naar Moskou. Een stuk waarin bijna niets gebeurd en waarin stemming belangrijker is dan het verhaal. Met mooie rollen voor de drie zusters die omringd worden door de leden van het garnizoen dat gelegerd is in het dorp waar zij wonen en de hopeloze liefdes. Het is een goede aanvulling op de oefeningen rondom sfeer en atmosfeer (van zijn neef Michael Tsjechov) die ik in de workshop heb gedaan. De zusters zitten gevangen in een verstikkende sfeer van uitzichtloosheid en willen het liefst ontsnappen naar Moskou waarin geen van hen slaagt. Het is als in de mop van Sam en Moos die naar Parijs gingen. Ze gaan niet.
Aan het einde van het stuk vertrekt het garnizoen en is zelfs het laatste verzetje dat bewoners van het kleine dorp hebben, verdwenen. Prachtig tragisch.

De lente komt er aan

Als ik 's ochtends naar buiten stap en naar de schuur loop waarin mijn fiets op mij staat te wachten, hoor ik de vogels luid kwinkeleren. Het geluid van hun gezang echoot tussen de hoge flats. Ik kijk in de bomen om me heen en zie een groot aantal kleine zangvogeltjes zitten. Ook vliegt een ekster voorbij die zijn schaterlach laat horen. Het weer is grijs. Bewolkt en het lijkt of ieder moment een bui kan gaan vallen. Toch is mijn algemene gevoel er een van: de lente komt er aan!

P.S. Dit is het duizend en eerste bericht in dit weblog. Ik had niet gedacht het zo lang vol te houden.

zondag, februari 22, 2009

Workshop

In Arnhem volg ik twee dagen lang een workshop van Janice Orlandi van de Actors Movement Studio uit New York. Twee dagen word ik ondergedompeld in een training in drie verschillende acteertechnieken. Viewpoints, Tsjechov en Rasaboxes (van de laatste had ik voorheen nog nooit gehoord). Het is een intrigerende mix en doordat alles door elkaar heen loopt zie je de overeenkomsten en verschillen. Ik ben omringd door vooral bewegers en er wordt ook veel bewogen, alhoewel niet genoeg naar de zin van de dansers. Het is vooral een psychophysieke training waarin de nadruk wordt gelegd op de techniek om via beweging bepaalde gevoelens in je op te wekken, je rationaliteit los te laten en via bewegingstechnieken te komen tot gevoel. Vooral aan de Tsjechov-oefeningen beleef ik veel plezier. Ik heb ooit zijn boek Lessen voor de acteur (To the actor) gelezen, maar er toen niet veel van begrepen en wel geprobeerd een aantal oefeningen te doen, maar deze training geeft me veel inzicht in 'hoe het moet'. Ik vind het achteraf jammer dat ik me niet heb ingeschreven voor de laatste dag. De oefeningen die ik geleerd heb ga ik zeker nog uitproberen en ik ga de geleerde techniek proberen toe te passen in mijn rol als Marten Mees in Re: Pincoffs tijdens de Museumnacht.

maandag, februari 16, 2009

Tien geboden (deel 2)

In september 2007 zag ik het eerste deel van de Tien Geboden van NT Gent/Wunderbaum. Nu is er deel 2. Het duurt ditmaal langer voordat ik me voor deze voorstelling gewonnen geef. Ik moet er meer inkomen, pas na de pauze en eigenlijk pas bij het laatste, meest spectaculaire deel, geef ik me gewonnen. Toch zijn daaraan voorafgaand al heel wat prachtige scènes voorbij gekomen. Misschien komt het omdat en de formule, en de manier waarop de verhalen worden vormgegeven, al bekend zijn en daardoor minder origineel lijken.

Maar er is veel om van te genieten. Marleen Scholten die blote heren in haar huis ontvangt en begluurd wordt door een lange dunne en eenzame jongeman (Gij zult geen onkuisheid begaan). Maartje Remmers die als klein meisje naar een theatervoorstelling gaat kijken en daar wordt ontvoerd door haar moeder, Wine Dierickx. Els Dottermans als vrouw die in de oorlog een Joods meisje een wisse dood heeft ingestuurd door een valse getuigenis af te leggen. Matijs Jansen als impotente arts met zijn overspelige vrouw.

Tenslotte is er het laatste deel met in de hoofdrollen Walter Bart en Matijs Jansen als twee broers die een postzegelverzameling erven. Dit laatste deel is hilarisch en tragisch tegelijk. Opnieuw een indrukwekkende voorstelling.

Verdwenen verkeersbord

Een tijdje geleden schreef ik over een nieuw verkeersbord bij de hoofdingang van de universiteit dat er toe moest dienen fietser aan te zetten hun fietsen in de daartoe bedoelde stallingen te plaatsen. Vooral het onderste bord was een ratjetoe van beelden, lukraak en wonderlijk bijeen geknipt en geplakt. Ook het beheer van de verkeersborden moet dat hebben opgemerkt. Want ze hebben het middelste bord toch maar losgeschroefd in de hoop dat het bovenste bord alleen ook duidelijk genoeg is. De onderste bord met daarop de tekst met uitleg van de betekenis van beide bovenste borden is blijven hangen. Of zou het een bewonderaar zijn geweest die het middelste bord mee naar huis heeft genomen?

zondag, februari 15, 2009

André Gide: De Immoralist

Eens in de paar jaar herlees ik De Immoralist van André Gide. Telkens ben ik verbaasd in hoeverre de figuur van Michel, de immoralist uit de titel, op mij lijkt. Niet zozeer in wat hij meemaakt, maar in wat er zich in zijn hoofd afspeelt. Telkens ontdek ik nieuwe details. Het is denk ik de vierde keer dat ik het boek lees. De eerste keer dat ik het las ontging mij bijvoorbeeld volkomen de homoseksuele ondertoon in het boek. Dat is trouwens één van de dingen in Michel waarin ik mezelf juist niet herken. Maar de aantrekkingskracht van de ruwe onbehouwen arbeiders waarin het boek lijkt op de boeken van Gerard Reve herken ik weer wel. Zelf kan ik even goed genieten van de schoonheid van een man als van een vrouw, maar zonder daarbij een seksueel verlangen te voelen.

Een paar citaten:

"Wellicht heeft die dwang om te liegen mij eerst wel moeite gekost; maar ik leerde spoedig begrijpen dat de dingen die algemeen het ergst gevonden worden (liegen, om alleen dat te noemen) alleen moeilijk zijn zolang men ze nooit heeft gedaan, maar dat ze, stuk voor stuk, en al heel gauw, makkelijk en aangenaam worden om nog eens te doen, en weldra natuurlijk lijken." (blz. 72)

"Ik had gewild dat zij ongelijk had gehad, maar ik moest mezelf wel bekennen dat in iedereen het slechte instinct mij het meest oprechte toescheen." (blz. 178)

Het boek gaat over Michel, een man die zijn vrienden bijeen roept in een Noord-Afrikaans dorp, en hun zijn geschiedenis vertelt. Hoe hij tot immoralist geworden is. De geschiedenis van zijn huwelijk, zijn ziekte die hij te boven komt om sterker uit de strijd te komen, zijn verlangens en duistere daden, de ontdekking van wie en wat hij is door de ontmoeting van een oude bekende, de ziekte van zijn vrouw die sterft en hem tenslotte alleen achterlaat.

Maar is hij eigenlijk wel een immoralist? Is hij niet veeleer amoreel, een Nietszchiaanse en Darwiniaanse mens die gelooft in het recht van de sterkste, niet gehinderd door moraal? Hij is iemand die helemaal niet gebonden is aan moraal, maar zijn eigen weg gaat, zonder om te kijken naar het verleden. Pas op het moment dat hij dat wel doet door de geschiedenis van zijn leven te vertellen komt het inzicht van de wreedheid van zijn handelen. Op het moment dat hij er midden in zit, één is met zijn handelen, voelt hij enkel het genot.

In die zin is het een wonderlijk boek. Aan de ene kant is er een afkeer van de persoon van Michel, aan de andere kant is er de bewondering voor de man die volledig zijn eigen weg gaat. Tegelijk is dat de kracht van dit prachtige boek. Vijf jaar geleden las ik het voor het laatst. Deze keer zal niet de laatste keer zijn.

Slapende neger

Aan de voet van de Willemsbrug ligt een neger te slapen op een bankje. Een grote rode weekendtas staat naast zijn hoofd. Het is koud, de temperatuur is rond het vriespunt. Maar de man slaapt rustig door, zonder deken, alleen zijn hoofd wordt beschermd tegen de kou door een wit petje. Het is zaterdagochtend en marktdag. Er zijn veel voorbijgangers. De meeste mensen kijken misprijzend naar de slapende neger. Een klein jongetje op een klein fietsje kijkt een beetje angstig en durft de slaper bijna niet te passeren. Ik stap af en maak een foto. Ik probeer te voorkomen dat mijn schaduw op de foto komt maar rechtsonder is mijn schaduw toch nog net te zien.

donderdag, februari 12, 2009

Fwd: Re: Pincoffs

De tweede bijeenkomst voor Re: Pincoffs wordt er echt gerepeteerd. Aan de scène waarin ik speel, de bankier Maarten Mees, samen met de voorzitter van de Afrikaansche Handelsvereeniging, de heer Viruly. We oefenen in een soort kantine onder de kade aan de Schiedamsedijk. Je moet een klein trapje af om er te komen waardoor het lijkt of we ondergronds zitten.

Ik stel voor om met een enigszins ouderwets en bekakt accent te spreken. Richard, mijn tegenspeler die Viruly speelt, stopt wat papier in de holtes van zijn wangen en we spelen de scène die nu plotseling een erg hilarisch effect heeft op de aanwezigen. Ik doe mijn best om Philip Bloemendaal, de presentator van het Polygoonjournaal, na te doen, maar het wil me nog niet gelijk lukken. Ik voel dat ik de mindere ben van mijn tegenspeler die veel meer een acteur is dan ik ben. Ik ben een regisseur die even wat toneel speelt.

Onze regisseur, Minnekus de Groot, raadt me aan thuis te oefenen op een accent dat ik de hele scène kan volhouden.

Drukke dag

Het lijkt of de leerlingen van de eerste en tweede klas vandaag extra druk zijn. Is het omdat vandaag de rapporten worden uitgereikt? Vreemd genoeg heeft de derde klas er geen last van. Die zijn juist erg geconcentreerd. Twee zijn afwezig dus ik heb een klein groepje. Ook zijn er twee nieuwe maar die vervangen weer anderen in de groep. Ik begin met een herhaling van waar ik vorige week gebleven ben. De twee stoelenoefening uit vuur-water-lucht-aarde over de opbouw van een scène. Vorige keer over het gesprek tussen een dokter en een patiënt, ditmaal kies ik overspel en uitmaken. De twee nieuwe deelnemers aan mijn groep zijn erg goed.

Dan probeer ik de vierstoelenoefening. Deze gaat moeizamer maar ze komen een eind. Ik doe er twee want ik heb een groep van acht leerlingen.

Tenslotte laat ik iedereen een gelogen levensgeschiedenis vertellen. Of in ieder geval iets gelogens over zichzelf. Ik begin met mezelf en eindig met de aanwezige leraar die de lessen begeleidt. Over de derde klas ben ik erg tevreden en ik ga dus tevreden naar huis. Maar mijn lessen met de eerste en tweede waren rommelig en niet erg bevredigend.

woensdag, februari 11, 2009

Verbazingwekkend

De Werkstudente die voor ons de database bijhoudt verbaast me telkens weer. Op het werk zit ze, met een bril op, nauwkeurig en serieus te werken. Een nette Hindoestaanse jonge vrouw. De eerste keer dat ik haar zag lopen, op een zaterdag door de wijk waarin zij en ik allebei wonen, herkende ik haar niet. Pas toen ze me groette zag ik wie ze was. Een jonge moderne en knappe Hindoestaanse vrouw, in een sportief jack, zonder bril, vergezeld door een jongeman waarvan ik aannam dat het haar vriend is.

Gisteravond was ik op het Erasmus Cultuur Dance Event in het Wereld Muziek en Dans Centrum van de skvr. De presentratrice kondigde de eerste danseres aan die met de rug naar het publiek achter haar klaar stond. Ze noemde de naam van onze Werkstudente, die draaide zich om en ik zag een nieuwe reïncarnatie van haar, nu als bollywooddanseres, gekleed in een rok met een witte sjerp over haar schouder. Met sierlijke en bekoorlijke bewegingen danste ze tweemaal achter elkaar. Nu was ze eerder traditioneel dan modern. Verbazingwekkend!

dinsdag, februari 10, 2009

Naaldhakken

De Bazin van de Kapsalon loopt op naaldhakken. Ze draagt een rokje en kousen. De Bazin van de Mercedes-showroom vraagt haar hoe ze daarop de hele dag kan lopen.

zondag, februari 08, 2009

Tg Max: Reigen



Het stuk Reigen van Arthur Schnitzler is een aaneengeregen snoer van verleidingen en copulaties tussen verschillende stellen. Het begint met De Soldaat en De Hoer, gaat verder met De Soldaat en Het Dienstmeisje, Het Dienstmeisje en de Jongeheer en zo voort, tot aan het einde van de cirkel zo'n beetje iedereen het met iedereen heeft gedaan. Geschreven aan het einde van de negentiende eeuw werd het pas voor het eerst aan het begin van de twintigste eeuw opgevoerd en het leidde zelfs toen nog tot veel protesten. Nu speelt Tg Max het voor jongeren in een eenentwintigste eeuwse versie met camera's en mobieltjes. Een mooi commentaar op de pornoficatie van de samenleving. Minder schandalig dan honderd jaar geleden maar ondertussen nog steeds even venijnig. In de ogen van Schnitzler is niemand te vertrouwen. Er worden machtsspelletjes gespeeld waarin in de ene verhouding de één de baas is, in de andere situatie de ander.

Het publiek zit aan drie kanten van het speelvlak op barkrukken achter een soort bar. De vierde wand wordt ingenomen door een wit gordijn van spaghettisliertjes waarop geprojecteerd wordt door middel van een beamer. Soms vergrotingen van scènes, soms teksten, soms close-ups van de gezichten van de spelers. Er wordt veel gedanst. In een opwindende paringsdans dansen de spelers om elkaar heen in prachtige jurken met rouches. Er is veel lol bij de merendeels jonge spelers. Er wordt geskateboard met de rode leren banken op wieltjes die steeds in nieuwe formaties worden geplaatst. Een heerlijke, tikkeltje vileine voorstelling over het tekort van de liefde.

vrijdag, februari 06, 2009

There's probably no god

Terwijl de EO debatteert over de vraag of God de wereld in zes dagen heeft geschapen (of dat Darwin gelijk had en we afstammen van de apen) gaat in Engeland atheïst Richard Dawkins de strijd aan met de gelovigen met de slogan: There's probably no god, now stop worrying and enjoy your life.

dinsdag, februari 03, 2009

Anarchistenjaar 2010

Dit jaar is het Jongerenjaar. Rotterdam heeft zichzelf uitgeroepen tot Europese Jongeren Hoofdstad. Eerder was het al Groenjaar, Jaar van de Architectuur en Culturele Hoofdstad. Zo is er ieder jaar een ander thema. Een goed thema zou zijn het Anarchistenjaar. Het jaar waarin iedereen doet wat-ie wil. Rookt zoveel-ie wil, drinkt zoveel-ie wil, seks heeft zo vaak-ie wil en meer van die dingen. Want momenteel worden we van alle kanten betutteld. Over wat we wel en niet mogen doen. Niet meer roken waar we willen, de winkels moeten weer gesloten zijn op zondag, de seks moet uit de samenleving worden gebannen. De VVD heeft de anti-betutteling al een beetje onder zijn hoede genomen, maar trap daar niet in! Echte liberalen vind je daar niet meer en als ze hun zin krijgen en in de regering plaats zouden nemen betuttelen ze net zo goed als ieder ander. Nee, wat ik wil is het Jaar van de Totale Vrijheid.

maandag, februari 02, 2009

Re: Pincoffs

Ik ga opnieuw toneelspelen tijdens de Museumnacht in een productie van Het Lage Licht, opnieuw onder regie van Minnekus de Groot, opnieuw geschreven door Willy Hilverda. Op donderdagavond komen we voor het eerst samen. Ik ben voor mijn gevoel veel te laat. De regisseur had geschreven dat hij rond kwart voor acht bij het Havenmuseum zou zijn. Wat is rond kwart voor acht? Half acht of acht uur. Ik ben om ongeveer vijf over acht op de kade. Nu nog de plek zien te vinden waar we repeteren. Ik zie geen regisseur over de kade lopen. Ik zie geen zoekende spelers. Ik heb zelfs geen flauw idee wie mijn tegenspelers zijn. De enige van wie ik weet dat die meedoen zijn de regisseur en de acteur die Macbeth was in mijn Lady Macbeth. Hij is mijn tegenspeler in de scène die ik ga spelen. Een korte dialoog tussen de bankier Mees en de commissaris van de Afrikaansche Handelsmissie, de heer Viruly. Ik speel Mees. Een mooie naam, Mees.

Ik fiets over de kade en opeens zie ik door een verlicht raampje waardoor je in een sousterrain kijkt het gezicht van mijn tegenspeler. Hij zit aan een tafeltje en tegenover hem zit, naar later blijkt, de regisseur. Ik heb het gevonden. Ik maak mijn fiets vast en op dat moment komt van een trap van boven een gezelschap naar beneden. Eén van hen is de vrouw die vorig jaar ook meedeed in de Museumnacht, een ander is haar man. Ze zijn vergezeld van een vrouw met donker krullend haar en een jongen van een jaar of achttien. Nog meer spelers, blijkt. Ik ben niet te laat.

We lezen eerst onze teksten en maken dan een wandeling over de kade, de route die de toeschouwers gaan lopen tijdens de voorstelling. Met behulp van een mp3-speler horen ze in hun hoofd de stem van Pincoffs die een laatste wandeling door Rotterdam maakt, vlak voor zijn vlucht. Ik weet weinig over Pincoffs. Een oplichter die een soort pyramidespel leidde en er met de buit vandoor ging. Of hij alleen vluchtte of met vrouw en kinderen, ik weet het niet. Tijdens hun wandeling krijgen de toeschouwers een aantal gespeelde scènes te zien. Eerst een scène tussen Pincoffs' vrouw, dan een scène tussen een groepje arbeiders en ten slotte de scène tussen Viruly en Mees.

Ik vraag me af hoe ik moet spelen. Moet ik bekakt praten? Praten zoals ze indertijd deden. Moeten we gewoon modern spelen? Alsof het nu is? De soundtrack gaat klinken alsof het het Rotterdam van meer dan honderd jaar geleden is. Met paard-en-wagens en de geluiden van de haven die toen nog midden in de stad was. Goede vraag voor de regisseur.

zondag, februari 01, 2009

Jeugdherinneringen

Ik ben op een feest en aan tafel zitten twee mannen die net als ik in hun jeugd bijna verdronken zijn. De één werd geduwd, de volgende reed op zijn step het water in. Ik zelf viel in het water van de vijver aan het Nassauplein te Groningen. Ik zonk weg in een mooie groene wereld, ik was altijd al een dromerig jongetje, en had iemand in een gestreept T-shirt me er niet uitgetrokken dan was ik er nu niet meer geweest. Het doet me realiseren dat ik mijn jeugdherinneringen ook eens moet gaan beschrijven. Voor ik het vergeet. Dit is één van mijn oudste jeugdherinneringen. Uit de tijd dat ik nog niet eens op de kleuterschool zat.