zondag, maart 24, 2013

Lizzy Timmers: Calypso of the new cool kraak revival


Onderin Calypso, de nieuwe grote flat aan de Mauritsweg, in de ruimte waar straks een ah gevestigd zal worden speelt Lizzy Timmers tijdens de Internationale Keuze met haar groep Calypso of the new cool kraak revival. Dat was in september vorig jaar. Een vrolijke voorstelling met liedjes. Over een dochter die haar ingevroren vader, een ex-kraker, in de huidige tijd laat ontdooien en daarmee het krakerstijdperk laat herleven. Een spannend idee maar de voorstelling zelf is een beetje een niemandalletje. Het begint spannend en de gekke vader is fantastisch, maar het stuk houdt plotseling midden in het verhaal op als de vader besluit naar buiten te gaan, de straat op. Het stukje dat ik er destijds over wilde schrijven werd nooit afgemaakt en nooit gepubliceerd en vandaag plotseling door mij herontdekt en gelijk maar even afgemaakt.

Morgen en overmorgen op maandag 25 en dinsdag 26 maart speelt Lizzy Timmers in BAR in het Schieblok haar volgende voorstelling. Speelde ze vorige keer in een gloednieuw pand, nu speelt ze in een oud pand. Het heet Songs of the city.

woensdag, maart 20, 2013

Guy de Maupassant: Knuisten en knuffels

Een bundel verhalen van Guy de Maupassant in de Meulenhoff-serie die, vermoed ik, ergens rond 1960 verscheen. Met omslag en illustraties van The Tjong Khing toen die nog niet een van de bekendste illustratoren van Nederland was. Ik heb er al een paar uit deze serie gelezen, in ieder geval de bundel Mannen en de bundel Kapsels en kuiven, vermoed ik, maar van die laatste weet ik het niet zeker.

Ook deze bevat weer een aantal sterke verhalen, sommige kort, zoals het laatste verhaal Ouder worden. Over een man die zijn oude geliefde terugziet en zich dan pas realiseert hoe oud hij zelf is geworden. Met een mooie beschrijving van het strand van Etretat waar hij haar voor het eerst ontmoet.

Het langste en meest indrukwekkende verhaal is Pauls minnares. Over een nette jongeman en zijn enigszins ordinaire geliefde waarvan hij zich toch niet los kan maken. Prachtige beschrijvingen van de omgeving van La Grenouillère, de kikkervijver, een badplaats in de rivier de Seine waar op een zwoele juli-avond de gemoederen verhit raken.

Een kano komt aangevaren met daarop vier lesbische vrouwen. Het verhitte publiek begint luidkeels 'Lesbos! Lesbos!' te scanderen als de boot langzaam de vijver overvaart, met een mengeling van afkeer en bewondering voor de moed van de in hun ogen tegennatuurlijke dames. Ook Paul reageert heftig en roept dat hij niet zal rusten voordat de verdorven vrouwen in de gevangenis zitten. Waarop zijn minnares beledigd op het viertal afstapt en een afspraak maakt met Pauline, de leider van de vier, om middernacht. Je voorvoelt dat een drama zal geschieden en die verwachting wordt ingelost.

Ook is er de geschiedenis van een militair met rechte rug en een schitterende puntsnor die elke vrouw weet te versieren. Dat lukt hem ook bij de trots van de stad Rouen, maar helaas moet hij haar verlaten om haar na de strijd terug te vinden in het hospitaal. Een ontroerend verhaal over liefde en moed.

Een ouderwetse verhalenbundel maar nog lang niet verouderd.

woensdag, maart 13, 2013

Rotterdams Centrum voor Theater: Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen

Het is een beetje een weekend met als thema homoseksualiteit, mijn afgelopen weekend. Het begint op vrijdagavond als de Belgische tv in het kader van Vrouwendag de film The kids are alright uitzendt. Over twee homoseksuele vrouwen die samen twee kinderen opvoeden en plotseling worden geconfronteerd met de spermadonor die de biologsiche vader is van hun zoon en dochter. De dag erna lees ik in mijn boek van Guy de Maupassant een verhaal waarin een viertal lesbiennes een belangrijke rol speelt. Ik denk te eindigen met deze voorstelling van het Rotterdams Centrum voor Theater maar dan is 's avonds op TV5 ook nog eens een korte film te zien, Une histoire Belge. Over een vrouw uit Lotharingen die heen en weer reist naar Luik omdat ze een IVF-behandeling wil waarvoor ze in Frankrijk niet in aanmerking komt. Zo denk je er nooit aan, zo word je er voortdurend mee geconfronteerd.

De faam van deze voorstelling van het RCTh is al groot. Extra voorstellingen moesten worden ingepland. Een stuk in NRC van Joyce Roodnat. Het feit dat iemand me vertelde dat Paul Röttger zelf in deze voorstelling meespeelt. Redenen genoeg om weer eens te gaan kijken op de Mathenesserdijk. Ik was er lang niet geweest en in zekere zin was het nog hetzelfde als altijd. Een aantal van de vaste acteurs speelde mee en er waren een aantal jonge talenten.

De voorstelling begint in het donker met slechts het licht van zaklantaarns, mobiele telefoons en tablets. De spelers lezen één voor één fragmenten uit het gedicht Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen van De Haan, de homoseksuele dichter uit het begin van de twintigste eeuw. Die opening kan me niet echt boeien, mijn gedachten dwalen regelatig af. Even ben ik bang dat ik, in tegenstelling tot de faam die de voorstelling al verworven heeft, er niets aan zal gaan vinden.

Gelukkig blijkt dat niet het geval. De ontroerende en waargebeurde verhalen van oudere homoseksuelen, vrouwen zowel als mannen, worden verteld door acteurs en actrices van het RCTh. De personen over wie het gaat zitten er zelf bij en hun gezicht wordt groot geprojecteerd zodat je hun gezichtsuitdrukking en reacties terwijl hun verhaal wordt verteld, goed kunt zien. Een prachtige vondst die werkt.

Daartussendoor korte monologen, een aantal cabarateske liedjes, een dans en een drietal absurde dialogen tussen Paul en een jonge acteur, Chris wordt hij genoemd. De liedjes kunnen mij gestolen worden, één liedje was wat mij betreft voldoende geweest, maar de drie dialogen zijn ongelooflijk spannend en intens gespeeld. De jongen vertelt dat hij 'het' nog nooit heeft gedaan. Hij heeft kanker en twijfelt of hij het zo moet laten en moet sterven zonder het ooit gedaan te hebben of niet. Hij vraagt raad bij de oudere Paul.

Al met al een practhige collage van scènes met indrukwekkende levensverhalen van de oudere homoseksuelen. Hun moeilijkheden, de geheimhouding in een tijd dat homoseksualiteit absoluut niet werd geaccepteerd, maar ook de verliefdheden en het geluk na het vinden van een gelijkgestemde partner. Die soms ook weer dood gaat. Het blijven tenslotte ouderen. En liefde en dood zijn thema's die iedereen aangaan. Homo of niet.

dinsdag, maart 12, 2013

Vergeten boeken

In de NRC van vrijdag een groot artikel over de herontdekking van vergeten meesterwerken. Dit naar aanleiding van het plotselinge succes van de roman Stoner van John Williams die in torenhoge stapels in alle boekwinkels ligt.

Een vreemd en al bijna ouderwets verschijnsel trouwens, die grote stapels boeken in de boekhandels. Een week geleden in Groningen verbaasde ik me er nog over toen ik daar Scholtens De Slegte binnenliep. Hoe lang nog? Waarom grote vrachtwagens laten rondrijden met stapels boeken er op? Ze weer laten terugrijden als die boeken onverhoopt verramsjt moeten worden of, erger nog, vernietigd.

De dag erna een groot artikel van schrijver Peter Buwalda over waarom zijn boek Bonita Avenue plotseling zo'n groot succes werd. Schijnbaar in tegenspraaak met het artikel van de dag ervoor. Buwalda beschrijft hoe boeken succesvol worden doordat schrijvers hun gezicht regelmatig op televisie laten zien. Zelf had hij vroeger geen idee hoe zijn favoriete schrijvers als Nabokov er Portnoy er uit zagen. Waarom is dat ook nodig? Tegelijkertijd realiseer ik me dat ik ook geen idee heb hoe E.L. James, de schrijfster van Vijftig tinten grijs, er uitziet maar toch weet wie zij is en dat ze een waanzinnige bestseller heeft geschreven en dat niets in mij er ook maar aan denkt om dat boek daarom te gaan lezen.

Maar dat zijn twee terzijdes, terug naar de vergeten boeken. In het artikel wordt de herontdekking van vergeten boeken gepresenteerd als een nieuwe trend. Dat is het natuurlijk niet. Niet heel lang geleden werden in het jaar 2000 eensklaps de boeken van Sandor Marai herontdekt. Met name Gloed uit 1942 werd ineens een bestseller. In 2004 werd de in 1940 door de Duitsers vermoorde Russisch-Joodse schrijfster Irene Némirovsky herontdekt en haar Suite francaise een internationale bestseller.

Zolang een boek bestaat kunnen er lezers voor gevonden worden. In Frankrijk wordt het werk van Guy de Maupassant, die ik momenteel aan het lezen ben, voortdurend heruitgegeven. In Nederland zal volgens mij geen uitgever zich daaraan wagen. Maar dat hoeft ook niet. Zijn boeken zijn in de boekhandel tweedehands, en in de Franse taal op het internet, nog ruim voorradig.

Geef mij maar een oud boek dat zijn waarde heeft behouden boven een nieuw boek dat wordt ingehaald als de nieuwe literaire sensatie. Zoals bijvoorbeeld de nog lang niet verouderde boeken van de Sardeense en eerste vrouwelijke Nobelprijswinnares (voor literatuur) Grazia Deledda. Wanneer zal zij eindelijk een herontdekt worden? Wie weet nooit, maar ik doe in ieder geval mijn best voor haar.

vrijdag, maart 01, 2013

Georges Simenon: Maigret en de onbekende wreker

Een paar dagen ziek of niet zo lekker, daarom heb ik behoefte aan ontspannende lectuur en dus pak ik nog een derde Maigret van de grote stapel. Maigret en de onbekende wreker of in het Frans Pietr-le-Leton is de allereerste Maigret, geschreven in Delfzijl maar spelend in Parijs en in Fécamp (de havenstad waar Simenon's boot is gebouwd). Schreef ik kortgeleden dat Maigret in Holland de eerste Maigret was, dat is niet zo. In 1929 schreef hij dit boek over deze onbekende man uit Letland die per trein vanuit Krakau naar Bremen reist, vervolgens naar Amsterdam en dan naar Parijs waar Maigret hem opwacht. Bij aankomst van de E´toile du Nord op het Gare du Nord vindt Maigret een dode man in het toilet (de retirade zoals dat zo mooi genoemd wordt). De man lijkt sprekend op Pietr-de-Let, maar een bijna identieke man neemt tegelijkertijd zijn intrek in het Majestic Hotel. Een oplichter die nooit met succes werd aangehouden. Aan Maigret de taak bewijzen tegen hem te verzamelen zodat hij eindelijk het gevang in draait.

Dit boek is een minder typische Maigret dan de latere verhalen in de serie. Er vinden veel achtervolgingen plaats, er worden behoorlijk wat mensen vermoord (vier in totaal) en er wordt ook nog eens een aanslag op Maigret zelf gepleegd. Soms lijkt het meer op een verhaal van James Bond dan op een Maigret. De uiteindelijke ontknoping na het vinden van de daders en het bekend worden van de achterliggende motieven is dan weer wel typisch Maigret. Ook de sfeertekening is prachtig zoals wanneer Maigret helemaal doorweekt aankomt in een kleine havenkroeg in Fécamp waar een Russische havenarbeider de ene na de andere absinth achteroverslaat, en als hij in dezelfde plaats midden in de nacht een man achtervolgt op een pier.

Een vlot geschreven spannende misdaadroman, maar niet de beste in de serie.