zaterdag, december 29, 2012

Arnon Grunberg: De man zonder ziekte

De man zonder ziekte uit het nieuwe boek van Arnon Grunberg is architect van Indische komaf en woonachtig in Zwitserland. Hij is niet alleen zonder ziekte, hij is ook nog eens naïef. Op uitnodiging van een zekere Hamid Shakir Mahmoud vertrekt hij op de eerste pagina van het boek naar Irak om een operahuis te bouwen. Zowel zijn vriendin Nina als zijn compagnon Dave raadden het hem af, maar hij gaat toch. In eerste instantie lijkt het er op dat hij goed wordt beschermd door een aantal veiligheidsagenten. Maar als die ineens verdwenen zijn wordt Sam zoals de man zonder ziekte heet, gearresteerd als spion. Opgesloten in een een klein donker hol wordt hij geslagen, er wordt over hem heen geürineerd, maar gelukkig komt hij tenslotte met hulp van het Rode Kruis toch vrij. Deze gebeurtenissen veranderen Sam. Hij wil dat zijn vriendin ook over hem heen plast, in de douche weliswaar, en dat ze hem net als zijn bewakers in de gevangenis 'hond' noemt.

Dan volgt een nieuwe opdracht in het Midden-Oosten, ditmaal moet er een Nationale Bibliotheek worden gebouwd in Dubai, met een geheime bunker er onder. Zijn compagnon Dave stelt voor om alleen te gaan na wat er gebeurd is in Irak, maar Sam wil per se mee. Ze gaan samen, alles gaat goed, maar dan moeten zowel bunker als bibliotheek groter worden en gaat Sam alleen terug. Na een nachtelijk partijtje poker met andere expats rijdt Sam aangeschoten terug naar zijn hotel en wordt aangehouden en gearresteerd wegens overtreding van de alcoholwet. Hij probeert de agent wat geld toe te steken om veilig naar huis te komen maar dat wordt uitgelegd als omkoping en hij draait de cel in. Daar blijkt zijn overtreding van de alcoholwet niet meer van belang. Hij wordt nu plotseling verdacht van een moord. Bij zijn vorige bezoek op 19 januari is in hetzelfde hotel waar Sam en Dave verbleven een politicus vermoord.

De architectuur, de bizarre situaties, ze geven Arnon Grunberg de gelegenheid zijn cynische kijk op de wereld te etaleren. De hoofdpersoon blijft mijns inziens enigszins gevoelloos waardoor het moeilijk is om met hem mee te leven. Maar de ideeën van Grunberg spreken me zoals in de meeste van zijn boeken erg aan. Een paar citaten:

'Praten maakte de dingen in de regel alleen erger. Als iets genezend is, is het zwijgen.'

'Hij zal zijn lot aanvaarden, niet meer proberen het verleden te doorgronden in de ijdele hoop dat het verleden verandert als je het begrijpt.'

'Waar geld problemen kan oplossen bestaat geen werkelijk gevaar.'

Net als bij De Asielzoeker moest ik soms aan W.F. Hermans denken. Moedwil en misverstand zijn thema's die in dat boek net als dit boek op de voorgrond treden. Tweemaal wordt de man zonder ziekte op grond van een misverstand gearresteerd. De eerste keer als spion en de tweede keer als moordenaar. De wanhoop van Sam en ook zijn gekte als hij aan het eind van het boek in een hopeloze situatie keihard door blijft werken aan het operahuis in Bagdad dat nooit gebouwd zal worden, doen denken aan de wanhoop en gekte van Osewoudt op het einde van De donkere kamer van Damocles. Zo goed als dat boek vind ik dit boek van Grunberg niet, maar ik heb er in ieder geval erg van genoten, werd er door geraakt en ik heb ook nog eens gelachen om de zwarte humor die bij Grunberg altijd aanwezig is.

maandag, december 24, 2012

Ro theater: Woefside Story

Het jaarlijkse feestje van het Rotheater is de familievoorstelling rond Kerst. Ondertussen behoorlijk volgens een beproefde formule en een vast stramien. Dezelfde regisseur, Pieter Kramer, met Arjan Ederveen in één of meerdere leidende rollen, liedjes van en met Alex Klaassen, en een bekend verhaal in een nieuw jasje. Ditmaal is het verhaal losjes gebaseerd op dat van Westside Story, vertaald naar de hondenwereld en nu getiteld Woefside Story. Geen nieuwe liedjes, geen hits van de radio maar ditmaal horen we de originele muziek van Leonhard Bernstein met Nederlandse teksten. Geweldige muziek.

Het stuk wordt ingeleid als een variétéshow met de drie vlooien Ko, Jo & To, die kibbelen en flauwe grappen maken net als vroeger Snip & Snap. Zij hebben alles meegemaakt als vlooien in de pels van de honden uit het verhaal. Daarmee heeft het stuk iets van een panto.

Nu zijn het twee honden uit verschillende milieus die verliefd op elkaar worden, Toto, de politiehond, en Marina (Elise Schaap), een prachtige Afghaanse windhond die prijzen wint op elke tentoonstelling. Marina's baasje is de bekakte eigenares van een hondentrimsalon en wordt fantastisch gespeeld door Sylvia Poorta. Ik vond het wel enigszins vreemd dat Toto met een plat Amsterdams accent praat. Marina daarentegen spreekt meer algemeen beschaafd Nederlands in plaats van het bekakte van haar bazin.

Maar het belangrijkste in de voorstelling zijn natuurlijk de hondenkostuums. Vrij eenvoudig maar effectief. Niet iedereen is even handig met zijn of haar kostuum maar op de beste momenten vergeet je naar de acteur te kijken en kijk je enkel nog naar de hond. Wat dat betreft springt Lukas Smolders als de alcoholistische hond er bovenuit. Maar ook zijn rol als burgemeesteres mag er zijn.

Het allermeest heb ik genoten van de kluchtenscène met vier deuren als dokter Prick (Arjan Ederveen) probeert de eigenares van de hondentrimsalon te verleiden en tegelijk zijn best doet de burgemeesteres waarmee hij ook een verhouding heeft, de deur uit te werken.

Al met al een heerlijke voorstelling voor een avondje vrij plat vermaak. Met zoals gezegd prachtige muziek, mooi gezongen ook. Voor kleine kinderen soms best eng. Ik weet niet of alle kinderen na dit stuk even goed hebben geslapen. Maar wat mij betreft mag het Ro theater wel weer eens van de vaste formule afwijken, alhoewel dat soms tot desastreuze resultaten leidt zoals vorig jaar. Wat meer avontuur mag wel weer eens. Nu het Ro, de Schouwburg en Wunderbaum zo innig samenwerken kunnen ze de leden van Wunderbaum misschien eens vragen een familievoorstelling te maken.

donderdag, december 20, 2012

Gust Gils: De pijnfuif


de pijnfuif

vrienden
ik heb
de pijn
maar op
de kachel gezet
om ze warm
te houden

als iemand pijn wil
ze is
lekker vers
neem gerust

en neem
wat meer
er is pijn

genoeg voor iedereen

gust gils


Dit gedicht is te vinden op de zijgevel van Café Köln in Antwerpen. Gust Gils pulbiceerde ooit een dichtbundel waar geen foto van de dichter zelf achterop stond, zoals gebruikelijk is, maar zijn vrouw Vronie. Omdat die mooier is om naar te kijken.

woensdag, december 19, 2012

De vrijgezel

"De vrijgezel is gewoonlijk een pessimist of een knorrepot en hij wordt spoedig landerig of grillig. Achter de kuische vrijgezellen zijn niet zelden sexueele abnormaliteiten verborgen. Wat de onkuische vrijgezel aangaat, zijn geest neemt meestal een pornographische richting aan. Hij wordt licht uit ergernis een vrouwenhater. Overigens laat de met zichzelf alleen gebleven oude vrijster aan grollen en dwaasheden niets te wenschen over en overtreft ze daarin nog gewoonlijk de vrijgezel. het is daarom niet te verwonderen dat zulke wezens in het algemeen een beklagenswaardige indruk maken en den lachlust opwekken."

- Prof.dr. August Forel, Het sexueele vraagstuk, 1930

Gezien op de tentoonstelling Familie in het Schielandthuis

zondag, december 16, 2012

TG Amsterdam: Macbeth

Het kortste stuk van Shakespeare. Mijn favoriete stuk van Shakespeare. Al sinds ik op de middelbare school de filmversie van Polanski zag. Zelf maakte ik een verkorte versie van dit duistere stuk met de focus op en als titel Lady Macbeth. Ook Johan Simons kent een belangrijke rol toe aan Lady Macbeth. De vrouw die in tegenstelling tot Macbeth wel last krijgt van zijn geweten. Macbeth verandert steeds meer in een angstige moordmachine, de Lady wordt gek en pleegt zelfmoord.

Een Macbeth voor gevorderden, dat is deze Macbeth van Johan Simons. Voorkennis van het stuk is vereist. Een kleine cast speelt alle rollen. De suggestie wordt gewekt dat Macbeth in een krankzinnigeninrichting zit en daar alles herbeleeft. Dat vind ik jammer. Door Macbeth als gek voor te stellen worden zijn daden die van een krankzinnige en leef je niet echt met hem mee. Zijn daden worden onvoorstelbaar als je je niet met hem kunt identificeren. Rationeel weet je dat je zelf in een oorlogssituatie ook verslaafd zou kunnen raken aan moorden, maar die situatie is tegelijk moeilijk voor te stellen.

Deze Macbeth blijft op een afstand. Er zijn prachtige beelden, de Lady die haar huid van het gezicht trekt, er is veel bloed dat bij zakken tegelijk over het toneel wordt uitgestort, maar dat is meer vorm dan inhoud. Prachtig is Hans Kesting in zijjn rol als de geest van Banquo die terugkeert. In de waanzinmonoloog van Lady Macbeth heeft Simons een stuk tekst van Sarah Kane ingevoegd, maar dit blijft een raar ingelast stukje tussen de woorden van Shakespeare in een mooie poëtische vertaling van Hugo Claus. Wel heel erg mooi in die monoloog is dat Chris Nietvelt zowel de tekst van de dokter zegt die haar observeert en beschrijft wat ze doet, als haar eigen tekst.

Al met al een wisselvallige voorstelling. Ik had hem niet graag gemist, zo goed is-ie dan weer wel, maar ik ben niet onverdeeld enthousiast. Naast Hans Kesting is ook Chris Nietvelt indrukwekkend als de Lady, maar Fedja van Huet in de rol van Macbeth is dan weer te koel en te kil.

donderdag, december 06, 2012

Losse berichten

Lezeres

De vrouw achter de kassa in het bedrijfsrestaurant vertelt me dat ze zich nooit verveelt. Ze is een lezeres. Ze zit alleen achter de kassa en heeft als ik aan kom lopen geen enkele klant. Maar ze leest. Ze heeft een e-reader met 18000 boeken in het geheugen. Daarom verveelt ze zich nooit. Al drie ereaders heeft ze versleten, vertelt ze me. ik vraag haar hoe ze dat voor elkaar heeft gekregen. ik heb mijn eerste nu ongeveer een jaar en die doet het nog prima. maar de ene laadde niet meer op, van een ander werkte de knop niet meer waarmee de bladzijden moesten worden omgeslagen. Wat de derde niet meer deed? Ik weet het niet meer.

Zangers

Op het Centraal Station wordt ik rond middernacht aangesproken door een jongeman die naar de Oostzeedijk moet. Een Marokkaans uitziende man van rond de twintig. hij is luchtig gekleed voor de tijd van het jaar. ik draag mijn winterjas met sjaal, hij is slechts gekleed in overhemd met dunne sweater. Maar hij het niet koud zegt-ie. Hij kent de weg niet in Rotterdam, maar zijn broer woont hier. Hij wil een horecabedrijf starten hier in Rotterdam. Hij komt uit Brabant wat aan zijn accent te horen is. Uit een ondernemende familie. Ook is hij zanger. De volgende week gaat hij de studio in met een man die hem heeft horen zingen op straat. Bij het deelgemeentekantoor moet hij uitstappen. Dat ken ik want daar ben ik getrouwd, vertel ik hem. Op het moment dat hij uitstapt word ik aangesproken door een jongen die ik uit de wijk ken. Nooit eerder mee gepraat, nu begint hij ineens een praatje met mij. Hij vraagt zich af waarom ik niet op de fiets zit. Hij ziet me altijd fietsen door de wijk. Dan ziet hij mijn gitaarkoffer en begrijpt hij waarom ik niet op de fiets zit. Vraagt me wat er in de koffer zit. Als ik hem uitleg dat ik in een band zit vertelt hij me dat hij ook zanger is. Soul is zijn ding. Niet moderne soul maar oude soul. James Brown is zijn held.

Schrik

De mondhygiëniste kijkt geschrokken op als ze bezig is mijn gebit schoon te maken. 'Hoe oud bent u?' vraagt ze me. '57' antwoord ik. Ze kan het bijna niet geloven. Ze zag op haar computerscherm mijn geboortedatum en dacht dat die fout was ingevoerd in het systeem. Zo kan ik de mensen steeds opnieuw verbazen met mijn leeftijd gekoppeld aan mijn uiterlijk. Vroeger, als kind, vond ik dat vervelend. Nu niet meer. Alhoewel het nauwelijks een verdienste van mezelf te noemen is. Want ik doe er niets aan of voor.